Thông quan nhanh không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý

Quang cảnh thảo luận tại Tổ 11, chiều 3/8

Cần bổ sung quy định về kết nối, chia sẻ dữ liệu

Khoản 3 Điều 16a dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan quy định: “Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực định danh điện tử theo quy định”; đồng thời, khoản 4 của điều này giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng), quy định như vậy là cần thiết và phù hợp.

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư thành ủy, Trưởng đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Lê Ngọc Châu điều hành phiên thảo luận

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, thương mại điện tử xuyên biên giới có đặc trưng khối lượng giao dịch lớn, giá trị nhỏ, chủ thể ẩn danh, dẫn đến khó xác định trách nhiệm khi phát hiện vi phạm và khó chống thất thu thuế.

Do vậy, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị rà soát lại toàn bộ khái niệm cho thống nhất và làm rõ thuật ngữ “xác thực định danh điện tử” do khái niệm này chưa được định nghĩa và không thống nhất với các thuật ngữ đang dùng trong hệ thống pháp luật hiện hành như: “định danh điện tử”, “xác thực điện tử” (Luật Căn cước), “xác thực điện tử danh tính” (Luật Thương mại điện tử).

ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) phát biểu

Đồng thời, chỉnh lý khoản 3 Điều 16a theo hướng: tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi đăng ký, tham gia nền tảng thương mại điện tử để mua, bán hàng hóa với nước ngoài phải thực hiện xác thực điện tử một lần đối với mỗi tài khoản theo quy định của pháp luật về căn cước và giao dịch điện tử.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng nhận thấy, theo dự thảo Luật, nghĩa vụ xác thực định danh điện tử đang đặt lên người mua, chủ thể không có quan hệ trực tiếp với cơ quan hải quan; trong khi chủ quản nền tảng là bên duy nhất có công cụ kỹ thuật lại chỉ được giao trách nhiệm cung cấp thông tin (khoản 2), không có trách nhiệm tổ chức xác thực. “Quy định trong dự thảo Luật còn thiếu chủ thể thực thi và thiếu chế tài, nhất là đối với nền tảng nước ngoài”. Nêu vấn đề này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị, bổ sung trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử trong việc tổ chức thực hiện xác thực và cung cấp kết quả cho cơ quan hải quan; quy định rõ hệ quả pháp lý khi không thực hiện.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận tại Tổ 11

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, dự thảo Luật chưa có quy định về cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống hải quan với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử; chưa dự liệu các trường hợp loại trừ (hàng phi thương mại, quà biếu tặng trong định mức; người nước ngoài cư trú tại Việt Nam không có định danh điện tử Việt Nam) và chưa có nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Do đó, dự thảo Luật cần bổ sung một khoản về kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống hải quan với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử; xác định trách nhiệm phối hợp của Bộ Công an.

Điều 4 dự thảo Luật quy định 6 trường hợp chuyển tiếp nhưng không có trường hợp các tài khoản đã đăng ký trước ngày Luật có hiệu lực. Do đó, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị, bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các tài khoản đã đăng ký trước ngày Luật có hiệu lực thi hành.

Cần xác định rõ cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với các bộ, ngành quản lý chuyên ngành

Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga nêu thực tế, một trong những nguyên nhân làm kéo dài thời gian thông quan không chỉ nằm ở thủ tục hải quan mà còn ở việc kiểm tra chuyên ngành còn nhiều đầu mối, dữ liệu chưa liên thông và kết quả kiểm tra chưa được chia sẻ đầy đủ. Do đó, nếu chỉ cải cách quy trình nội bộ của cơ quan hải quan mà không đồng thời cải cách kiểm tra chuyên ngành thì thời gian thông quan khó có thể được rút ngắn một cách thực chất.

Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị, các văn bản hướng dẫn cần xác định rõ cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với các bộ, ngành quản lý chuyên ngành; bảo đảm một loại thông tin chỉ phải khai báo một lần; kết quả kiểm tra, thử nghiệm, giám định hợp lệ phải được chia sẻ và sử dụng chung.

Đối với hoạt động kiểm định hải quan, cần làm rõ phạm vi, tiêu chí kỹ thuật, phương pháp thực hiện và mối quan hệ với hoạt động thử nghiệm, giám định, chứng nhận theo pháp luật chuyên ngành. Phải tránh phát sinh thêm một tầng kiểm định mới hoặc yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nhiều lần đối với cùng một nội dung.

Các đại biểu tham dự

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhấn mạnh, yêu cầu lớn nhất của lần sửa đổi này không chỉ là đưa thêm công nghệ vào hoạt động hải quan, mà là thiết kế lại quy trình quản lý trên cơ sở dữ liệu, trách nhiệm rõ ràng và sự phối hợp thực chất giữa các cơ quan.

“Thông quan nhanh không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý; kiểm soát chặt chẽ cũng không đồng nghĩa với kiểm tra mọi lô hàng. Một hệ thống hải quan hiện đại phải nhận diện đúng rủi ro, tạo thuận lợi cho những doanh nghiệp tuân thủ tốt và tập trung nguồn lực vào những hành vi có nguy cơ vi phạm”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu.

Tin: Thanh Chi; Ảnh: Lâm Hiển