Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII: Tuổi trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Bản lĩnh, sáng tạo và khát vọng làm chủ tương lai

Khi yêu nước là năng lực hành động

Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những cơ hội và thách thức chưa từng có. Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh thanh niên phải được nhìn nhận như một lực lượng kiến tạo, một nguồn lực chiến lược của quốc gia, chứ không chỉ là đối tượng được giáo dục hay vận động.

Khi nhắc lại truyền thống 95 năm của Đoàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ tri ân các thế hệ đi trước mà còn gợi mở cách hiểu mới về lòng yêu nước. Yêu nước hôm nay không chỉ là cảm xúc, mà phải được thể hiện bằng sống có trách nhiệm, học tập nghiêm túc, lao động sáng tạo, tuân thủ pháp luật, giữ gìn nhân cách, phụng sự nhân dân. Đó là yêu nước được đo bằng năng lực. Đó là yêu nước đi qua từng lựa chọn hằng ngày của mỗi người trẻ: học như thế nào, làm việc ra sao, sử dụng mạng xã hội với thái độ gì, ứng xử với cộng đồng như thế nào, dám nhận việc khó hay né tránh trách nhiệm, dám bảo vệ cái đúng hay im lặng trước cái sai.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII. Ảnh: Phạm Thắng

Đây là thông điệp hết sức sâu sắc bởi trong một thế giới biến động nhanh, nơi ranh giới giữa đúng và sai, thật và giả nhiều khi bị làm mờ trên không gian mạng, giáo dục lý tưởng cho thanh niên không thể dừng ở việc truyền đạt những điều đúng. Quan trọng hơn là làm cho thanh niên tin vào điều đúng, sống theo điều đúng và có năng lực bảo vệ điều đúng. Muốn “chạm” tới thanh niên, phải có lý lẽ đúng, sự thật thuyết phục, tấm gương gần gũi, đối thoại chân thành và môi trường rèn luyện thực tiễn.

Đây là một yêu cầu đổi mới rất căn bản đối với tổ chức Đoàn. Thanh niên ngày nay không thiếu thông tin, nhưng rất cần được định hướng giá trị. Thanh niên không thiếu năng lượng, không thiếu khát vọng, nhưng cần được trao việc đúng, đặt vào môi trường đúng, được nâng đỡ bằng niềm tin, tri thức, kỷ luật, kỹ năng và bản lĩnh văn hóa. Biết lắng nghe, biết đối thoại, biết nói bằng ngôn ngữ của thanh niên, biết đi vào những băn khoăn rất thật của người trẻ, Đoàn sẽ trở thành điểm tựa niềm tin, thành môi trường trưởng thành, thành nơi thanh niên tìm thấy ý nghĩa của sự dấn thân.

Điều đáng suy nghĩ trong phát biểu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là sự thẳng thắn, không né tránh những hạn chế của công tác Đoàn. Từ đó, đặt ra một yêu cầu lớn: Đoàn phải gần thanh niên hơn, sát cơ sở hơn, thực chất hơn. Gần thanh niên không chỉ là có mặt trong các sự kiện của thanh niên, mà là hiểu được thanh niên đang nghĩ gì, lo gì, cần gì, thiếu gì, khát vọng gì. Sát cơ sở không chỉ là đi xuống cơ sở, mà là cùng cơ sở giải quyết những vấn đề cụ thể. Thực chất hơn không chỉ là tổ chức được nhiều phong trào, mà là mỗi phong trào phải trả lời được: phục vụ ai, giải quyết việc gì, tạo ra sản phẩm gì, để lại mô hình gì, phát hiện được cán bộ nào, bồi dưỡng được đoàn viên ưu tú nào.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo Đại hội. Ảnh: Phạm Thắng

Đặc biệt, tinh thần “không chỉ tạo khí thế mà phải tạo giá trị” trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có thể xem là một chuẩn mực mới cho phong trào thanh niên. Trong kỷ nguyên mới, thanh niên không chỉ tham gia các hoạt động xã hội mà phải góp phần giải quyết những bài toán phát triển của đất nước như: chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội, giữ gìn an ninh mạng và an ninh văn hóa.

Đó chính là sự chuyển dịch từ “thanh niên tham gia” sang “thanh niên kiến tạo”. Kiến tạo không chỉ là tham gia hay hưởng ứng, mà là chủ động nhận việc, đổi mới cách làm và tạo ra giá trị bền vững. Yêu nước của thanh niên hôm nay phải được biểu hiện bằng khả năng biến ý tưởng thành hành động, biến hành động thành kết quả, biến kết quả thành đóng góp cho cộng đồng và đất nước.

Làm chủ tương lai từ làm chủ tri thức, công nghệ và làm chủ chính mình

Trong kỷ nguyên số, lợi thế cạnh tranh bền vững của quốc gia không còn nằm chủ yếu ở tài nguyên hay lao động giá rẻ, mà ở chất lượng nguồn nhân lực. Vì vậy, khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định đầu tư cho thanh niên chính là đầu tư cho tương lai đất nước, đó là một định hướng phát triển chiến lược.

Thanh niên hôm nay không thể chỉ học để có bằng cấp. Họ phải học để làm chủ tri thức, công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và những biến đổi nhanh chóng của thế giới. Đồng thời, phải biết hội nhập mà không hòa tan, hiện đại mà không đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chúc mừng Ban chấp hành Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026 – 2031. Ảnh: Phạm Thắng

Một điểm rất đáng suy ngẫm trong thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là: muốn làm chủ tương lai, trước hết phải làm chủ chính mình. Không ai có thể làm chủ công nghệ nếu thiếu kỷ luật học tập; không ai có thể đổi mới sáng tạo nếu sợ thất bại và ngại thay đổi; cũng không ai có thể hội nhập thành công nếu thiếu ngoại ngữ, kỹ năng hợp tác và khả năng thích ứng.

Bởi vậy, học tập suốt đời không phải là một lời khuyên chung chung mà là yêu cầu tất yếu. Mỗi người trẻ cần trang bị ngoại ngữ, kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp, tư duy phản biện và năng lực thích ứng. Nhưng những năng lực ấy phải được đặt trên nền tảng văn hóa và đạo đức. Công nghệ càng phát triển thì trách nhiệm với sự thật, với cộng đồng và với lợi ích quốc gia - dân tộc càng phải được đề cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu với Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Ban Bí thư Trung ương Đoàn khóa XIII, nhiệm kỳ 2026 – 2031. Ảnh: Phạm Thắng

Bài phát biểu cũng gửi đi một thông điệp rõ ràng: thanh niên Việt Nam trong kỷ nguyên mới phải là thế hệ có năng lực hiện đại nhưng không đánh mất căn cốt Việt Nam. Hình ảnh quốc gia không chỉ được tạo dựng bởi những công trình hay con số tăng trưởng, mà còn được phản chiếu qua tri thức, nhân cách, văn hóa và trách nhiệm của mỗi công dân trẻ.

Vì vậy, phát triển thanh niên phải là phát triển toàn diện: có lý tưởng trong sáng, tri thức vững vàng, kỷ luật nghiêm, tinh thần nhân ái; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm vì Tổ quốc, vì nhân dân.

Đồng hành để thanh niên trưởng thành

Để thực hiện những yêu cầu đó, tổ chức Đoàn cũng phải đổi mới mạnh mẽ. Đoàn không chỉ là nơi tổ chức phong trào mà phải là môi trường phát hiện, bồi dưỡng và nâng đỡ người trẻ; kết nối thanh niên với nhà trường, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, chuyên gia và thị trường lao động.

Đặc biệt, Đoàn cần quan tâm nhiều hơn tới những nhóm thanh niên dễ bị bỏ lại phía sau như thanh niên công nhân, thanh niên nông thôn, thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên yếu thế hay thanh niên Việt Nam ở nước ngoài.

Thông điệp này mang ý nghĩa rất thực tiễn. Không thể chỉ kêu gọi thanh niên cống hiến mà không tạo điều kiện để thanh niên trưởng thành. Đồng hành với thanh niên phải là mở đường, trao niềm tin, giao việc và tạo môi trường để người trẻ phát triển năng lực.

Điều đó cũng có nghĩa công tác thanh niên không phải nhiệm vụ riêng của Đoàn, mà là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, cả hệ thống chính trị, gia đình, nhà trường và xã hội. Nếu thanh niên là tương lai của đất nước thì chăm lo cho thanh niên chính là chăm lo cho tương lai quốc gia.

Đoàn thiếu nhi chào mừng Đại hội. Ảnh: Phạm Thắng

Từ Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII có thể thấy rõ một thông điệp xuyên suốt: đất nước bước vào kỷ nguyên mới thì tuổi trẻ phải có tinh thần mới: nghĩ rộng hơn, học nhanh hơn, làm tốt hơn, sống đẹp hơn, trách nhiệm hơn, cống hiến nhiều hơn. Đó không phải là áp lực đặt lên vai thanh niên, mà là niềm tin dành cho thanh niên. Niềm tin ấy càng lớn, trách nhiệm của tổ chức Đoàn và cả hệ thống chính trị càng phải cụ thể, thiết thực, bền bỉ.

Một dân tộc chỉ thật sự mạnh khi người trẻ của dân tộc ấy biết ước mơ lớn và bắt đầu từ những việc nhỏ; biết tự hào về quá khứ nhưng không ngủ quên trong quá khứ; biết bước ra thế giới nhưng không quên đường về với cội nguồn; biết dùng công nghệ để phụng sự con người; biết biến khát vọng cá nhân thành đóng góp xã hội; biết sống sao để tuổi trẻ không chỉ là quãng đời đẹp nhất, mà còn là quãng đời có ích nhất.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì thế không chỉ là lời nhắn gửi tới thanh niên. Đó là lời hiệu triệu về trách nhiệm thế hệ. Một thế hệ trẻ bản lĩnh, tự cường, tiên phong đổi mới sáng tạo, có khát vọng cống hiến và năng lực làm chủ tương lai sẽ là bảo đảm quan trọng để Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và hùng cường trong kỷ nguyên mới.

Bùi Hoài Sơn