Thói quen âm thầm 'nuôi dưỡng' ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày âm thầm tiến triển vì những thói quen thường ngày. Ảnh: Freepik.

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến tại Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á. Điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi đã muộn.

Theo PGS.TS Võ Duy Long, Phó khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, phần lớn nguy cơ đến từ những thói quen rất quen thuộc trong đời sống hàng ngày.

Ăn uống thiếu lành mạnh, tích lũy nguy cơ qua thời gian

Một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu là chế độ ăn uống. Việc thường xuyên sử dụng thực phẩm hun khói, nướng cháy, đồ muối chua hoặc lên men lâu ngày có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày. Những thực phẩm này chứa nhiều chất có khả năng gây biến đổi tế bào nếu tích lũy trong thời gian dài.

“Đây là những thói quen phổ biến, đặc biệt trong văn hóa ẩm thực của nhiều nước châu Á. Nếu kéo dài, chúng có thể góp phần thúc đẩy quá trình chuyển sản, loạn sản và tiến triển thành ung thư,” bác sĩ Long cho biết.

Nhiễm vi khuẩn HP nhưng chủ quan không điều trị

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là một yếu tố nguy cơ quan trọng. Tuy nhiên, không ít người sau khi phát hiện nhiễm HP lại chủ quan hoặc điều trị không đúng cách.

Theo bác sĩ Long, HP không trực tiếp gây ung thư ngay lập tức, nhưng nếu tồn tại lâu dài trong dạ dày, vi khuẩn này có thể gây viêm mạn tính, từ đó dẫn đến biến đổi niêm mạc và làm tăng nguy cơ ung thư.

“Không phải ai nhiễm HP cũng bị ung thư, nhưng nếu không điều trị, nguy cơ sẽ tăng theo thời gian. Điều quan trọng là phải dùng thuốc đúng phác đồ và theo dõi lại sau điều trị", bác sĩ Long nhấn mạnh.

Bỏ qua các dấu hiệu “giống bệnh nhẹ”

Một trong những lý do khiến ung thư dạ dày khó phát hiện sớm là triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với bệnh lành tính như viêm dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

Đau bụng âm ỉ
Đầy hơi, khó tiêu
Buồn nôn

Nhiều người tự mua thuốc uống mà không đi khám. Khi cơn đau kéo dài, không đáp ứng điều trị hoặc xuất hiện về đêm, bệnh có thể đã tiến triển nặng.

“Chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng rất khó phân biệt. Muốn chẩn đoán chính xác, bắt buộc phải nội soi và sinh thiết,” bác sĩ Long nói.

Đau bụng nhẹ là dấu hiệu đầu tiên cần cẩn trọng cảnh báo ung thư dạ dày. Ảnh: Shutterstock.

Không tầm soát khi chưa có triệu chứng

Một thực tế đáng báo động là nhiều bệnh nhân ung thư dạ dày không có triệu chứng trước đó. Họ chỉ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

Theo thống kê tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, tỷ lệ bệnh nhân trẻ dưới 40 tuổi mắc ung thư dạ dày chiếm gần 20%. Thậm chí có những trường hợp chỉ mới 20–30 tuổi.

“Có những người hoàn toàn khỏe mạnh, không có dấu hiệu gì, nhưng khi nội soi lại phát hiện ung thư, thậm chí ở giai đoạn muộn. Đây là lý do vì sao tầm soát rất quan trọng,” bác sĩ Long cho hay.

Chủ quan với yếu tố nguy cơ cá nhân

Những người có yếu tố nguy cơ như gia đình có người mắc ung thư dạ dày, viêm dạ dày mạn tính, dị sản, loạn sản niêm mạc và p olyp dạ dày, cần được theo dõi chặt chẽ. Tuy nhiên, nhiều người lại không ý thức được điều này hoặc không duy trì kiểm tra định kỳ.

Theo khuyến cáo, người có nguy cơ cao nên nội soi định kỳ 6 tháng đến 1-2 năm. Người không có nguy cơ cũng nên tầm soát sau 40 tuổi.

Tin tích cực là nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày có thể điều trị hiệu quả với tỷ lệ sống sau 5 năm trên 90%, thậm chí hơn 95%. Hiện nay, với sự hỗ trợ của nội soi phóng đại, nhuộm màu và trí tuệ nhân tạo, bác sĩ có thể phát hiện những tổn thương rất nhỏ, từ đó can thiệp sớm.

“Chỉ cần nội soi dạ dày đúng thời điểm, chúng ta hoàn toàn có thể phát hiện bệnh sớm và điều trị hiệu quả,” bác sĩ Long nhấn mạnh.

Ung thư dạ dày không xuất hiện đột ngột mà thường là kết quả của một quá trình tích lũy lâu dài từ những thói quen tưởng chừng vô hại. Việc thay đổi lối sống, điều trị triệt để các yếu tố nguy cơ và chủ động tầm soát định kỳ là chìa khóa để phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm.

Nguyễn Thuận