Thợ cắm lan tỉnh lẻ kiếm tiền triệu mỗi ngày ở chợ hoa Hà Nội

Họ là những lao động thời vụ đến từ các tỉnh miền núi, trung du phía Bắc như Lào Cai, Hòa Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa…Cứ vào khoảng hơn 20 ngày trước Tết, khi đào, quất, mai bắt đầu “xuống phố”, những người thợ lành nghề lại khăn gói rời quê, tìm về Hà Nội. Các chợ hoa lớn trở thành điểm đến quen thuộc, trong đó chợ hoa làng nghề Vạn Phúc, phường Hà Đông được coi là “điểm hẹn” sôi động nhất phía Tây Thủ đô.

Không biển hiệu, không gian hàng cố định, họ làm việc trực tiếp cho các chủ shop hoa, cây cảnh. Chỗ làm có thể chỉ là một góc gian hàng, lối đi chật hẹp hay ngay bên những thùng xốp đựng lan. Giữa bộn bề hoa lá, đôi tay người thợ không lúc nào ngơi nghỉ: uốn cành, chỉnh dáng, cố định gốc, sao cho mỗi cành lan khi cắm vào chậu vừa chắc chắn, vừa mềm mại, hài hòa tổng thể.

Nhóm của Đông, quê Phú Thọ, có khoảng 30 thợ. Cứ đến vụ Tết, cả nhóm lại thuê chuyến xe, mang theo đồ nghề quen thuộc, xuống chợ hoa Vạn Phúc để nhận đơn hàng từ các chủ shop chuyên kinh doanh lan. Họ không làm việc tự phát mà hoạt động theo nhóm, có sự điều tiết chặt chẽ để bảo đảm tiến độ và chất lượng sản phẩm.

Trong mỗi nhóm thợ luôn có một trưởng nhóm – người giữ vai trò “đầu mối”. Trưởng nhóm là người có mối quan hệ mật thiết với các chủ shop, chịu trách nhiệm đấu nối công việc, nhận đơn, thương lượng giá và phân bổ nhân lực sao cho hợp lý. Ai tay nghề cao làm việc khó, ai mới vào nghề làm việc đơn giản hơn. Nhờ đó, công việc diễn ra nhịp nhàng, hạn chế sai sót trong những ngày cao điểm cận Tết.

Với dòng lan phổ thông, mẫu mã không cầu kỳ, chỉ cắm vào chậu theo khuôn sẵn, không đòi hỏi nhiều sáng tạo nghệ thuật, một người thợ lành nghề có thể cắm từ 150 - 200 cành mỗi ngày. Tiền công dao động từ 13.000 - 15.000 đồng/cành. Tính ra, mỗi ngày người thợ có thể thu về vài triệu đồng, đó là mức thu nhập đáng mơ ước so với nhiều lao động tự do khác trong cùng khoảng thời gian.

Với dòng lan nghệ thuật thì phải thợ cắm lan tay nghề cao, có mắt thẩm mỹ. Mỗi ngày thợ chỉ cắm được khoảng 70 - 100 cành, nhưng tiền công lên tới 50.000 đồng - 60.000 đồng/cành. “Với tôi, mỗi chậu lan không chỉ là hàng hóa mà là một tác phẩm. Cắm lan kỹ thuật cao đòi hỏi phải hiểu từng cành, từng nụ, từ độ cong, hướng nở đến không gian trưng bày. Lan cắm trên thân lũa càng khó, vì vừa phải chắc kỹ thuật, vừa phải có hồn. Chỉ cần lệch bố cục là hỏng cả tác phẩm. Áp lực lớn, nhưng khi hoàn thiện một chậu lan đẹp, khách hài lòng, mình thấy công sức bỏ ra hoàn toàn xứng đáng" - một thợ cắm lan chia sẻ.

Nhưng “đỉnh cao” của nghề cắm lan nằm ở những đơn hàng cao cấp: lan cắm trên thân lũa, tạo hình nghệ thuật theo yêu cầu riêng của khách. Đây là phần việc chỉ dành cho những thợ có tay nghề cao, con mắt thẩm mỹ tinh tế và kinh nghiệm nhiều năm. Mỗi cành lan không chỉ được cắm cho chắc, mà còn phải “kể chuyện”, tạo thế, tạo hồn cho cả tác phẩm.

Mỗi chậu lan cắm trên thân lũa đều đòi hỏi kỹ thuật rất cao. Người thợ phải chọn thế lũa phù hợp, tính toán điểm tựa để cành lan vừa chắc, vừa khoe được dáng hoa khi nở. Cắm lan lũa không làm theo khuôn sẵn mà phải tạo thế: thế bay, thế tỏa, thế tụ, thế long phụng…Chỉ cần đặt sai hướng, bố cục mất cân đối là cả tác phẩm mất giá trị. Vì vậy, cắm lan lũa không chỉ cần tay nghề mà còn cần mắt nghệ thuật.

Có những tác phẩm nghệ thuật đòi hỏi phải 2 thợ tay ghề cao mới đáp ứng được tiến độ, sản phẩm hoàn thành sớm nhất, đẹp nhất để bàn giao cho khách.

Sau nhiều giờ miệt mài, những chậu lan hoàn thiện được đưa ra trưng bày, khoe sắc rực rỡ giữa không gian chợ hoa. Từng cành lan vươn mềm mại, nụ và hoa đan xen hài hòa, tạo nên bố cục cân đối, sang trọng.

Chợ hoa Vạn Phúc những ngày cuối năm vì thế không chỉ là nơi mua bán, mà còn là nơi mùa xuân được tạo nên từ những bàn tay khéo léo mưu sinh – lặng lẽ nhưng bền bỉ, để Tết về trọn vẹn hơn trên từng cành hoa.

Lê Hải/VOV.VN