Thiệu Trung: Hồn quê tụ sáng, mạch đời vươn xa

Đền thờ Lê Văn Hưu. Ảnh: Khắc Công

Trong lời tựa Đại Việt sử ký toàn thư, sử thần Ngô Sĩ Liên từng trân trọng tôn Lê Văn Hưu là “đại thủ bút đời Trần”. Chỉ bốn chữ nhưng đủ khắc họa tầm vóc của một trí tuệ trác việt, một nhân cách lớn, một ngòi bút đã góp phần khơi mạch quốc thống, định rõ bang cương, bồi đắp cốt cách văn hiến cho dân tộc.

Giữa bối cảnh thế kỷ XIII cam go, Đại Việt sử ký không chỉ là bộ sách ghi chép chuyện xưa, mà là một bệ phóng tinh thần đặc biệt. Bởi lẽ, khởi dựng quốc sử chính là cách để khẳng định một dân tộc muốn trường tồn phải có ký ức lịch sử; một quốc gia muốn vững bền phải có cội nguồn tinh thần.

Sử không chỉ để nhớ, mà còn để soi đường. Từ sử sách, hậu thế hiểu mình là ai, đến từ đâu, đã đi qua những thăng trầm nào và mang sứ mệnh gì đối với non sông. Mỗi lần nhắc đến Lê Văn Hưu, chúng ta lại được soi mình vào một tư tưởng lớn: trọng đạo lý, nghiêm kỷ cương, quý hiền tài. Đó chính là hệ giá trị cốt lõi mà quê hương hôm nay cần tiếp tục gìn giữ và chuyển hóa thành hành động thiết thực.

Thiệu Trung là vùng đất đặc biệt, nơi mạch học, mạch nghề, mạch văn hóa và mạch đời cùng bồi đắp nên cốt cách con người. Kẻ Rỵ - Phủ Lý gợi nhớ truyền thống khoa bảng tinh anh, nơi sinh dưỡng người khai mở nền quốc sử nước Việt. Trà Đông - Kẻ Chè đỏ lửa đúc đồng qua bao thế hệ, kết tinh bàn tay tài hoa và tinh thần lao động nghiêm cẩn của người thợ quê hương.

Thiệu Trung hôm nay không chỉ có Kẻ Rỵ, Kẻ Chè, mà còn là Trà Thượng, Hồng Đô, Cổ Đô, Vận Quy, Lạc Đô, Quy Xá, Mỹ Lý, Nguyệt Lãng, Hổ Đàm, Viên Nội, Viên Ngoại, Phú Thứ, Nguyệt Quang, Ba Chè và những không gian dân cư đang cùng hội tụ trong một “mái nhà” chung. Mỗi địa danh là một lớp trầm tích, mỗi làng quê là một mạch nguồn ký ức, góp phần làm nên hồn cốt rộng sâu. Ở vùng đất ấy, chữ nghĩa, nghề nghiệp, đồng ruộng, phố chợ, lò đúc, khung cửi, bếp nghề, nếp nhà và phong tục làng xã đã hòa quyện qua nhiều thế hệ. Viết sử cần sự chính xác, uyên bác; đúc đồng cần sự tinh xảo, tài hoa; dệt nhiễu cần sự mềm mại, bền bỉ; trồng lúa cần sự cần cù, thuận thiên; làm thủ công mỹ nghệ, chế biến, buôn bán, dịch vụ cần sự khéo léo, chữ tín và tinh thần thích ứng... Tất cả đã dung hòa trọn vẹn để tạo nên cốt cách của người Thiệu Trung: Làm việc gì cũng tận tâm, tận trí và trọn vẹn nghĩa tình.

Lễ hội Đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026 tổ chức nhân kỷ niệm 704 năm ngày thăng hóa của tiền nhân, vì thế mang một ý nghĩa rộng lớn hơn khuôn khổ của một lễ hội truyền thống. Đó là dịp để Thiệu Trung thành kính tri ân công đức tiền nhân, giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần hiếu học, trọng nhân tài. Đồng thời, quảng bá giá trị di tích, làng nghề, sản phẩm địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo kế hoạch, lễ hội diễn ra từ ngày 8 đến 10/5/2026 (tức từ ngày 22 đến 24/3 năm Bính Ngọ) tại đền thờ, lăng mộ Lê Văn Hưu và các không gian văn hóa trên địa bàn xã. Phần lễ được tổ chức trang trọng với các nghi thức mở cửa đền, lễ mộc dục, rước kiệu, rước biểu tượng sách Đại Việt sử ký, khai bút, dâng hương, tế cáo chính lễ, trình tấu chúc văn, tế tạ. Phần hội, gồm hội chợ làng nghề truyền thống, OCOP và văn hóa; chương trình nghệ thuật quần chúng, hoạt động thể thao, trò chơi truyền thống, trải nghiệm nghề đúc đồng Trà Đông; gặp mặt đại biểu, đồng hương Thiệu Trung và công bố Quỹ Khuyến học, khuyến tài Lê Văn Hưu.

Điểm đáng quý nhất của lễ hội năm nay là phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân. Lễ hội không chỉ do chính quyền tổ chức để Nhân dân tham dự, mà là sự chung tay của cả cộng đồng. Các thôn, trường học, đoàn thể, nghệ nhân, doanh nghiệp, con em xa quê, lực lượng văn hóa, văn nghệ, thể thao và đông đảo người dân. Từ nghi lễ, văn nghệ quần chúng, sân khấu hóa hình tượng lịch sử, hội chợ, chỉnh trang cảnh quan, đón tiếp đại biểu, bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường... mỗi phần việc đều là một tấm lòng hướng về tiền nhân, một hành động cụ thể dành cho quê hương.

Nghề đúc đồng cổ truyền ở làng Trà Đông. Ảnh: Khắc Công

Tri ân Lê Văn Hưu không chỉ là thắp một nén hương trước anh linh tiền nhân, mà còn là thắp sáng trong mỗi người Thiệu Trung ý chí học tập, khát vọng cống hiến, tinh thần trọng hiền tài và trách nhiệm dựng xây quê hương. Với cán bộ, đảng viên, đó là trách nhiệm nêu gương, tận tụy phục vụ Nhân dân, làm việc có kỷ cương, có trí tuệ, có hiệu quả. Với các nhà trường, đó là trách nhiệm gieo mầm hiếu học, nuôi dưỡng ước mơ, bồi đắp nhân cách cho thế hệ trẻ. Với các nghệ nhân, doanh nghiệp, hộ sản xuất, đó là trách nhiệm giữ nghề, nâng nghề, làm cho sản phẩm quê hương có giá trị cao hơn, đi xa hơn. Với mỗi người dân, đó là trách nhiệm sống văn minh, nghĩa tình, đoàn kết, cùng nhau xây dựng cộng đồng ngày càng tốt đẹp.

Thiệu Trung hôm nay đang đứng trước vận hội mới. Trong không gian phát triển mới, xã có thêm điều kiện để kết nối nguồn lực, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, làng nghề, giáo dục và con người. Những làng cổ, thôn xóm, khu phố hôm nay không chỉ là địa danh hành chính, mà còn là mạch nguồn ký ức, văn hóa, tình quê, góp phần làm nên bản sắc của một Thiệu Trung rộng mở hơn, năng động hơn, giàu khát vọng hơn.

Muốn đi xa, một vùng quê phải biết dựa vào nền tảng văn hóa của mình. Muốn phát triển bền vững, một địa phương phải chăm lo cho con người, cho giáo dục, cho nghề nghiệp, cho đạo lý cộng đồng. Di sản Lê Văn Hưu vì thế không thể chỉ nằm trong đền thờ, lăng mộ hay trang sử cũ, mà di sản ấy cần được tiếp nối trong từng việc làm cho con em Thiệu Trung hôm nay.

Lễ hội Đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026 là lời mời gọi trở về nguồn cội, cũng là lời nhắc nhở cùng nhau đi tới tương lai. Trở về để tri ân bậc tiền nhân đã khai mở nền quốc sử nước Việt; đi tới để viết tiếp những trang sử mới của quê hương bằng đoàn kết, trí tuệ, lao động sáng tạo và khát vọng phát triển.

Từ mạch nguồn Đại Việt sử ký, từ văn mạch Kẻ Rỵ - Phủ Lý, từ lửa nghề Trà Đông - Kẻ Chè, từ ký ức nhiễu Hồng Đô, từ đồng ruộng, làng nghề, phố chợ, từ tình quê của những làng cổ, thôn xóm, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thiệu Trung nguyện tiếp tục gìn giữ truyền thống, phát huy di sản, trọng học, trọng nghề, trọng hiền tài; lấy văn hiến làm bệ phóng, lấy hiền tài làm rường cột; xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với vùng đất đã sinh ra người khai mở nền quốc sử nước Việt.

Lễ hội Đền thờ Lê Văn Hưu năm 2026 - điểm đến văn hóa của xứ Thanh, nơi quá khứ thiêng liêng gặp gỡ hiện tại, nơi hồn quê tụ sáng, mạch đời vươn xa và khát vọng Thiệu Trung bừng lên trong thời đại mới.

Đỗ Thế Bằng

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thiệu Trung