Thiết lập chuẩn mực văn hóa trên không gian mạng

Ngày 5/3/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 423/QĐ-BVHTTDL về Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số. Văn bản này quy định các chuẩn mực ứng xử của tổ chức, cá nhân khi tham gia hoạt động trên các nền tảng số và mạng xã hội.

Bộ quy tắc áp dụng cho 5 nhóm đối tượng gồm: cá nhân; doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng xã hội và nền tảng số trong và ngoài nước; nhà cung cấp dịch vụ internet; cơ quan báo chí, phát thanh – truyền hình, công ty truyền thông, đơn vị quảng cáo, tổ chức nghệ thuật biểu diễn; cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp khác.

Không gian mạng đang trở thành môi trường giao tiếp xã hội phổ biến, nơi diễn ra nhiều hoạt động trao đổi thông tin, bày tỏ quan điểm và lan tỏa nội dung văn hóa. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của các nền tảng số, tình trạng tin giả, thông tin sai lệch, nội dung phản cảm hoặc hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực cũng xuất hiện ngày càng nhiều.

Trong bối cảnh đó, Bộ quy tắc được ban hành nhằm định hướng hành vi của người dùng theo chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật Việt Nam. Mục tiêu được đặt ra là xây dựng môi trường số lành mạnh, an toàn và tôn trọng các giá trị văn hóa của xã hội Việt Nam.

Về quy tắc ứng xử chung, bộ quy tắc nhấn mạnh việc tuân thủ pháp luật Việt Nam, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Người dùng cần giao tiếp văn minh, lịch sự, giữ gìn bản sắc văn hóa và các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Các hành vi sử dụng ngôn từ thô tục, xúc phạm cá nhân, kích động bạo lực hoặc phân biệt về giới, vùng miền, dân tộc và tôn giáo đều được khuyến cáo không thực hiện trên môi trường số. Người dùng cũng được yêu cầu tôn trọng sự đa dạng văn hóa và khác biệt xã hội khi tham gia các cuộc thảo luận trực tuyến.

Một nội dung đáng chú ý là trách nhiệm của người dùng trong việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Bộ quy tắc khuyến khích cá nhân thận trọng với các thông tin chưa được kiểm chứng, ưu tiên chia sẻ những nội dung có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy và mang giá trị tích cực.

Khi phát hiện tin giả, tin sai sự thật hoặc thông tin vi phạm pháp luật, người dùng được khuyến khích thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ, các nền tảng số hoặc cơ quan chức năng để xử lý. Trường hợp đăng tải cảnh báo tin giả cần thể hiện rõ dấu hiệu nhận biết và quan điểm cảnh báo.

Đối với cá nhân, bộ quy tắc khuyến khích sử dụng họ tên thật hoặc tên, thương hiệu hợp pháp khi tham gia các hoạt động trên môi trường số. Cách tiếp cận này nhằm tăng cường trách nhiệm cá nhân đối với nội dung được đăng tải và chia sẻ trên mạng.

Nhóm đối tượng có ảnh hưởng trên mạng xã hội, bao gồm người nổi tiếng, người sáng tạo nội dung, chủ các trang hoặc nhóm cộng đồng, được khuyến khích chủ động sản xuất và lan tỏa những nội dung tích cực. Các nội dung này cần góp phần gìn giữ và phát triển các giá trị văn hóa Việt Nam trên không gian số.

Bộ quy tắc cũng yêu cầu những người có ảnh hưởng gương mẫu chấp hành pháp luật, đề cao trách nhiệm xã hội, đặc biệt đối với giới trẻ – nhóm người dùng chiếm tỷ lệ lớn trên các nền tảng mạng xã hội hiện nay.

Đối với cơ quan báo chí, truyền thông và các đơn vị hoạt động quảng cáo, biểu diễn nghệ thuật, bộ quy tắc đặt ra yêu cầu tăng cường cung cấp thông tin chính xác, góp phần định hướng dư luận xã hội. Đồng thời, các đơn vị cần chủ động đấu tranh, phản bác tin giả và thông tin sai lệch trên không gian mạng.

Ở góc độ quản lý, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết sẽ chủ trì việc phổ biến, giám sát và đánh giá hiệu quả triển khai bộ quy tắc trong thời gian tới. Các chương trình truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về văn hóa ứng xử trên môi trường số cũng sẽ được triển khai phối hợp với các bộ, ngành và địa phương.

Bên cạnh hoạt động tuyên truyền, cơ quan quản lý dự kiến tổ chức các chương trình tôn vinh, khen thưởng những tổ chức, cá nhân có sản phẩm nội dung số tích cực, mang giá trị xã hội và đóng góp cho cộng đồng.

Việc ban hành bộ quy tắc ứng xử được xem là một bước trong quá trình hình thành các chuẩn mực văn hóa trên môi trường số. Trong bối cảnh các nền tảng trực tuyến ngày càng trở thành không gian công cộng mới của xã hội, việc định hình cách ứng xử phù hợp với giá trị văn hóa và pháp luật vẫn là vấn đề tiếp tục được theo dõi trong thực tiễn.

Thạch An