Thiết kế chính sách ổn định, hiệu quả, khả thi, phù hợp thông lệ quốc tế

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp

Bổ sung khuôn khổ pháp lý cho hoạt động đo lường trên môi trường số

Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, qua gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động đo lường, song một số quy định đã bộc lộ hạn chế, nhất là về chuyển đổi số, phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường, huy động nguồn lực doanh nghiệp, phân cấp quản lý và cải cách thủ tục hành chính.

Dự thảo Luật được xây dựng với 3 nhóm chính sách trọng tâm gồm chuyển đổi số hoạt động đo lường; phát triển năng lực hệ thống đo lường quốc gia, phát huy vai trò doanh nghiệp; phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Tờ trình dự án Luật

Một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo Luật bổ sung khuôn khổ pháp lý cho hoạt động đo lường trên môi trường số, bao gồm nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa và việc quản lý, khai thác dữ liệu đo lường.

Cùng với số hóa, dự thảo Luật thay đổi phương thức quản lý theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời tăng cường quản lý dựa trên mức độ rủi ro. Mục tiêu không chỉ là giảm thủ tục mà còn nâng cao khả năng giám sát, bảo đảm độ tin cậy của kết quả đo.

Nhằm cải cách thủ tục hành chính, dự thảo Luật phân định rõ cơ chế quản lý đối với phương tiện đo nhóm 1 và nhóm 2. Đối với dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo nhóm 1, dự thảo Luật định hướng thực hiện theo cơ chế tự công bố năng lực và tự chịu trách nhiệm. Với phương tiện đo nhóm 2 thuộc diện quản lý bắt buộc, Nhà nước đánh giá và chỉ định tổ chức đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Dự thảo Luật đồng thời đề xuất bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác, bỏ phân loại hàng đóng gói sẵn và thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng; làm rõ trách nhiệm quản lý phép đo chuyên ngành và phân định thẩm quyền kiểm tra giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, các sửa đổi dự kiến cắt giảm khoảng 8 thủ tục hành chính, giảm hơn 300 triệu đồng chi phí thực hiện mỗi năm, trong khi vẫn duy trì các biện pháp cần thiết để bảo đảm độ chính xác của phép đo, phòng chống gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đo lường và đề nghị, dự thảo Luật cần tiếp tục được rà soát để thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc biệt là các định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư.

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Nguyễn Thanh Hải, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là xu hướng phù hợp, song dự thảo Luật hiện chủ yếu mới tập trung cắt giảm một số thủ tục hành chính mà chưa thiết kế được cơ chế hậu kiểm thống nhất, xuyên suốt tương ứng với từng mức độ rủi ro.

Nếu tiếp tục duy trì cách phân loại phương tiện đo theo nhóm 1, nhóm 2 nhưng chưa làm rõ mối quan hệ với cơ chế quản lý dựa trên rủi ro, có thể hình thành hai hệ thống phân loại song song, từ đó phát sinh những điểm nghẽn mới.

Do đó, cần làm rõ ngay trong Luật mối quan hệ giữa phân loại phương tiện đo theo nhóm 1, nhóm 2 với việc đánh giá mức độ rủi ro và xác định nguyên tắc áp dụng biện pháp quản lý tương ứng.

Tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi bổ sung

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhất trí cao với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đo lường; đồng tình với phạm vi sửa đổi Chính phủ dự kiến và tên gọi của dự thảo Luật; đồng thời đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ để sửa đổi thêm một số điều, do Luật hiện hành đã áp dụng gần 15 năm trong bối cảnh tình hình thực tế đã thay đổi nhiều.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu đánh giá cao việc dự thảo Luật đã thể chế hóa tương đối đầy đủ yêu cầu đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị; chuyển đổi mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm; chuyển điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang tự công bố theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW.

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu nhận thấy, Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo, trong đó có yêu cầu kiện toàn cơ quan tiêu chuẩn đo lường chất lượng theo hướng chỉ một đầu mối cấp quốc gia thống nhất từ trung ương đến địa phương. Tuy nhiên, dự thảo Luật sửa đổi theo hướng giao cho các Bộ, cơ quan ngang bộ trực tiếp ban hành và tổ chức thực hiện yêu cầu kỹ thuật đo lường đối với phép đo nhóm hai trong phạm vi ngành, lĩnh vực được phân công. Chỉ ra điểm chưa phù hợp của dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo giải trình cụ thể, thấu đáo về nội dung này.

Quang cảnh phiên họp

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo cần lưu ý bảo đảm thể chế đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 38-CT/TW của Ban Bí thư; rà soát kỹ tính hợp hiến, hợp pháp, tính đồng bộ, thống nhất giữa nội dung của dự thảo Luật với các luật có liên quan và sự tương thích của các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi bổ sung bảo đảm chỉ sửa đổi những nội dung đã được tổng kết thực tiễn, có đánh giá tác động đầy đủ, rõ ràng và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; tuân thủ nghiêm các yêu cầu về đổi mới công tác xây dựng, thực thi và kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong xây dựng pháp luật; chú trọng tham khảo kinh nghiệm quốc tế để thiết kế các chính sách bảo đảm ổn định, hiệu quả, khả thi và phù hợp thông lệ quốc tế.

Tin: Thanh Chi; Ảnh: Phạm Thắng