Thị trường nội địa - trụ cột cho ngành vật liệu cơ bản

Sản phẩm thép cuộn cán nóng ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội về sản lượng tiêu thụ nội địa

Tiêu thụ nội địa tăng tốc

Quý IV/2025 đánh dấu mùa cao điểm xây dựng với sự gia tăng rõ rệt của sản lượng tiêu thụ vật liệu cơ bản trong nước. Trong bối cảnh xuất khẩu vẫn đối mặt với nhiều thách thức và chưa có tín hiệu phục hồi rõ ràng, thị trường nội địa trở thành điểm tựa chính cho tăng trưởng sản lượng của ngành. Cụ thể, sản lượng tiêu thụ nội địa trong quý IV tăng khoảng 17% so với cùng kỳ, đạt mức khoảng 6,7 triệu tấn.

Động lực chính của sự gia tăng này đến từ 2 yếu tố nền tảng. Thứ nhất là sự cải thiện nguồn cung bất động sản, đặc biệt ở phân khúc nhà ở dân cư, khi hoạt động mở bán và bàn giao diễn ra tích cực hơn so với các năm trước. Thứ hai là tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh vào giai đoạn cuối năm, kéo theo nhu cầu lớn về vật liệu xây dựng cho các dự án hạ tầng.

Trong cơ cấu tiêu thụ, thép xây dựng tiếp tục giữ vai trò chủ lực với sản lượng ước đạt khoảng 3,2 triệu tấn, tăng khoảng 9% so với cùng kỳ. Dù không quá đột biến, nhưng mang ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh thị trường bất động sản chỉ mới bước vào giai đoạn phục hồi. Điều này cho thấy nhu cầu xây dựng trong nước đã dần ổn định trở lại, tạo nền tảng vững chắc hơn cho tiêu thụ vật liệu cơ bản.

Bên cạnh thép xây dựng, sản phẩm thép cuộn cán nóng (HRC) cũng ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội về sản lượng tiêu thụ nội địa, khoảng 90% so với cùng kỳ, đạt khoảng 2,2 triệu tấn. Sự gia tăng mạnh mẽ này phản ánh tác động của việc bổ sung công suất từ các dự án mới, đồng thời cho thấy xu hướng chiếm lĩnh thị phần nội địa ngày càng rõ nét của các doanh nghiệp trong nước, trong bối cảnh nguồn cung từ bên ngoài gặp nhiều khó khăn.

Giá bán đi ngang, biên lợi nhuận phục hồi

Một đặc điểm đáng chú ý của bức tranh ngành vật liệu cơ bản quý IV/2025 là sự ổn định tương đối của giá bán, ngay cả khi nhu cầu tiêu thụ nội địa tăng lên. Giá thép xây dựng trong quý IV/2025 duy trì đi ngang so với cùng kỳ, ở mức khoảng 13,6 triệu đồng mỗi tấn. Giá HRC cũng ổn định quanh mức 525 USD mỗi tấn, phản ánh áp lực cạnh tranh vẫn hiện hữu trong bối cảnh giá thép từ Trung Quốc tiếp tục xu hướng suy giảm.

Điều này cho thấy tăng trưởng lợi nhuận của ngành trong quý cuối năm không đến từ yếu tố giá, mà chủ yếu dựa trên sản lượng và cải thiện biên lợi nhuận. Trong bối cảnh đó, diễn biến của chi phí nguyên vật liệu đầu vào đóng vai trò then chốt. Dù giá than và quặng sắt có xu hướng tăng lần lượt khoảng 4% và 3% so với quý trước, mức giá này vẫn thấp hơn đáng kể so với nền cao của năm 2024. So với cùng kỳ, giá than và quặng sắt được ghi nhận giảm lần lượt khoảng 4% và 2%.

Điều đó giúp các doanh nghiệp vật liệu cơ bản cải thiện biên lợi nhuận gộp, ngay cả khi giá bán duy trì ở mức ổn định. Đây là yếu tố quan trọng hỗ trợ kết quả kinh doanh trong quý IV/2025, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn và khả năng tối ưu hóa chi phí sản xuất tốt.

Cùng với đó, sau giai đoạn chịu áp lực lớn từ biến động giá nguyên liệu, các doanh nghiệp đã chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tối ưu hóa tồn kho và kiểm soát tốt hơn chi phí tài chính. Những điều chỉnh này giúp hiệu quả hoạt động cải thiện đáng kể khi điều kiện thị trường thuận lợi hơn.

Tái định vị thị trường nội địa

Bức tranh quý IV/2025 cho thấy một sự chuyển dịch quan trọng trong mô hình tăng trưởng của ngành vật liệu cơ bản. Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu gặp khó khăn và cạnh tranh gia tăng, vai trò của thị trường nội địa ngày càng trở nên nổi bật, hàm ý về một sự tái định vị chiến lược của ngành trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Khi nhu cầu trong nước gắn liền với đầu tư công và bất động sản được kỳ vọng duy trì ổn định trong các năm tới, thị trường nội địa có thể trở thành trụ cột tăng trưởng bền vững hơn so với xuất khẩu, vốn phụ thuộc nhiều vào biến động kinh tế toàn cầu và chính sách thương mại.

Tuy nhiên, xu thế này cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với các doanh nghiệp vật liệu cơ bản khi khả năng kiểm soát chi phí, đảm bảo chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa hệ thống phân phối sẽ trở thành các yếu tố quyết định. Bên cạnh đó, việc đầu tư vào công nghệ và mở rộng công suất cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh rủi ro dư cung trong trung hạn.

Từ góc độ chu kỳ, diễn biến cho thấy, ngành đang bước vào giai đoạn phục hồi dựa trên nền tảng thực chất hơn. Tăng trưởng không còn phụ thuộc vào những cú hích ngắn hạn từ xuất khẩu hay biến động giá, mà gắn chặt hơn với nhu cầu xây dựng và đầu tư trong nước. Điều này giúp lợi nhuận của ngành có tính ổn định cao hơn, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp củng cố nền tảng tài chính sau giai đoạn biến động mạnh.

Nhìn tổng thể, vai trò của ngành vật liệu cơ bản mang ý nghĩa bổ trợ cho các động lực tăng trưởng khác của nền kinh tế. Khi đầu tư công và bất động sản dân cư cùng bước vào giai đoạn phục hồi, vật liệu cơ bản trở thành mắt xích then chốt kết nối các chu kỳ này.

Về triển vọng, ngành vật liệu cơ bản được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ thị trường nội địa, song mức độ tăng trưởng sẽ mang tính chọn lọc và phụ thuộc nhiều hơn vào năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp. Chính sự dịch chuyển từ “xuất khẩu dẫn dắt” sang “nội địa làm trụ cột” sẽ là yếu tố định hình chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của ngành, đồng thời góp phần làm rõ xu hướng “chọn chất” đang hình thành trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Quốc Tuấn