Thị trường lao động Hà Nội cuối năm: 'Bài toán' nhân lực chất lượng cao

Người lao động tìm hiểu thông tin việc làm

Trả lương cao để "săn" nhân lực có nghề

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, được "tiếp sức" bởi nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, dòng vốn đầu tư công và FDI tăng mạnh, thị trường lao động những tháng cuối năm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ. Cụ thể, vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước đạt 69,1 nghìn tỷ đồng, tăng tới 29,4% so với cùng kỳ. Đặc biệt, dòng vốn FDI đã "về đích" sớm khi vượt chỉ tiêu cả năm, đạt 3,9 tỷ USD, gấp 2,4 lần cùng kỳ năm ngoái.

Sự bùng nổ của dòng vốn đầu tư này trực tiếp tạo ra nhiều dự án mới và thúc đẩy nhu cầu tuyển dụng. Bên cạnh đó, sức sống của nền kinh tế còn thể hiện qua con số hơn 27,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký tăng 38%. Tuy nhiên, khác với các năm trước khi nhu cầu tuyển dụng lao động phổ thông chiếm ưu thế, xu hướng tuyển dụng hiện nay đang dịch chuyển mạnh sang nhóm lao động có tay nghề, trình độ chuyên môn cao, kéo theo nhiều khó khăn cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động

Số liệu phân tích của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho thấy, riêng tháng 11, nhu cầu tuyển dụng trên địa bàn Thủ đô ước đạt hơn 40.000 vị trí, tập trung chủ yếu ở các ngành công nghiệp chế biến - chế tạo, thương mại - dịch vụ, logistics, xây dựng và bán lẻ. Đây đều là những lĩnh vực bước vào giai đoạn cao điểm sản xuất, tiêu thụ hàng hóa cuối năm.

Trong tháng 11, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức 25 phiên giao dịch việc làm với 804 đơn vị, doanh nghiệp và 9.360 người lao động đăng ký tham gia. Kết quả đã có 4.557 người lao động được phỏng vấn và 1.600 người được tuyển dụng tại phiên giao dịch việc làm.

Đáng chú ý, cơ cấu nhu cầu tuyển dụng đang có sự thay đổi rõ nét. Nhóm lao động có trình độ cao đẳng, đại học trở lên chiếm tới khoảng 67% tổng nhu cầu. Các vị trí được doanh nghiệp "săn đón" nhiều nhất là kỹ thuật viên, kỹ sư điện - điện tử, cơ khí, công nghệ thông tin, nhân viên kinh doanh, marketing có kinh nghiệm. Điều này phản ánh xu hướng tái cơ cấu nhân lực của doanh nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng, tăng năng suất lao động, thay vì chỉ mở rộng quy mô bằng lao động phổ thông.

Cùng với sự thay đổi về "chất" trong yêu cầu tuyển dụng là sự dịch chuyển mạnh mẽ về mức lương. Phân khúc lương từ 10 đến 20 triệu đồng/tháng hiện chiếm tới hơn 74% tổng nhu cầu tuyển dụng, trở thành mức lương phổ biến trên thị trường lao động Hà Nội dịp cuối năm. Trong khi đó, phân khúc lương từ 5 đến 10 triệu đồng, vốn từng là "điểm rơi" chủ đạo trong nhiều năm nay chỉ còn chiếm chưa đến 25%.

Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội nói rằng, mức lương cao không còn là "ưu đãi" mang tính cạnh tranh ngắn hạn, mà đã trở thành chiến lược lâu dài của nhiều doanh nghiệp trong bối cảnh thiếu hụt lao động có tay nghề.

"Doanh nghiệp hiện nay sẵn sàng trả lương cao, thậm chí kèm theo nhiều chính sách phúc lợi, đào tạo lại để giữ chân và thu hút nhân sự chất lượng cao. Đây là xu thế tất yếu khi thị trường lao động bước sang giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng nguồn nhân lực", ông Thành nhận định.

Thực tế, sự gia tăng mạnh mẽ của dòng vốn FDI, cùng với tốc độ giải ngân đầu tư công cao trong 10 tháng đầu năm, đã tạo ra hàng loạt dự án mới, kéo theo nhu cầu nhân lực có kỹ năng chuyên môn. Điều này khiến "cuộc đua" tuyển dụng giữa các doanh nghiệp ngày càng gay gắt, nhất là ở các ngành sản xuất công nghiệp, điện - điện tử, cơ khí chính xác.

Lao động phổ thông loay hoay tìm việc

Trái ngược với bức tranh tuyển dụng đầy "hào phóng" của doanh nghiệp, phía người tìm việc lại đang gặp không ít khó khăn. Trong số hơn 38.000 người đăng ký tìm việc làm trong tháng 11, nhóm lao động chưa qua đào tạo hoặc có trình độ thấp chiếm trên 50%. Thống kê cho thấy, có tới hơn 51% người tìm việc chỉ kỳ vọng mức lương từ 5 đến 10 triệu đồng/tháng, trong khi chỉ khoảng 31% mong muốn mức lương từ 10 đến 20 triệu đồng.

Sự chênh lệch này tạo ra một nghịch lý là việc lương cao vẫn chờ người, trong khi lao động phổ thông lại chật vật cạnh tranh ở phân khúc lương thấp. Nhóm lao động trẻ (25-34 tuổi), dù là lực lượng tìm việc đông đảo nhất (46,4%), vẫn đang đối mặt với thách thức lớn về việc nâng cao tay nghề để "khớp" được với nhu cầu ngày càng khắt khe của doanh nghiệp Thủ đô. Dù có lợi thế về độ tuổi và khả năng thích ứng, nhiều lao động trẻ vẫn thiếu kỹ năng nghề, kỹ năng mềm, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp những yếu tố ngày càng được doanh nghiệp coi trọng.

"Chúng ta đang đứng trước nghịch lý, doanh nghiệp cần người nhưng không tuyển được, còn người lao động muốn có việc làm tốt lại chưa đáp ứng được yêu cầu. Điều này đòi hỏi cả hệ thống phải vào cuộc, từ công tác đào tạo nghề, định hướng việc làm cho đến nâng cao nhận thức của người lao động về học nghề, học suốt đời", ông Thành nhấn mạnh.

Trước thực trạng trên, Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội đang tăng cường các hoạt động kết nối cung và cầu lao động, tổ chức các phiên giao dịch việc làm chuyên đề, trực tuyến và trực tiếp, đồng thời phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để tư vấn, định hướng học nghề cho người lao động. Theo lãnh đạo Trung tâm, bên cạnh vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước, bản thân người lao động cũng cần chủ động nâng cao trình độ, kỹ năng nghề để thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

"Thị trường lao động đang thay đổi rất nhanh, trong bối cảnh chung về công tác chuyển đổi số, cuộc cách mạng công nghiệp buộc các doanh nghiệp cũng phải có sự chuyển mình theo. Vì vậy tiêu chí về tuyển dụng cũng có những thay đổi, đòi hỏi người lao động phải cao hơn, cần phải nắm được nhiều hơn về mặt công nghệ, nâng cao tay nghề thì sẽ rất khó tiếp cận các vị trí việc làm có thu nhập ổn định và bền vững", ông Thành chia sẻ.

Khảo sát của Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho thấy, doanh nghiệp hiện ưu tiên tuyển người có thể "bắt tay vào việc ngay", hạn chế chi phí đào tạo và quản lý. Xu hướng này khiến lao động trẻ, sinh viên nếu thiếu kỹ năng thực tế sẽ gặp nhiều bất lợi.

Nhiều ý kiến cho rằng cần tăng cường đầu tư cho đào tạo tại chỗ, đào tạo lại lao động, thay vì chỉ tập trung tuyển dụng nhân sự đã có sẵn kỹ năng. Đây được xem là giải pháp lâu dài để thu hẹp khoảng cách cung và cầu lao động, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Thủ đô.

Thị trường lao động Hà Nội cuối năm vì thế vừa mang gam màu sáng của tăng trưởng và cơ hội, vừa phản chiếu rõ những thách thức nội tại cần sớm được giải quyết. Khi doanh nghiệp "trải thảm" lương cao nhưng một phận người lao động vẫn loay hoay ở phân khúc thấp, bài toán phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao không còn là vấn đề của riêng ai mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

Trường Lê