Thị trường điện cạnh tranh phải gắn với an ninh năng lượng

Vừa qua, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc và Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng làm việc với Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành liên quan về lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh. Các Phó Thủ tướng yêu cầu quá trình này phải gắn với bảo đảm an ninh năng lượng, cải cách giá điện và đầu tư đồng bộ hệ thống điện.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ được xây dựng trên cơ sở Luật Điện lực, Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chiến lược phát triển ngành điện lực đến năm 2050. Dự thảo nhằm tiếp tục hoàn thiện các cấp độ của thị trường điện cạnh tranh, nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu phát triển của ngành điện.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại buổi làm việc - Ảnh: chinhphu.vn

Thị trường bán lẻ điện cạnh tranh chậm nhất vào năm 2030

Một nội dung trọng tâm trong dự thảo là xác định thời điểm chính thức vận hành thị trường bán lẻ điện cạnh tranh chậm nhất vào năm 2030, với điều kiện các yêu cầu tiên quyết phải được đáp ứng đầy đủ.

Bộ Công Thương đồng thời đề xuất tiếp tục hoàn thiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh, từng bước chuyển sang mô hình nhiều người mua. Cơ chế này đặt trong lộ trình hoàn thiện thị trường điện theo từng cấp độ, gắn với yêu cầu nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động của ngành điện.

Để thực hiện mục tiêu trên, Bộ Công Thương đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường điện, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong các khâu của ngành điện. Bộ cũng tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ cấu ngành điện phù hợp với yêu cầu phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại buổi làm việc - Ảnh: chinhphu.vn

Bảo đảm an ninh năng lượng trong quá trình mở cửa thị trường

Tại cuộc làm việc, các đại biểu tập trung trao đổi về yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng khi phát triển thị trường điện cạnh tranh. Các nội dung được đặt ra gồm khả năng thu hút đầu tư để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, lộ trình cải cách giá điện, cơ chế tài chính, thanh toán và các điều kiện cần thiết để thị trường điện vận hành ổn định.

Các đại biểu cũng thảo luận phương án cơ cấu lại các đơn vị trong ngành điện, vai trò của doanh nghiệp nhà nước và mô hình tổ chức, hoạt động của các đơn vị truyền tải, điều độ, phát điện.

Bên cạnh đó, cuộc làm việc rà soát các vấn đề về cơ sở pháp lý nhằm bảo đảm dự thảo Quyết định thống nhất với các đề án, chiến lược và quy định pháp luật liên quan.

Cải cách giá điện phải đi cùng cơ chế hỗ trợ

Kết luận cuộc làm việc, hai Phó Thủ tướng yêu cầu triển khai Quyết định về lộ trình, nguyên tắc hoạt động, cơ cấu ngành điện và các điều kiện hình thành, phát triển thị trường điện cạnh tranh song song, đồng bộ với Đề án tái cơ cấu EVN.

Bộ Công Thương được yêu cầu tiếp tục nghiên cứu kỹ phương án, lộ trình và các cơ chế liên quan để vừa thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, vừa đáp ứng yêu cầu về an ninh năng lượng và phát triển hệ thống điện.

Về giá điện, hai Phó Thủ tướng thống nhất định hướng từng bước cải cách giá bán lẻ điện theo lộ trình phù hợp. Quá trình này cần đánh giá tác động và xác định cơ chế hỗ trợ của Nhà nước đối với những đối tượng, khu vực cần bảo đảm an sinh xã hội.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn

Truyền tải điện cần được đầu tư đi trước

Đối với hệ thống truyền tải điện, hai Phó Thủ tướng xác định đây là hạ tầng chiến lược, cần được đầu tư đồng bộ và đi trước một bước để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn điện và phụ tải.

Bộ Công Thương phải nghiên cứu kỹ phương án, lộ trình và cơ chế tổ chức, tài chính, đầu tư, huy động vốn. Việc điều chỉnh mô hình phải bảo đảm không ảnh hưởng đến năng lực đầu tư và vận hành hệ thống truyền tải.

Hai Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ phương án tái cơ cấu các tổng công ty phát điện, bảo đảm phù hợp với vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực năng lượng và yêu cầu nâng cao năng lực của EVN.

Hoàn thiện cơ chế tài chính cho thị trường điện

Hai Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát, hoàn thiện các cơ chế tài chính, thuế và quy định pháp luật liên quan, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho quá trình phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Sau cuộc họp, Bộ Công Thương phối hợp với EVN, Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan hoàn thiện Đề án tái cơ cấu EVN cùng dự thảo Quyết định về thị trường điện cạnh tranh.

Hai nội dung phải bảo đảm thống nhất, đồng bộ, không chồng chéo và phù hợp với các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương. Bộ Công Thương được yêu cầu báo cáo cấp có thẩm quyền trong tháng 9/2026.

Lộ trình thị trường điện cạnh tranh

Thị trường bán lẻ điện: Dự kiến chính thức vận hành chậm nhất vào năm 2030, khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiên quyết.
Thị trường bán buôn điện: Tiếp tục hoàn thiện và từng bước chuyển sang mô hình nhiều người mua.
Giá điện: Từng bước cải cách giá bán lẻ điện theo lộ trình phù hợp, đồng thời xác định cơ chế hỗ trợ các đối tượng, khu vực cần bảo đảm an sinh xã hội.
Hệ thống truyền tải: Được xác định là hạ tầng chiến lược, cần đầu tư đồng bộ và đi trước một bước.
Tái cơ cấu EVN: Hoàn thiện đồng thời với dự thảo Quyết định về thị trường điện cạnh tranh, bảo đảm thống nhất và không chồng chéo.

Thuỳ Dương