Thị trường chứng khoán có thể là kênh thu hút vốn trung hạn, dài hạn hiệu quả

Phóng viên (PV): Việc nâng hạng thành công thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi thứ cấp vào tháng 10-2025 đã tạo ra động lực gì cho thị trường, thưa ông?

PGS, TS Phùng Thanh Quang: Thành công đầu tiên của việc nâng hạng là thị trường được đưa vào rổ chỉ số thị trường mới nổi. Như vậy thị trường sẽ trở thành điểm đến bắt buộc của các quỹ đầu tư thụ động mô phỏng chỉ số. Về mặt lợi ích, những cổ phiếu mang tính cấu trúc sẽ được gia tăng nhu cầu, cơ sở nhà đầu tư quốc tế được mở rộng cả về quy mô và chất lượng, giảm được phụ thuộc vào dòng vốn ngắn hạn trong nước. Chỉ số thị trường sẽ bớt biến động hơn, do tính ổn định của dòng vốn đến từ các nhà đầu tư tổ chức. Thành công thứ hai là thanh khoản được cải thiện và thị trường sẽ có chiều sâu hơn. Về thanh khoản, giá trị giao dịch bình quân sẽ tăng, những giao dịch mang tính đầu cơ sẽ giảm đi, do các nhà đầu tư cá nhân và tổ chức khó chi phối thị trường hơn trước kia. Về chiều sâu, sẽ xuất hiện nhiều giao dịch theo chiến lược, đầu tư dài hạn theo chỉ số tham chiếu, phân tích kỹ thuật trở nên hiệu quả hơn, không còn nặng về yếu tố tâm lý, lướt sóng trong đầu cơ. Nguyên nhân cơ bản là giá cổ phiếu phản ánh thông tin tốt và thị trường hấp thụ các cú sốc tốt hơn.

PGS, TS Phùng Thanh Quang.

PV: Thời gian gần đây, kinh tế thế giới chịu nhiều biến động từ chính sách thuế quan, xung đột chính trị, quân sự giữa các quốc gia. Vậy ngành chứng khoán nước ta cần làm gì để duy trì sự ổn định, có khả năng chống chịu cao, là điểm đến an toàn cho các nhà đầu tư?

PGS, TS Phùng Thanh Quang: Về mặt thể chế, ổn định vĩ mô và phối hợp chính sách được xem là điều kiện tiên quyết cho sự vận hành bền vững của thị trường chứng khoán. Lạm phát được kiểm soát, tỷ giá linh hoạt có quản lý và chính sách tiền tệ tài khóa nhất quán giúp giảm tính bất định trong định giá tài sản, qua đó hạn chế tình trạng rút vốn ồ ạt có tính lan truyền. Theo khuyến nghị của IMF (Tổ chức Tài chính quốc tế), các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam cần tránh những điều chỉnh chính sách đột ngột, bởi điều này có thể làm gia tăng rủi ro hệ thống và làm suy yếu niềm tin của nhà đầu tư dài hạn. Một yếu tố cốt lõi khác là chất lượng doanh nghiệp niêm yết và mức độ minh bạch thông tin. Thị trường chứng khoán chỉ có thể trở thành điểm đến an toàn khi giá tài sản phản ánh đầy đủ rủi ro cơ bản của doanh nghiệp. Việc chuẩn hóa công bố thông tin, nâng cao quản trị công ty và áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế không chỉ giúp giảm bất cân xứng thông tin mà còn góp phần thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn, đặc biệt từ các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu. Điều này cũng phù hợp với các tiêu chí duy trì hạng thị trường của hai tổ chức đánh giá, phân loại thị trường lớn nhất thế giới là MSCI và FTSE Russell. Cuối cùng, sự ổn định của thị trường chứng khoán cần được nhìn nhận trong mối liên hệ chặt chẽ với cấu trúc tổng thể của hệ thống tài chính. Một thị trường vốn phát triển, cân bằng giữa nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, giữa cổ phiếu và các công cụ phòng ngừa rủi ro, sẽ giúp giảm sự phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng. Sự phát triển hài hòa này không chỉ nâng cao khả năng chống chịu của thị trường chứng khoán mà còn góp phần củng cố ổn định tài chính vĩ mô trong dài hạn.

Hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDirect. Ảnh: THANH TÙNG

PV: Phát triển thị trường chứng khoán trở thành kênh thu hút vốn trung hạn, dài hạn hiệu quả, góp phần giảm tải áp lực vốn đè nặng lên ngành ngân hàng là nhiệm vụ chiến lược. Vậy chúng ta cần có những giải pháp cụ thể gì, thưa ông?

PGS, TS Phùng Thanh Quang: Nhà đầu tư dài hạn, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức chỉ sẵn sàng phân bổ vốn khi môi trường vĩ mô ổn định, chính sách nhất quán và khung pháp lý có tính bảo vệ cao. Theo các khuyến nghị của IMF và World Bank (Ngân hàng Thế giới), sự ổn định của lạm phát, tỷ giá và chính sách tiền tệ giúp giảm bất định trong định giá tài sản, từ đó kéo dài thời gian nắm giữ tài sản trên thị trường chứng khoán. Thứ hai, chất lượng doanh nghiệp niêm yết đóng vai trò quyết định trong việc chuyển hóa thị trường chứng khoán từ kênh đầu cơ ngắn hạn sang kênh tích lũy vốn dài hạn. Doanh nghiệp có quản trị công ty tốt, công bố thông tin minh bạch và chiến lược tăng trưởng dài hạn sẽ hấp dẫn dòng vốn dài hạn. Việc áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế, nâng cao trách nhiệm giải trình và thúc đẩy ESG (môi trường-xã hội-quản trị) không chỉ làm giảm bất cân xứng thông tin mà còn giúp thị trường chứng khoán thực hiện đúng chức năng phân bổ vốn hiệu quả, thay vì chỉ phản ánh kỳ vọng ngắn hạn. Thứ ba, cơ cấu nhà đầu tư cần được tái định hình theo hướng gia tăng vai trò của các nhà đầu tư tổ chức dài hạn trong nước, như quỹ hưu trí, bảo hiểm và các quỹ đầu tư chuyên nghiệp. Sự tham gia của nhóm nhà đầu tư này giúp ổn định cầu chứng khoán, giảm biến động phi cơ bản và tạo nguồn vốn bền vững cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, khi doanh nghiệp có thể huy động vốn qua thị trường chứng khoán, nhu cầu vay dài hạn từ ngân hàng sẽ giảm. Nhờ vậy, góp phần hạn chế rủi ro mất cân đối kỳ hạn, giảm rủi ro tín dụng, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng trước các cú sốc vĩ mô.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!