Thí điểm vùng phát thải thấp tại trung tâm TPHCM từ giữa năm 2027

Ngày 26/8, đại diện Sở Xây dựng TPHCM cho biết, đơn vị đang lấy ý kiến các sở, ban ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức liên quan về kết quả Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn thành phố.

Thí điểm tại vùng lõi trung tâm

Theo dự thảo đề án, giai đoạn đầu, từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2028, TPHCM sẽ thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực lõi trung tâm và khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Phạm vi này có diện tích khoảng 16,6 km², dân số khoảng 176.201 người, tổng lưu lượng giao thông ước khoảng 685.195 phương tiện/ngày. Mức độ bao phủ vận tải hành khách công cộng đạt khoảng 95,91%.

Khu vực thí điểm được giới hạn bởi các tuyến: cầu Sài Gòn - Nguyễn Hữu Cảnh - cầu Văn Thánh 2 - cầu Thị Nghè 2 - Hoàng Sa - Võ Thị Sáu - Cách Mạng Tháng Tám - Nguyễn Thái Học - Võ Văn Kiệt - hầm sông Sài Gòn - Thủ Thiêm - Trần Quý Kiên - Mai Chí Thọ - Lương Định Của - Trần Não - cầu Sài Gòn.

Giữa năm 2027, TPHCM sẽ thí điểm vùng phát thải thấp quy mô nhỏ tại vùng lõi trung tâm.

Đại diện Sở Xây dựng cho biết việc lựa chọn khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm để thí điểm nhằm kiểm soát trên phạm vi nhỏ, qua đó đánh giá hiệu quả, nhận diện những vấn đề phát sinh và rút kinh nghiệm trước khi triển khai trên diện rộng.

Từ năm 2029, thành phố dự kiến mở rộng LEZ ra khu vực Vành đai 2. Khu vực này có diện tích khoảng 280 km², dân số khoảng 6,17 triệu người, tổng lưu lượng giao thông ước khoảng 11,56 triệu phương tiện/ngày. Mức bao phủ vận tải hành khách công cộng khoảng 87,32%, trong khi lượng bụi PM2.5 ước khoảng 58 kg/ngày/km².

Ranh giới khu vực mở rộng dự kiến gồm các tuyến Đỗ Mười - Lê Đức Anh - Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) - Nguyễn Văn Linh - cầu Phú Mỹ - Võ Chí Công - Nguyễn Thị Định - Đồng Văn Cống - Mai Chí Thọ - Võ Nguyên Giáp - Xa lộ Hà Nội.

Bên cạnh khu vực trung tâm, đề án cũng đề xuất triển khai sớm các giải pháp chuyển đổi phương tiện xanh tại Côn Đảo và khu vực Cần Giờ.

Côn Đảo được định hướng hoàn tất chuyển đổi sang phương tiện điện và năng lượng xanh vào năm 2035. Trong khi đó, khu vực Cần Giờ dự kiến hoàn thành mục tiêu này vào năm 2040.

Kiểm soát phương tiện bằng camera

Theo dự thảo đề án, TPHCM dự kiến xây dựng hệ thống kiểm soát tự động tại vùng phát thải thấp (LEZ), kết hợp camera nhận diện biển số với dữ liệu đăng ký, đăng kiểm và kiểm định khí thải để xác định phương tiện có đủ điều kiện lưu thông.

Cơ chế giám sát được chia thành hai nhóm. Nhóm thiết bị ngoại vi gồm biển báo, biển phụ xác định ranh giới LEZ và khu vực hạn chế, cùng hệ thống camera nhận diện biển số tự động (ANPR).

Khoảng 304 camera ANPR dự kiến được lắp tại các cửa ngõ, tuyến đường ra vào vùng lõi, vùng đệm và những tuyến có nguy cơ vi phạm cao. Trong số này, thành phố sẽ tận dụng gần 200 camera hiện hữu do Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị quản lý.

TPHCM sẽ kiểm soát phương tiện ra vào vùng phát thải thấp bằng camera. Ảnh minh họa: Internet

Nhóm thiết bị nội vi gồm phần mềm tiếp nhận và xử lý dữ liệu từ camera. Hệ thống sẽ nhận diện biển số, sau đó kết nối, đối chiếu với dữ liệu đăng ký phương tiện của ngành Công an, đăng kiểm, kiểm định khí thải và thông tin về loại nhiên liệu, năng lượng do ngành xây dựng quản lý. Từ đó, hệ thống xác định phương tiện có đáp ứng điều kiện vào LEZ hay không.

TPHCM dự kiến thuê dịch vụ công nghệ thông tin để vận hành hệ thống, với kinh phí khái toán khoảng 700 tỷ đồng trong 5 năm, từ nguồn chi thường xuyên.

Khi phát hiện phương tiện vi phạm, dữ liệu sẽ được chuyển đến Công an TPHCM để xử lý theo thẩm quyền.

Ngoài hệ thống kiểm soát trong LEZ, tại các cửa ngõ thành phố dự kiến bố trí thêm hệ thống kiểm soát phương tiện kết nối với hệ thống giao thông thông minh (ITS) và Trung tâm điều hành giao thông. Kinh phí cho hạng mục này khoảng 6 tỷ đồng.

Hữu Huy