Thêm giải pháp hướng người dân đến với xe buýt

TPHCM cần nhiều giải pháp bên cạnh miễn phí vé để thu hút khách. Ảnh: Đ.Xá.

Những ngày này, TPHCM đang gấp rút hoàn thành các thủ tục cần thiết cũng như phương án để miễn phí vé xe buýt cho toàn bộ hành khách, tạo ra bước ngoặt lớn trong giao thông công cộng. Đây là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, thiết thực và có tác động lớn nhiều năm qua. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, TPHCM cần thực hiện thêm một số giải pháp khác để tạo thành thói quen của người dân khi sử dụng xe buýt, giúp việc miễn phí thực sự hiệu quả.

Chị Nguyễn Thị Thúy, 38 tuổi ở xã Vĩnh Lộc (TPHCM), một hành khách thường sử dụng xe buýt cho biết, hiện giá vé không phải là yếu tố đầu tiên mà người sử dụng xe buýt quan tâm. “Tôi nghĩ giá vé xe hiện nay khá rẻ. Các tuyến trợ giá chỉ có 5.000-7.000 đồng lượt di chuyển. Nếu mua vé tháng, vé tập hay đối tượng học sinh, sinh viên thì vé còn giảm hơn nữa. Tuy nhiên, nếu được miễn phí thì tôi sẽ rất vui và vẫn tiếp tục sử dụng xe buýt”, chị Thúy cho biết.

Cũng theo người phụ nữ này, chị thường di chuyển từ nhà tới công ty ở phường Chợ Lớn làm việc. Ngày nào đi sớm thì chị sử dụng 2 tuyến xe buýt nhưng ngày nào muộn, về trễ hay có công việc thì sẽ sử dụng 1 chuyến xe buýt và 1 lần đặt grap xe gắn máy để kết hợp di chuyển, tránh phải chờ lâu.

Ghi nhận thực tế cho thấy, bên cạnh giá vé, hành khách sử dụng xe buýt còn phải thêm một số “chi phí ẩn” khác như thời gian chờ, chi phí di chuyển từ nhà tới trạm, chi phí từ trạm xuống tới nơi làm việc… Đây là những lý do bất cập mà nhiều người dự báo, dù được miễn phí vé nhưng nếu các chi phí nêu trên vẫn ở mức cao, người dân sẽ khó chọn phương tiện xe buýt để di chuyển.

Để giải quyết vấn đề này, Sở Xây dựng TPHCM hiện đang lên kế hoạch thực hiện thêm nhiều giải pháp nhằm kéo người dân tới với xe buýt, bên cạnh việc miễn phí giá vé. Đầu tiên là sắp xếp, điều chỉnh các tuyến và tăng phương tiện xe buýt điện, nhất là phương tiện cỡ nhỏ để đi sâu hơn vào các khu dân cư. Ngoài ra, Sở Xây dựng TPHCM cũng nghiên cứu làm làn đường riêng cho buýt ở một số tuyến đường đủ điều kiện.

Đặc biệt, tại các bến xe buýt có nhiều tuyến đi qua như bến xe buýt Sài Gòn, Chợ Lớn, Văn Thánh, An Sương… sẽ xây dựng thêm các bãi giữ xe dành riêng cho hành khách. Các trạm xe buýt tại khu vực công viên công cộng cũng được nghiên cứu để làm bãi giữ xe. Ngoài các giải pháp trên, Sở cũng dự kiến điều chỉnh lộ trình, mật độ phương tiện theo hướng lưu lượng hành khách thực tế để giảm thời gian chờ đợi, tối ưu vận chuyển.

Hiện nay, TPHCM có khoảng 180 tuyến xe buýt, chủ yếu ở khu vực TPHCM cũ với khoảng 2.400 phương tiện. Trong đó, hơn 60% phương tiện sử dụng nhiên liệu điện, khí sạch CNG. Mỗi ngày, các phương tiện xe buýt vận chuyển khoảng 270.000 lượt hành khách. Việc miễn phí dự kiến sẽ tăng khoảng 30% lượng hành khách sử dụng phương tiện này. Tuy vậy, đây vẫn là con số khá khiếm tốn so với nhu cầu di chuyển của người dân (khoảng 14-15 triệu người).

Theo TS. Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TPHCM, thực tế hiện nay xe buýt chỉ đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu di chuyển của người dân. Vì vậy, bên cạnh việc miễn phí giá vé, TPHCM cần có chế tài mang tính bắt buộc sử dụng xe buýt với một số nhóm hành khách như quy định cán bộ, công chức, viên chức phải chọn xe buýt là phương tiện di chuyển chính, hạn chế nơi giữ xe cá nhân. Ngoài ra, TS. Thuận cũng cho rằng, TPHCM cần phân loại ra các nhóm hành khách sử dụng xe buýt để có những điều chỉnh phù hợp, bởi nhu cầu sử dụng xe buýt của học sinh, nhân viên văn phòng, công nhân… có sự khác biệt rõ rệt.

Chia sẻ vấn đề trên, ông Phạm Ngọc Dũng, Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TPHCM (đơn vị quản lý trực tiếp mạng lưới xe buýt) cho biết, chính sách miễn phí giá vé sẽ tạo cú hích nhưng chất lượng dịch vụ mới là yếu tố quyết định sự thành bại của chương trình khuyến khích đi xe buýt. Theo ông Dũng, chính sách miễn phí xe buýt sẽ giúp học sinh, sinh viên, người lao động có thu nhập thấp tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể mỗi tháng. Nhưng với những người đi làm, yếu tố quyết định vẫn là thời gian và sự tiện lợi. Do đó, song song với việc kéo người dân đến với xe buýt, còn phải khiến họ cảm thấy lựa chọn này hợp lý trong cuộc sống hằng ngày. Nhìn rộng hơn, miễn phí xe buýt là một phần trong chiến lược tái cấu trúc hệ thống giao thông đô thị theo hướng bền vững.

ĐOÀN XÁ