Thế giới phản hồi thông điệp thắng lợi của ông Trump: Giá dầu tăng vọt

Ngay khi Tổng thống Trump khẳng định năng lực quân sự của Tehran "gần như đã bị phá hủy", thực tế cho thấy các hoạt động tác chiến vẫn tiếp diễn. Quân đội Israel cho biết đã phát hiện các vụ phóng tên lửa từ phía Iran vào lãnh thổ nước này. “Các hệ thống phòng thủ của Israel đang hoạt động để đánh chặn các mối đe dọa”, quân đội Israel cho biết.

Câu trả lời của Iran

Bahrain, một trong những đồng minh vùng Vịnh được ông Trump cảm ơn trong bài phát biểu, cũng liên tục phát còi báo động trong đúng khoảng thời gian ông Trump phát biểu tại Mỹ.

Iran tung mưa tên lửa, tấn công loạt mục tiêu Mỹ - Israel Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố phát động làn sóng tấn công ngày 1/4, sử dụng tên lửa, UAV và rocket đánh vào căn cứ Mỹ và mục tiêu Israel trên nhiều mặt trận, gây thiệt hại được cho là đáng kể.

Bộ Nội vụ Bahrain kêu gọi người dân “giữ bình tĩnh và di chuyển đến nơi an toàn gần nhất”. Âm thanh này cảnh báo hệ thống phòng không của nước này phát hiện một cuộc tấn công đang nhằm vào Bahrain.

Ngay trước khi ông Trump thực hiện bài phát biểu trong khung giờ vàng của truyền hình Mỹ, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã gửi thư kêu gọi người dân Mỹ “nhìn xa hơn” những gì mà “cỗ máy thông tin sai lệch” đang đưa ra về chiến sự Iran.

Trong thư, ông Pezeshkian đặt câu hỏi liệu cuộc chiến có thực sự phục vụ lợi ích của người dân Mỹ hay không, đồng thời cáo buộc Mỹ tham chiến “như một lực lượng ủy nhiệm của Israel”.

Phản ứng của thị trường thế giới

Theo CNN, bài phát biểu của Tổng thống Trump không giúp trấn an thị trường năng lượng đang biến động. Giá dầu tăng cao ngay trong những phút đầu tiên.

Giá dầu Brent, chuẩn dầu toàn cầu, đã tăng hơn 4% lên mức hơn 105 USD/thùng sau khi ông Trump tuyên bố sẽ tiếp tục xung đột tại Iran thêm vài tuần nữa, đồng thời nhắc lại đe dọa ném bom các nhà máy điện của Iran, nếu nước này không chấp nhận các yêu cầu của ông.

Dầu WTI, chuẩn dầu của Mỹ, tăng hơn 3%, lên mức hơn 103 USD/thùng.

Người dân New York theo dõi bài phát biểu của ông Trump bên trong một quán ăn. Ảnh: Reuters.

Kể từ khi chiến sự bắt đầu, cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu cũng đồng thời xảy ra, giá dầu tăng vọt khiến giá xăng tăng tại nhiều quốc gia.

Tuy nhiên, ông Trump đã hạ thấp mức độ nghiêm trọng của vấn đề và khẳng định Mỹ không phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu từ eo biển Hormuz.

Tổng thống liên tục phát tín hiệu rằng ông sẵn sàng kết thúc chiến sự Iran mà không mở lại eo biển Hormuz. Ông cho rằng nhiệm vụ đó nên để các đồng minh của Mỹ đảm nhận và cho rằng các quốc gia này sử dụng tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz nhiều hơn hẳn Mỹ.

Phản ứng của thị trường đã khiến nhà phân tích người Mỹ Ann Coulter đưa ra nhận xét mỉa mai trên X: “Bài phát biểu tuyệt vời của Trump đã mang lại kết quả! Làm tốt lắm, thưa ngài Tổng thống!”.

Bài phát biểu không những không trấn an được thị trường mà còn thúc đẩy tâm lý lo ngại về một cuộc xung đột kéo dài, khiến chỉ số Dow Jones và S&P 500 đều giảm.

Phía Mỹ chia rẽ sâu sắc

Quan chức Nhà Trắng nhận định bài phát biểu của ông Trump đã đạt mục tiêu quảng bá thành công những thành tựu của cuộc chiến tại Iran. Quan chức Nhà Trắng nói với CNN rằng họ hài lòng với cách Tổng thống Donald Trump xử lý bài phát biểu trước toàn nước Mỹ tối 1/4.

Theo các quan chức này, ông Trump đã làm được điều mà họ đặt mục tiêu cho bài phát biểu: Trình bày lý do chính quyền tiến hành chiến tranh và quảng bá những thành công của chiến dịch quân sự, đồng thời trấn an người dân Mỹ rằng cuộc chiến đang tiến gần đến hồi kết.

Ông Trump thực hiện bài phát biểu quan trọng trong khoảng 20 phút. Ảnh: Reuters.

Ông Trump đã bám sát kịch bản được vạch ra trong khoảng 20 phút đúng như kế hoạch. Dù vậy, giới phân tích hiện đánh giá tổng thống không đưa ra cập nhật mới nào.

Các quan chức Nhà Trắng hy vọng cách phát biểu của Tổng thống sẽ thuyết phục người Mỹ đặt niềm tin vào Tổng thống nhiều hơn, trong bối cảnh các cuộc thăm dò liên tục cho thấy sự kiên nhẫn của công chúng Mỹ đang dần cạn.

Ngoại trưởng Marco Rubio và Thượng nghị sĩ Lindsey Graham ca ngợi bài phát biểu là "mạnh mẽ", làm rõ mục tiêu phá hủy năng lực quân sự của đối phương. “Tinh thần lãnh đạo của Tổng thống gửi đi thông điệp tới thế giới rằng Mỹ sẽ bảo vệ người dân và lợi ích của mình, đồng thời duy trì hòa bình thông qua sức mạnh”, ông Rubio khẳng định trên X.

Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, người ủng hộ hành động quân sự tại Iran, viết trên X: “Sự lãnh đạo của ông, cùng với lòng dũng cảm của quân đội, là lý do chúng ta ngủ yên hơn mỗi đêm”.

Tuy nhiên, phe phản đối cũng đưa ra những quan điểm gay gắt. Trên mạng xã hội X, cựu nghị sĩ Đảng Cộng hòa Marjorie Taylor Greene chỉ trích: “Tất cả những gì tôi nghe được từ bài phát biểu tối nay chỉ là chiến tranh. Không có giải pháp nào để giảm chi phí sinh hoạt cho người dân, cũng không có kế hoạch cắt giảm khoản nợ công gần 40 nghìn tỷ USD hay cứu vãn chương trình an sinh xã hội vốn sẽ phá sản chỉ trong vài năm tới".

Các nghị sĩ Dân chủ cũng bắt đầu lên tiếng chỉ trích ông Trump. Thượng nghị sĩ Chris Coons viết trên X: “Không có kế hoạch rõ ràng. Lan man, thiếu định hướng, thiếu nghiêm túc”.

Ông Harlan Ullman, cựu sĩ quan cấp cao của hải quân Mỹ, chỉ trích bài phát biểu của ông Trump vì không đưa ra được chiến lược rõ ràng cho cuộc chiến với Iran.

“Bài phát biểu thật đáng xấu hổ, gây thất vọng, thiếu mạch lạc và đầy mâu thuẫn. Tôi nghĩ Iran sẽ coi đây là một bài phát biểu chiến thắng dành cho họ”, ông Ullman nói với Al Jazeera. Ông Ullman đồng thời cảnh báo rằng việc chính quyền Mỹ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể phản tác dụng, khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao thêm nữa.

Nhận định của giới quan sát quốc tế

Theo nhận định từ Al Jazeera, bài phát biểu mới nhất của Tổng thống Donald Trump về vấn đề Iran không chứa đựng nhiều yếu tố đột phá, chủ yếu lặp lại các luận điểm cứng rắn quen thuộc. Tuy nhiên, ông David Des Roches, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Thayer Marshall, lại đưa ra góc nhìn đáng chú ý khi cho rằng: Những tuyên bố này dường như là bước chuẩn bị tâm lý và chính trị cho một chiến dịch quân sự kéo dài hơn dự kiến tại Iran.

Al Jazeera đánh giá nỗ lực này khó có thể thúc đẩy Tehran ngồi vào bàn đàm phán. Việc thiếu vắng những nhượng bộ hoặc đề xuất mới khiến giới chức Iran không có lý do để thay đổi lập trường cứng rắn hiện tại. Trong bối cảnh đó, khoảng cách về quan điểm và mục tiêu giữa hai bên vẫn là một hố sâu ngăn cách, khiến triển vọng cho một giải pháp ngoại giao trở nên mờ mịt.

Phòng tác nghiệp dành cho báo chí tại Nhà Trắng. Ảnh: Reuters.

Trong bài phát biểu, ông Trump mô tả cuộc tấn công của Mỹ là hành động đáp trả đối với những mối đe dọa đến từ Iran trong suốt gần nửa thế kỷ.

Ông nhấn mạnh những tiến triển quân sự mà Mỹ đạt được trong vài tuần qua, mô tả các tuần không kích là “những chiến thắng mà ít người từng thấy trước đây”. Ông cũng kêu gọi người dân kiên nhẫn, gọi cuộc chiến là một “khoản đầu tư” cho tương lai của người Mỹ.

Tuy nhiên CNN nhấn mạnh Tổng thống vẫn chưa trả lời được câu hỏi then chốt: Khi nào cuộc chiến thực sự kết thúc? thay vào đó chỉ là những lời đe dọa đưa Iran "trở về thời kỳ đồ đá" trong 2-3 tuần tới.

Tổng thống Trump vẫn chưa làm rõ mục tiêu cuối cùng của cuộc chiến. Những vấn đề then chốt như khả năng triển khai bộ binh để thu giữ uranium làm giàu hay các biện pháp nhằm làm suy yếu quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz vẫn là những câu hỏi chưa có lời giải.

Về mặt ngoại giao, thay vì đưa ra các tín hiệu lạc quan như các tuyên bố trước đó, ông lại tập trung vào các lời đe dọa tấn công hệ thống điện lưới của Iran. Việc leo thang bằng cách nhắm vào hạ tầng dân sự không chỉ tiềm ẩn nguy cơ khiến xung đột vượt tầm kiểm soát, mà còn đặt ra thách thức lớn khi chính quyền vừa mới bắt đầu chiến dịch thuyết phục công chúng Mỹ ủng hộ cuộc chiến này.

An Hòa