Thất vọng vì đề xuất của Iran, ông Trump đưa vũ khí đến Trung Đông

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio viện dẫn điều khoản khẩn cấp để cho phép bán ngay vũ khí cho Israel, Qatar, Kuwait và UAE. Ảnh: New York Times.

Theo New York Times, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa phê duyệt các thương vụ bán vũ khí khẩn cấp trị giá hơn 8,6 tỷ USD cho các đối tác tại Trung Đông. Động thái này được thực hiện trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran vẫn bế tắc.

Bộ Ngoại giao Mỹ chính thức công bố các thương vụ này trong loạt thông báo đưa ra tối 1/5 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Cụ thể, Mỹ sẽ chuyển giao tên lửa cho Israel, Qatar và UAE, đồng thời cung cấp thiết bị phòng không cho Qatar và Kuwait.

Israel, Qatar và UAE sẽ nhận hệ thống vũ khí tiêu diệt chính xác tiên tiến (APKWS) sử dụng tên lửa dẫn đường bằng laser. Kuwait mua hệ thống phòng không tiên tiến trị giá khoảng 2,5 tỷ USD.

Theo thỏa thuận với Qatar, nước này sẽ chi hơn 4 tỷ USD để mua tên lửa đánh chặn Patriot do Mỹ sản xuất. Hiện nguồn dự trữ trên toàn cầu của loại vũ khí này đã suy giảm đáng kể trong chiến sự Iran.

Các quốc gia vùng Vịnh nói trên đều đã hứng chịu nhiều đợt tấn công bằng UAV và tên lửa đạn đạo của Iran trong thời gian diễn ra chiến sự.

Ngoại trưởng Marco Rubio quyết định đẩy nhanh các thương vụ bán vũ khí tại Trung Đông dựa trên điều khoản khẩn cấp, cho phép Mỹ bán vũ khí ngay lập tức. Điều khoản này bỏ qua quy trình xem xét thông thường của Quốc hội.

Theo New York Times, đây là lần thứ 3 chính quyền ông Trump sử dụng cơ chế khẩn cấp trong thời gian tiến hành chiến sự với Iran, để không cần trình Quốc hội thông qua các thương vụ buôn bán vũ khí.

Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định các thương vụ này phục vụ cho lợi ích an ninh quốc gia của Mỹ. Khi chính quyền thông báo chính thức về các thương vụ, các nghị sĩ Mỹ có quyền đề xuất nghị quyết nhằm ngăn chặn nếu đủ số phiếu ủng hộ.

Hiện các nghị sĩ Dân chủ đã lên tiếng chỉ trích chính quyền ông Trump vì bỏ qua quy trình giám sát của Quốc hội, cho rằng Nhà Trắng đang né tránh sự kiểm soát đối với cuộc chiến không được dư luận Mỹ ủng hộ.

“Thương vụ này phản ánh xu hướng chính quyền phớt lờ luật pháp, bỏ qua Quốc hội và tự đưa ra các quyết định an ninh quốc gia quan trọng một cách thiếu minh bạch, thiếu trách nhiệm giải trình”, nghị sĩ Gregory W. Meeks, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, lên tiếng.

Hiện chưa rõ thời điểm Mỹ chuyển vũ khí đến Trung Đông, bởi việc sản xuất thường sẽ phải mất vài năm.

Kho dự trữ hệ thống tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất đã suy giảm trên toàn cầu trong chiến sự Iran. Ảnh: New York Times.

Tốc độ sản xuất vũ khí chậm đang trở thành mối lo lớn của Mỹ, bởi việc cung cấp vũ khí cho các quốc gia khác theo đúng thời hạn đơn đặt hàng đồng nghĩa với việc suy giảm nguồn dự trữ vũ khí của chính nước Mỹ.

Cuộc chiến tại Iran đã tạm dừng sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực trong tháng trước, nhưng các cuộc đàm phán hướng tới hòa bình lâu dài hiện rơi vào bế tắc. Mỹ và Iran đưa ra những “lằn ranh đỏ” khó dung hòa liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.

Trong ngày 1/5, ông Trump cho biết “không hài lòng” với đề xuất hòa bình mới nhất từ phía Iran. Hai bên hiện vẫn đối đầu căng thẳng tại eo biển Hormuz. Iran tiếp tục kiểm soát chặt eo biển, gây biến động thị trường năng lượng toàn cầu, trong khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran.

Ngày 2/5, tướng Mohammad Jafar Asadi của Iran cho biết khả năng tái diễn xung đột với Mỹ là có thể xảy ra.

An Hòa