Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng chất lượng dòng vốn đầu tư

ĐBQH Vũ Văn Cường (TP. Bắc Ninh): Chưa có các tiêu chí xác định dự án trung tâm dịch vụ logistics

Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư là cần thiết, nhằm thể chế hóa các chủ trương, Nghị quyết mới của Trung ương, Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

ĐBQH Vũ Văn Cường (TP. Bắc Ninh). Ảnh: Tiến Cường

Dự thảo Luật quy định: các dự án trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, kho dự trữ năng lượng, dự trữ hàng hoá cho khu vực và quốc tế sẽ được áp dụng thủ tục ưu đãi đầu tư đặc biệt. Tuy nhiên, việc quy định như vậy có thể dẫn đến cách hiểu chỉ các dự án trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, kho dự trữ năng lượng, dự trữ hàng hóa cho khu vực và quốc tế mới được áp dụng thủ tục ưu đãi đầu tư đặc biệt, còn các dự án trung tâm dịch vụ logistics, kho dự trữ năng lượng, dự trữ hàng hóa khác sẽ không được áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt.

Qua rà soát, hiện nay chưa có các tiêu chí xác định dự án trung tâm dịch vụ logistics, kho là các dự án tầm khu vực và quốc tế. Trong khi theo dự thảo Nghị định hướng dẫn của Chính phủ thì các dự án có quy mô vốn trên 20.000 tỷ đồng và giải ngân tối thiểu 10.000 tỷ đồng trong vòng 3 năm thuộc đối tượng áp dụng.

Do đó, đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét bỏ cụm từ “quốc tế”, “khu vực và quốc tế” và chỉnh sửa điểm c, khoản 2, Điều 17 thành “Các dự án trung tâm dịch vụ logistics, kho dự trữ năng lượng”. Việc xem xét các dự án được áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt căn cứ vào quy mô vốn và thời hạn giải ngân vốn theo quy định của Chính phủ.

ĐBQH Phạm Văn Trinh (Đồng Nai): Tháo gỡ nút thắt cho khu công nghiệp sinh thái và khấu hao nhanh công nghệ xanh

Dự thảo Luật đã bổ sung khái niệm Cổng một cửa đầu tư quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư (khoản 3, 3a Điều 3 và Điều 46). Đây là bước đột phá về chuyển đổi số trong quản trị nhà nước. Tuy nhiên, để tránh tình trạng "bình mới rượu cũ", tôi đề nghị luật hóa ngay hai nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc:

Một là, nguyên tắc "Once-Only" (chỉ cung cấp một lần). Theo đó, cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư tuyệt đối không được yêu cầu nhà đầu tư cung cấp lại các thông tin, tài liệu đã có trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cổng dịch vụ công quốc gia hay Cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp.

ĐBQH Phạm Văn Trinh (TP. Đồng Nai). Ảnh: Lâm Hiển

Hai là, tính pháp lý của dữ liệu gốc. Khoản 4 Điều 46 quy định thông tin trên Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư là "thông tin gốc có giá trị pháp lý". Đề nghị Bộ Tài chính phải xây dựng hạ tầng chia sẻ dữ liệu qua API thời gian thực (real-time) với các bộ, ngành và địa phương, loại bỏ hoàn toàn việc yêu cầu nộp bản giấy để đối soát thủ công.

Điều 17b dự thảo Luật quy định chính sách trích khấu hao nhanh tối đa hai lần cho doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp sinh thái và doanh nghiệp sinh thái đối với máy móc, phần cứng, phần mềm quan trắc môi trường và công trình cộng sinh công nghiệp. Tuy nhiên, chính sách khấu hao nhanh hiện mới chỉ ưu đãi cho các tài sản mua sắm mới. Đối với các khu công nghiệp hiện hữu muốn nâng cấp, chuyển đổi thành khu công nghiệp sinh thái, chi phí lớn nhất lại nằm ở khâu khảo sát, kiểm định, quy hoạch lại hạ tầng và xử lý chất thải tuần hoàn. Đề nghị Chính phủ bổ sung hình thức hỗ trợ chi phí tư vấn, đánh giá kỹ thuật ban đầu cho các khu công nghiệp hiện hữu thực hiện chuyển đổi xanh, tạo động lực thực chất cho kinh tế tuần hoàn.

Dự thảo Luật bổ sung các khoản hỗ trợ chi phí R&D, sản xuất sản phẩm công nghệ cao và phát triển chuỗi cung ứng (Điều 17). Tuy nhiên, quy định tại điểm đ khoản 7 Điều 17 về "chi phí phát triển, nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng do doanh nghiệp FDI lựa chọn" còn mang tính nguyên tắc chung. Tôi đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc: Mức hỗ trợ tài chính trực tiếp từ Quỹ Hỗ trợ đầu tư cho các tập đoàn công nghệ FDI phải tỷ lệ thuận với tỷ lệ nội địa hóa và số lượng doanh nghiệp công nghệ trong nước được chuyển giao công nghệ cốt lõi. Nếu doanh nghiệp FDI không hoàn thành cam kết chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam theo lộ trình đã đăng ký, cơ quan nhà nước phải có thẩm quyền truy thu và thu hồi các khoản ưu đãi hỗ trợ đã cấp.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh): Trao quyền chủ động cho địa phương trong thu hút đầu tư

Cần rà soát, làm rõ cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt và cơ chế đặc thù thu hút đầu tư của địa phương, bảo đảm quy định rõ ràng, khả thi, tránh chồng chéo trong tổ chức thực hiện.

Về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt tại Điều 17 các quy định trong dự thảo Luật còn phức tạp, thiếu mạch lạc khi nhiều nội dung được dẫn chiếu sang pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp, đất đai; đồng thời giao Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định hoặc quyết định các chính sách ưu đãi, hỗ trợ trong những trường hợp khác nhau.

ĐBQH Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh). Ảnh: Đắc Trường

Cách thiết kế này khiến thẩm quyền, phạm vi và nội dung hỗ trợ chưa thực sự rõ ràng. Cần làm rõ cơ quan chịu trách nhiệm xác định danh mục đối tượng, địa bàn được hưởng ưu đãi; các khoản chi phí được hỗ trợ và thẩm quyền quyết định từng loại chính sách. Các quy định cần được thiết kế thống nhất, tránh tình trạng dẫn chiếu qua lại giữa nhiều điều khoản nhưng chưa xác định rõ cơ chế vận hành trên thực tế.

Đối với cơ chế đặc thù thu hút đầu tư của địa phương tại điều 17a, HĐND cấp tỉnh được quyết định sử dụng ngân sách địa phương hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lao động trong nước và nước ngoài nhưng mức hỗ trợ không được vượt quá giới hạn do Chính phủ quy định. Cần làm rõ tính đặc thù của cơ chế này nếu địa phương vẫn phải thực hiện trong khuôn khổ mức hỗ trợ chung. Đồng thời, dự thảo Luật mới tập trung vào hỗ trợ đào tạo lao động mà chưa xem xét đầy đủ các hình thức hỗ trợ khác phù hợp với điều kiện, nhu cầu và khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương.

Vì vậy, cần nghiên cứu quy định theo hướng trao quyền chủ động hơn cho địa phương, trên cơ sở các nguyên tắc chung của Trung ương và bảo đảm tuân thủ pháp luật, các quy định về cạnh tranh, cam kết quốc tế, quốc phòng, an ninh. Qua đó, tạo dư địa để địa phương linh hoạt xây dựng chính sách thu hút đầu tư phù hợp với thực tiễn, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và khả thi.

H. Ngọc - T. Hải - N. Trường ghi