Tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ cửa khẩu thông minh Lạng Sơn

Tham dự cuộc họp có đại diện UBND tỉnh Lạng Sơn, đại diện các bộ, ngành. Về phía Bộ Công Thương có Thứ trưởng Lương Hoàng Thái.

Toàn cảnh cuộc họp.

Đạt kết quả bước đầu, nhưng chưa đủ điều kiện vận hành đồng bộ

Việc triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn đã đạt kết quả bước đầu về quy hoạch, hạ tầng và thử nghiệm phương tiện tự hành. Tuy nhiên, những vướng mắc về pháp lý, kết nối dữ liệu, an ninh mạng và nguồn vốn khiến địa phương đề xuất điều chỉnh lộ trình thực hiện đến năm 2029.

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn Đinh Hữu Học cho biết, ngày 19/10/2026, sau khi Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tỉnh đã kiện toàn Ban Chỉ đạo, ban hành kế hoạch triển khai, tăng cường phối hợp với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), đồng thời tập trung thực hiện các nhiệm vụ về quy hoạch, đầu tư hạ tầng và công nghệ.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn Đinh Hữu Học phát biểu tại cuộc họp

Đáng chú ý, hai bên đã thử nghiệm thành công xe tự hành AGV thông quan ban đêm tại khu vực mốc 1088/2 - 1089 từ ngày 10/11 đến 9/12/2025; vận hành thử nghiệm 3 xe IGV tại khu vực mốc 1119 - 1120 ngày 12/2/2026. Quá trình thử nghiệm AGV đã vận chuyển an toàn 71 chuyến hàng từ Pò Chài (Trung Quốc) về bãi xe Bảo Nguyên.

Về quy hoạch, tỉnh đã hoàn thành điều chỉnh các đồ án liên quan, tạo cơ sở pháp lý triển khai các dự án hạ tầng, bến bãi giai đoạn 1. Tại khu vực mốc 1119 - 1120, giai đoạn 1 mở rộng đường chuyên dụng từ 4 lên 6 làn đã đưa vào sử dụng từ ngày 27/11/2025; giai đoạn 2, mở rộng từ 6 lên 14 làn, cơ bản hoàn thành các hạng mục chính. Trong khi đó, dự án mở rộng đường chuyên dụng tại mốc 1088/2 - 1089 dự kiến hoàn thành vào quý II/2027; nhà làm việc liên ngành tại khu vực này dự kiến hoàn thành tháng 12/2026.

Về cơ chế quản lý, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 128/2026/TT-BTC quy định kiểm tra, giám sát và quản lý hải quan tại khu vực cửa khẩu thông minh; Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý để tiếp tục nghiên cứu kết nối, chia sẻ dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Bộ Công Thương đã phối hợp trao đổi với phía Trung Quốc về vận tải xuyên biên giới bằng phương tiện tự hành, định hướng lựa chọn hoa quả và linh kiện điện tử làm nhóm hàng thí điểm, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi từ thương mại biên giới tiểu ngạch sang chính ngạch.

Dù vậy, các dự án hạ tầng và điều kiện vận hành chưa hoàn thành đồng bộ theo tiến độ tại Quyết định số 865/QĐ-TTg. Việc thử nghiệm phương tiện trong phạm vi cửa khẩu chưa đồng nghĩa với đủ điều kiện vận hành qua biên giới.

Cũng theo ông Đinh Hữu Học, khó khăn lớn nhất hiện nay là cơ sở pháp lý cho hoạt động vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới bằng xe AGV/IGV chưa hoàn thiện. Việc xe IGV không có người điều khiển vượt qua đường biên giới chưa được quy định đầy đủ trong Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam - Trung Quốc và pháp luật giao thông đường bộ Việt Nam. Các thủ tục cấp phép lưu hành tạm thời, chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và quy trình xử lý sự cố cũng cần tiếp tục được hướng dẫn.

Bên cạnh đó, hai bên chưa thống nhất đầy đủ về tiêu chuẩn kỹ thuật, phương thức kết nối, phân quyền, lưu trữ, khai thác và bảo vệ dữ liệu. Phương án sử dụng mạng 5G Private chưa hoàn thiện do chưa thống nhất hệ thống, phần mềm vận hành và cơ chế trao đổi dữ liệu. Các nhà đầu tư ngoài ngân sách cũng chưa hoàn thành phương án bảo đảm an ninh mạng, gây khó khăn cho việc thẩm định và kết nối liên thông.

Hạ tầng tại khu vực dự kiến thử nghiệm IGV ban đêm trong phạm vi 50 m từ Km0 còn thiếu các điều kiện như dải phân cách cứng, barie, chiếu sáng, camera AI và trung tâm chỉ huy điều hành. Phương án sang tải container, kiểm tra, giám sát hàng hóa và xử lý tình huống phát sinh cũng chưa hoàn thiện.

Trước thực tế này, UBND tỉnh Lạng Sơn đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh lộ trình thực hiện Đề án. Theo phương án đề xuất, giai đoạn 1, tập trung hoàn thiện cơ sở pháp lý, hạ tầng, quy trình và chuẩn bị vận hành, kéo dài đến hết quý IV/2027; giai đoạn 2 thực hiện thí điểm từ quý IV/2027 đến hết quý III/2029.

Nỗ lực phối hợp hoàn thành dự án

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành khẳng định sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ tỉnh Lạng Sơn tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án.

Thứ trưởng Lương Hoàng Thái phát biểu tại cuộc họp.

Thứ trưởng Lương Hoàng Thái cho biết, đối với kiến nghị của tỉnh Lạng Sơn liên quan đến việc lắp đặt trụ sạc, trạm sạc phục vụ phương tiện tự hành tại cửa khẩu thông minh, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái cho biết, ngày 29/9/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 61/2026/TT-BCT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện. Các kiến nghị khác, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để cùng tháo gỡ. 

Đại diện các bộ, ngành như Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan khẳng định tiếp tục phối hợp, hướng dẫn địa phương hoàn thiện các điều kiện về cấp phép hoạt động phương tiện thông minh, an ninh mạng, tiêu chuẩn kỹ thuật và kết nối hệ thống...

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu kết luận.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, việc triển khai cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện các cam kết hợp tác giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Do đó, các bộ, ngành và địa phương phải phối hợp chặt chẽ, tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, trên cơ sở kiến nghị của tỉnh Lạng Sơn và các nội dung đã trao đổi tại cuộc họp, khẩn trương có văn bản chính thức trả lời, hướng dẫn địa phương, bảo đảm rõ nội dung, trách nhiệm và phương án thực hiện. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, tỉnh Lạng Sơn chủ động tổng hợp, đề xuất với các bộ, ngành liên quan để xem xét, xử lý. Riêng những khó khăn về nguồn lực đầu tư, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tỉnh có kiến nghị cụ thể gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét.

Về tiến độ, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tỉnh Lạng Sơn tiếp tục đẩy nhanh hơn nữa tiến độ triển khai các dự án hạ tầng, phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 trong quý I/2027. Nhấn mạnh rằng xây dựng cửa khẩu thông minh có ý nghĩa rất quan trọng, vừa góp phần thúc đẩy thương mại biên giới, vừa nâng cao năng lực quản lý nhà nước và phòng ngừa các hành vi vi phạm, Phó Thủ tướng nêu rõ, phương án điều chỉnh tiến độ có thể giúp địa phương chủ động hơn, bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai, nhưng không có nghĩa là mặc nhiên chấp nhận việc kéo dài thời gian. Trách nhiệm triển khai dự án đầu tiên là của địa phương. Các bộ, ngành cần nhìn nhận rõ trách nhiệm của mình, chủ động hỗ trợ Lạng Sơn tháo gỡ từng khó khăn, vướng mắc.

Việc xây dựng cửa khẩu thông minh có ý nghĩa quan trọng trong tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thương mại. Đối với hàng nông sản, thủy sản, việc rút ngắn thời gian thông quan còn góp phần bảo đảm chất lượng, giá trị hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.

Thanh Thảo