Thành phố Hồ Chí Minh: Chuyển đổi số nâng hiệu quả thi hành án dân sự

Trung tâm Giám sát và Điều hành thông minh (IOC THADS) hỗ trợ theo dõi, điều hành hoạt động thi hành án dân sự trên nền tảng số. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ và đưa các quy trình nghiệp vụ lên môi trường số đang tạo chuyển biến trong hoạt động thi hành án dân sự tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều khâu trong quản lý, điều hành, xử lý hồ sơ, thông báo, thu và thanh toán tiền thi hành án được thực hiện trên nền tảng số, góp phần giảm thời gian, chi phí, tăng tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Số hóa quy trình thi hành án

Ông Đỗ Phong Hóa, Phó Trưởng Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong bối cảnh số lượng vụ việc ngày càng tăng, tính chất ngày càng phức tạp trong khi nguồn nhân lực có hạn, chuyển đổi số là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án. Vì vậy, đơn vị đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước số hóa hoạt động nghiệp vụ theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Một trong những kết quả nổi bật là việc triển khai biên lai điện tử. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đầu tiên trong cả nước thay thế hoàn toàn biên lai giấy bằng biên lai điện tử. Đến ngày 18/6/2026, hệ thống đã phát hành hơn 202.600 biên lai điện tử, với tổng số tiền thi hành án thu được khoảng 21.000 tỷ đồng. Hệ thống cho phép quản lý, lưu trữ, tra cứu thông tin và ký số ngay trong quá trình tác nghiệp.

Ngoài ra, việc thông báo thi hành án qua VNeID giúp đương sự tiếp nhận thông tin mọi lúc, mọi nơi, tiết kiệm thời gian và chi phí so với phương thức truyền thống. Đến nay, Thành phố đã thực hiện trên 8.000 lượt thông báo; tiện ích này đã được tích hợp trên nền tảng số Thi hành án dân sự.

Theo ông Đỗ Phong Hóa, việc số hóa tiếp tục được mở rộng vào các khâu nghiệp vụ. Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị đầu tiên trong cả nước chính thức triển khai phần mềm tổ chức thi hành án từ ngày 9/1/2026; đến nay cơ bản hoàn thành cập nhật dữ liệu với hơn 180.000 quyết định thi hành án đang được tổ chức thi hành.

Từ ngày 10/1/2026, Trung tâm Giám sát và Điều hành thông minh thi hành án dân sự (IOC THADS) được đưa vào vận hành. Dữ liệu được tự động tổng hợp, phân tích từ các phần mềm trên nền tảng số, hỗ trợ lãnh đạo theo dõi tiến độ, đánh giá hiệu quả công việc và kịp thời nắm bắt vấn đề phát sinh.

Bà Nguyễn Thị Thu, Trưởng Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 2, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, chuyển đổi số cần tiếp tục được đẩy mạnh trong quá trình tổ chức thi hành án. Hiện cán bộ, công chức, chấp hành viên của đơn vị đã tổ chức thi hành trên các nền tảng số.

Tuy nhiên, bên cạnh ứng dụng công nghệ, công tác thi hành án vẫn phải kết hợp nhiều phương pháp, trong đó có dân vận gắn với thực hiện các quy định pháp luật. Dù áp dụng phương pháp nào, tinh thần phục vụ người dân, phục vụ doanh nghiệp vẫn phải được lấy làm trọng tâm.

Hiệu quả ứng dụng công nghệ cũng thể hiện trong tổ chức thi hành những vụ án có khối lượng dữ liệu đặc biệt lớn. Ông Đỗ Phong Hóa cho biết, với vụ Trương Mỹ Lan và đồng phạm, Thi hành án dân sự Thành phố đã xây dựng phần mềm phân loại tài sản và thanh toán tiền thi hành án để xử lý dữ liệu của 43.108 người được thi hành án.

Thông qua hệ thống, cơ quan thi hành án có thể chuyển tiền đồng loạt cho hơn 43.000 đương sự. Đến nay đã thanh toán đợt 8 với tổng số tiền hơn 10.300 tỷ đồng, bảo đảm độ chính xác, không phát sinh thắc mắc, khiếu nại.

Ông Đỗ Phong Hóa, Phó Trưởng Thi hành án dân sự TP Hồ Chí Minh, theo dõi dữ liệu trên Trung tâm Giám sát và Điều hành thông minh (IOC THADS). (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Lấy người dân làm trung tâm

Chuyển đổi số không chỉ thay đổi phương thức quản lý mà đang tác động trực tiếp đến công việc hằng ngày của chấp hành viên. Bà Duy Thị Ngọc Điệp, Chấp hành viên Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 6, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, bản thân bà trực tiếp xử lý hồ sơ, sử dụng phần mềm phân công hồ sơ và thực hiện số hóa hồ sơ thi hành án, thời gian đầu còn một số khó khăn nhưng đến nay công việc đã dần đi vào ổn định.

Nhờ đó, văn bản hiện có thể chuyển qua trục liên thông đến các cơ quan, tổ chức; thông báo được gửi qua VNeID đến người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; một số báo cáo được trích xuất trực tiếp từ phần mềm. Trước đây, chấp hành viên phải dành nhiều thời gian cho báo cáo, thống kê và trực tiếp đi thông báo văn bản. Việc ứng dụng công nghệ đã hỗ trợ giảm những công việc này, tạo thêm thời gian để chấp hành viên nghiên cứu và xử lý hồ sơ.

Tuy nhiên, một số phần mềm vẫn có thời điểm hoạt động chưa ổn định, làm mất thêm thời gian và có trường hợp văn bản phải chỉnh sửa lại. Bà Điệp kỳ vọng khi dữ liệu được đồng bộ trên hệ thống dữ liệu quốc gia, việc xác minh điều kiện thi hành án sẽ nhanh chóng, thuận lợi hơn cho chấp hành viên.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, trước đây ông phải đến cơ quan thi hành án thực hiện từng bước yêu cầu thi hành án, còn hiện nay có thể nộp đơn, đóng tiền trực tuyến tại nhà. Việc cung cấp số tài khoản để nhận tiền cũng thuận tiện hơn, giúp tiết kiệm thời gian. Các thao tác tương đối dễ sử dụng, hướng dẫn trực quan, những nội dung chưa hiểu được chấp hành viên hướng dẫn cụ thể.

Ông Nguyễn Thiện Nhân, phường Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trước đây khi nộp tiền thi hành án phải chờ mới nhận được biên lai, hiện nay sau khi nộp tiền có biên lai điện tử ngay, thuận tiện hơn cho các thủ tục liên quan. Việc nộp đơn yêu cầu thi hành án cũng dễ dàng hơn; trường hợp chưa nắm rõ quy định, người dân được chấp hành viên, thẩm tra viên hướng dẫn bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Theo ông Đỗ Phong Hóa, Phó Trưởng Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh, chuyển đổi số phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, lấy nghiệp vụ làm trung tâm và hướng đến phục vụ người dân, doanh nghiệp. Cùng với số hóa quy trình, yêu cầu đặt ra là xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác, liên thông, có khả năng khai thác hiệu quả trong quản lý, điều hành; đồng thời bảo đảm an toàn, an ninh đối với thông tin cá nhân, tài sản, giao dịch tài chính và dữ liệu nghiệp vụ.

Việc đưa hồ sơ, dữ liệu và các quy trình nghiệp vụ lên môi trường số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, tổ chức thi hành án tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây cũng là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW trong lĩnh vực thi hành án dân sự, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Từ hiệu quả quản lý đến sự thuận tiện trong từng thủ tục của người dân, chuyển đổi số đang tạo nền tảng để hoạt động thi hành án dân sự ngày càng chuyên nghiệp, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới./.

(TTXVN/Vietnam+)