Thanh niên làm chủ công nghệ, kiến tạo tương lai đất nước

Tại Phiên trọng thể Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII sáng 25/6, nhiều tham luận đã tập trung làm rõ vai trò của thanh niên trong kỷ nguyên số.

Thực tế ảo và Chatbot AI giúp các bài học lịch sử gần gũi hơn

Tham luận về chủ đề "Phát huy vai trò của Đoàn trong giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên trong kỷ nguyên mới", ông Nguyễn Tiến Hưng, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Thành ủy viên, Bí thư Thành đoàn Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang tái định hình toàn diện đời sống xã hội, công tác giáo dục thế hệ trẻ cần được đổi mới mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu của thời đại.

Theo ông Hưng, lý tưởng cách mạng của thanh niên hôm nay không chỉ được thể hiện bằng lòng yêu nước hay khát vọng cống hiến, mà còn bằng năng lực làm chủ khoa học công nghệ, tinh thần đổi mới sáng tạo và ý chí kiến tạo tương lai đất nước.

Ông Nguyễn Tiến Hưng, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Thành ủy viên, Bí thư Thành đoàn Hà Nội. Ảnh: Đinh Huy

Nhìn lại nhiệm kỳ qua, tổ chức Đoàn đã có nhiều chuyển biến mạnh mẽ trong phương thức hoạt động, đưa lý tưởng cách mạng gắn với những vấn đề thực tiễn của đất nước. Hình ảnh thanh niên xung kích tham gia xây dựng đường dây 500kV, khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ, triển khai các đội hình "Bình dân học vụ số" hay chuyển đổi số cộng đồng đã trở thành minh chứng sinh động cho tinh thần dấn thân của tuổi trẻ.

Tại Hà Nội, công tác giáo dục chính trị tư tưởng được triển khai đồng bộ thông qua tổ chỉ đạo công tác 35, Câu lạc bộ Lý luận trẻ và mạng lưới nắm bắt dư luận tại 191 cơ sở đoàn trực thuộc. Năm 2026, Cuộc thi Chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thu hút hơn 140.000 bài dự thi, cho thấy sự quan tâm và trách nhiệm của thanh niên đối với các vấn đề chính trị, xã hội.

Đáng chú ý, nhiều công trình thanh niên đã ứng dụng hiệu quả công nghệ số vào giáo dục truyền thống. Hai công trình thanh niên tiêu biểu toàn quốc là "Mã hóa 310 địa chỉ đỏ" và "Phục dựng 1.000 ảnh liệt sĩ" đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ.

"Việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo và chatbot AI giúp những bài học lịch sử trở nên trực quan, hấp dẫn hơn; đồng thời góp phần đưa công tác giáo dục lý tưởng cách mạng đến gần hơn với thế hệ trẻ", ông Hưng nói.

Đoàn Đại biểu TP Hà Nội tham gia Đại hội Đoàn TNCS Hồ Chí Minh toàn quốc lần thứ XIII.

Theo Bí thư Thành đoàn Hà Nội, trong thời gian tới, tổ chức Đoàn cần tiếp tục chuyển từ phương thức giáo dục truyền đạt một chiều sang giáo dục thông qua trải nghiệm; tận dụng các nền tảng số, podcast, video ngắn, infographic và những câu chuyện người thật, việc thật để lan tỏa giá trị tích cực tới thanh niên.

Chuyển từ vị thế người sử dụng công nghệ sang lực lượng sáng tạo

Trong khi đó, tham luận của ông Ngô Minh Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Bí thư Thành đoàn TP.HCM tập trung vào vai trò của thanh niên trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo ông Hải, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã mở ra thời kỳ phát triển mới, đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước. Trong tiến trình đó, thanh niên chính là lực lượng có khả năng thích ứng nhanh nhất, sáng tạo mạnh mẽ nhất và trực tiếp tham gia xây dựng kinh tế số, xã hội số.

Ông Ngô Minh Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Bí thư Thành đoàn TP.HCM.

Với định hướng xây dựng lớp thanh niên số, Thành đoàn TP.HCM đã đẩy mạnh nhiều chương trình hành động nhằm hình thành tư duy làm chủ công nghệ cho đoàn viên, thanh niên; từng bước chuyển từ vị thế người sử dụng công nghệ sang lực lượng sáng tạo, thiết kế và ứng dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Một trong những điểm nhấn nổi bật là phong trào "Bình dân học vụ số" và chiến dịch tình nguyện "Mùa hè số". Thành đoàn TP.HCM đã thành lập 489 đội hình "Mùa hè số" với hơn 13.600 đoàn viên, thanh niên, sinh viên tham gia.

Các đội hình không chỉ tuyên truyền về chuyển đổi số mà còn trực tiếp hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, phổ cập kỹ năng số cơ bản, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, số hóa tài liệu và làm sạch dữ liệu. Qua đó, góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân và nâng cao năng lực số trong cộng đồng.

Song song với đó, Thành đoàn TP.HCM duy trì hiệu quả mạng lưới liên kết với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các nhà khoa học trẻ. Nhiều sân chơi học thuật, đổi mới sáng tạo được tổ chức thường xuyên như AI Challenge, Giải thưởng Euréka, Startup Wheel, Tuổi trẻ Startup Award cùng hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp dành cho thanh niên.

Đại biểu dự Đại hội. Ảnh: TPO

Không chỉ dừng lại ở phạm vi trong nước, các hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo còn được mở rộng thông qua hợp tác quốc tế, tạo cơ hội để thanh niên giao lưu, học hỏi kinh nghiệm và tiếp cận các xu hướng phát triển mới của thế giới.

Có thể thấy, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là lĩnh vực riêng của một nhóm thanh niên chuyên môn mà đang trở thành nhiệm vụ xuyên suốt trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi.

Từ giáo dục lý tưởng cách mạng trên nền tảng số, xây dựng cộng đồng số, phổ cập kỹ năng số cho người dân đến hỗ trợ nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tuổi trẻ cả nước đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số quốc gia.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam có bản lĩnh, trí tuệ, khát vọng cống hiến và năng lực làm chủ công nghệ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.

Lê Bảo - Dương Hải