Thâm Quyến - từ làng chài đến trung tâm công nghệ

Khó hình dung rằng chỉ hơn bốn mươi năm trước, nơi đây vẫn là một làng chài nhỏ ven biển. Năm 1980, khi Trung Quốc quyết định chọn Thâm Quyến làm đặc khu kinh tế đầu tiên, ít ai có thể mường tượng vùng đất ấy sẽ trở thành biểu tượng của cuộc cải cách và mở cửa.

Từ một miền quê nghèo, Thâm Quyến vươn lên thành trung tâm công nghệ hàng đầu châu Á, nơi đặt trụ sở của Huawei, Tencent, DJI, BYD cùng hàng nghìn doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Một góc Công viên Nhân tài.

Người ta gọi nơi đây là "Thung lũng Silicon của Trung Quốc" - không chỉ bởi những tòa nhà kính hiện đại hay những phòng nghiên cứu công nghệ mà bởi sức hút mãnh liệt đối với những người trẻ mang trong mình khát vọng sáng tạo. Nhưng điều khiến tôi nhớ nhất lại không phải những con số tăng trưởng hay những kỷ lục kinh tế. Đó là màu xanh.

Màu xanh hiện diện ở khắp nơi: Dưới tán cây cổ thụ trên những đại lộ rộng mở, trong các công viên trải dài giữa khu trung tâm, dọc những con sông hiền hòa và len vào từng khoảng không giữa những tòa cao ốc kính. Ở Thâm Quyến, vẻ đẹp thiên nhiên như một phần của kiến trúc đô thị. Những khoảng không gian mở đủ để người già tập thể dục, trẻ nhỏ vui chơi, người trẻ đọc sách dưới bóng cây hay chỉ đơn giản là ngồi lặng ngắm một buổi chiều. Có lúc tôi tự hỏi, điều gì giúp một đô thị đông đúc vẫn giữ được vẻ sạch sẽ, yên tĩnh và ngăn nắp đến vậy? Có lẽ câu trả lời nằm ở tầm nhìn phát triển.

Siêu thị Điện máy công nghệ ở Thâm Quyến.

Ở đây, người ta không chỉ xây những tòa nhà cao hơn hay mở những con đường rộng hơn mà kiến tạo cả một hệ thống vận hành đồng bộ. Mạng lưới tàu điện ngầm phủ kín thành phố. Xe buýt điện gần như thay thế hoàn toàn xe chạy nhiên liệu hóa thạch. Thanh toán số, dịch vụ công trực tuyến, trí tuệ nhân tạo hiện diện trong nhiều hoạt động thường nhật.

Công nghệ không được tạo ra để phô diễn mà để cuộc sống trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn. Những chiếc máy bay không người lái đi giao hàng đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên bầu trời thành phố. Có lẽ, điều đáng học hỏi nhất ở Thâm Quyến, không nằm ở những tòa nhà chọc trời mà ở cách họ chuẩn bị cho tương lai.

Ở Thâm Quyến, người ta không chỉ xây những tòa nhà cao hơn hay mở những con đường rộng hơn mà kiến tạo cả một hệ thống vận hành đồng bộ. Mạng lưới tàu điện ngầm phủ kín thành phố. Xe buýt điện gần như thay thế hoàn toàn xe chạy nhiên liệu hóa thạch. Thanh toán số, dịch vụ công trực tuyến, trí tuệ nhân tạo hiện diện trong nhiều hoạt động thường nhật. Công nghệ không được tạo ra để phô diễn mà để cuộc sống trở nên thuận tiện và hiệu quả hơn.

Thành phố hạn chế tối đa những khoảng phát triển chắp vá. Mỗi khu vực đều được quy hoạch rõ ràng với chức năng riêng: Công nghệ, tài chính, giáo dục, y tế, dân cư, công viên... Hạ tầng luôn đi trước một bước để đón dòng người và dòng vốn đầu tư. Khi dân số tăng lên, giao thông, trường học, bệnh viện và các dịch vụ công cũng đã sẵn sàng vận hành.

Thâm Quyến cũng là thành phố của tuổi trẻ. Hàng triệu người từ khắp các tỉnh, thành của Trung Quốc tìm đến đây với ước mơ lập nghiệp. Họ mang theo tri thức, khát vọng và cả tinh thần sẵn sàng thử nghiệm. Không khí cởi mở ấy khiến sáng tạo trở thành nhịp sống thường ngày. Một ý tưởng có thể nhanh chóng được thiết kế, thử nghiệm, hoàn thiện rồi đưa ra thị trường chỉ trong thời gian rất ngắn. Tốc độ ấy làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của Thâm Quyến.

Bước phát triển thần kỳ của Thâm Quyến gợi ra một bài học đáng suy ngẫm. Một đô thị đáng sống không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng phản chiếu ánh mặt trời hay những tuyến metro hiện đại. Giá trị của nó còn nằm ở khoảng trời xanh mỗi sáng người dân nhìn thấy qua ô cửa sổ, ở tiếng chim vẫn còn vang trong công viên, ở những con phố sạch sẽ, an toàn và cảm giác bình yên khi bước đi giữa dòng người đông đúc. Đó chính là sự quan tâm đến chất lượng cuộc sống của người dân.

Chiều xuống, từ tầng cao nhìn ra vịnh Thâm Quyến, thành phố lung linh như một dải ngân hà. Những đoàn tàu điện lướt qua các khu phố rực sáng. Dòng người vẫn hối hả nhưng không xô bồ. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hiểu vì sao nhiều người gọi nơi đây là "thành phố của tương lai".

Bài, ảnh: Việt Hưng