Tạo môi trường bình đẳng, không rào cản

Trạm Y tế phường An Hội Đông trao quà cho các bệnh nhân tâm thần có hoàn cảnh khó khăn. (Nguồn: Trạm Y tế phường An Hội Đông)

Nhiều hoạt động chăm lo thiết thực

Ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo thực hiện công tác người khuyết tật Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố Hồ Chí Minh hiện quản lý và hỗ trợ cho khoảng 107.263 người khuyết tật. Trong đó, 102.046 người đã được cấp giấy xác nhận khuyết tật với 18.615 người khuyết tật đặc biệt nặng, 64.134 người khuyết tật nặng và 19.297 người khuyết tật nhẹ. Số người khuyết tật đang được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng là 80.261 người, số người đang nuôi dưỡng trong cơ sở trợ giúp xã hội là 4.594 người, số người được cấp thẻ bảo hiểm y tế là 84.855 người.

Nhìn lại chặng đường trong 5 năm vừa qua, việc triển khai chương trình trợ giúp người khuyết tật trên địa bàn Thành phố đã mang lại nhiều hiệu quả thiết thực cả về nhận thức, hành vi của cộng đồng lẫn năng lực của đội ngũ thực hiện chính sách.

Theo ông Nguyễn Tăng Minh, nguồn ngân sách nhà nước địa phương dành cho công tác này đạt hơn 12,78 tỷ đồng. Toàn Thành phố bảo đảm 100% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới nhiều hình thức; 100% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được khám sàng lọc phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh và can thiệp kịp thời. Mạng lưới chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng ngày càng củng cố mạnh mẽ với 2 bệnh viện chuyên khoa, 40 bệnh viện đa khoa/chuyên khoa có khoa phục hồi chức năng và 80% trạm y tế có cán bộ theo dõi công tác này.

Đặc biệt, dấu ấn đột phá từ ngày 1/7/2025 là việc Sở Y tế tiếp nhận các Trung tâm Bảo trợ xã hội và nhanh chóng thiết lập mô hình kết nối y tế chuyên sâu. Đến nay, 23 bệnh viện đa khoa, 3 bệnh viện chuyên khoa cùng Trung tâm Cấp cứu 115 đã ký kết hỗ trợ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho 18 Trung tâm Bảo trợ xã hội công lập, nâng cao chất lượng sống cho 4.594 đối tượng nuôi dưỡng tập trung.

Song song với y tế, lĩnh vực giáo dục và sinh kế cũng ghi nhận nhiều mô hình sáng tạo từ cơ sở. Toàn Thành phố hiện có 39 đơn vị giáo dục đặc biệt nuôi dạy 3.312 học sinh chuyên biệt, cùng 907 trường phổ thông tiếp nhận 10.441 học sinh khuyết tật học hòa nhập. Tỷ lệ trẻ khuyết tật độ tuổi mầm non và phổ thông tiếp cận giáo dục đạt 96,8%.

Tại Trung tâm bảo trợ trẻ em Tam Bình, công tác chăm sóc, nuôi dưỡng được thực hiện toàn diện. Bà Võ Thị Kim Thanh, Phó Giám đốc Trung tâm bảo trợ trẻ em Tam Bình cho biết, trong giai đoạn 2022–2025, trung tâm đã chăm sóc 195 lượt trẻ khuyết tật, tổ chức 484 lượt vật lý trị liệu, phục hồi chức năng cho trẻ bại não và chậm phát triển. Đáng chú ý, trung tâm đã đào tạo nghề cho 12 lượt trẻ và giới thiệu việc làm cho 3 trẻ khuyết tật nhẹ. Từ môi trường này, nhiều em đã nỗ lực vươn lên trở thành vận động viên đỉnh cao, tiêu biểu như em Lương Hoàng Thông đạt Huy chương Đồng môn Cử tạ hạng 54kg, hay em Nguyễn Tùng Giang đạt Huy chương Đồng giải chạy 5.000m tại giải vô địch quốc gia, xuất sắc ghi tên mình vào danh sách tham dự Đại hội Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á (ASEAN Para Games 2026).

Phường Thới An tổ chức khám sức khỏe tổng quát cho các cụ tại Trung tâm Nuôi dưỡng Bảo trợ Người bại liệt Thạnh Lộc. (Nguồn: Trạm Y tế phường Thới An)

Ở cấp cơ sở, chính quyền địa phương luôn phát huy vai trò sát dân, chăm lo từng hoàn cảnh. Tại phường Bình Đông, ông Lê Phước Thật, Phó Trưởng phòng văn hóa-xã hội phường cho biết, địa phương đã quản lý và giải quyết chế độ bảo trợ xã hội cho 1.058 đối tượng khuyết tật, bảo đảm 100% người đủ điều kiện được nhận trợ cấp hằng tháng và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Nhiều hoạt động thiết thực chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người khuyết tật được tổ chức thường xuyên, từng bước tạo điều kiện cho người khuyết tật tham gia bình đẳng vào các hoạt động xã hội, xây dựng môi trường xã hội ngày càng chăm lo tốt hơn cho người khuyết tật.

Bên cạnh đó, tại phường Thủ Đức, công tác chuyển đổi số và cải cách hành chính được đẩy mạnh, nâng tỷ lệ chi trả trợ cấp không dùng tiền mặt đạt tới 90,5% cho hơn 2.300 đối tượng bảo trợ xã hội. Trong khi đó, phường Bình Tây nổi bật với mô hình “Hỗ trợ sinh kế”, đã vận động nguồn lực xã hội hóa trao tặng hơn 50 phương tiện sinh kế cho người khuyết tật khó khăn và triển khai Đề án “Kết nối Điểm tựa-Nâng bước vươn lên” chăm sóc 100% phụ nữ, trẻ em khuyết tật đặc biệt nặng.

Hành trình không để ai bị bỏ lại phía sau

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn triển khai cũng đặt ra không ít thách thức. Công tác phối hợp liên ngành có lúc chưa đồng bộ, hạ tầng giao thông và vỉa hè tại một số khu vực đô thị cũ chưa thực sự thuận tiện cho xe lăn, kinh phí trợ cấp xã hội hằng tháng còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế, và đội ngũ cán bộ cơ sở sau khi sắp xếp đơn vị hành chính 2 cấp còn gặp lúng túng trong nghiệp vụ xác định mức độ khuyết tật.

Các cá nhân có thành tích tiêu biểu trong chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2022-2025 được nhận Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố. (Ảnh: Vương Lê)

Để khắc phục hạn chế và để công tác chăm lo ngày càng hiệu quả, thiết thực, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 2620/QĐ-UBND ngày 6/5/2026 về Kế hoạch thực hiện Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026–2030. Kế hoạch xác định mục tiêu bao trùm: thúc đẩy thực hiện Công ước Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật và Luật Người khuyết tật, xây dựng môi trường sống không rào cản, tạo điều kiện để người khuyết tật phát huy tối đa tiềm năng, tham gia bình đẳng vào đời sống kinh tế-xã hội.

Trong giai đoạn 2026–2030, Thành phố đặt ra hệ thống 12 chỉ tiêu cụ thể vô cùng thiết thực. Trong đó, đối với trợ giúp y tế, hằng năm Thành phố phấn đấu khoảng 90% người khuyết tật tiếp cận dịch vụ y tế; 80% trẻ em từ 0–6 tuổi được sàng lọc phát hiện sớm khuyết tật; khoảng 8.000 trẻ em và người khuyết tật được phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng và cấp dụng cụ trợ giúp.

Đối với giáo dục và việc làm, Thành phố xác định có ít nhất 90% trẻ khuyết tật độ tuổi mầm non, phổ thông được tiếp cận giáo dục. Hỗ trợ đào tạo nghề và tạo việc làm cho 7.000 người khuyết tật; đầu tư cơ sở vật chất cho 6 cơ sở giáo dục nghề nghiệp chuyên biệt; 100% người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện được vay vốn ưu đãi để sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó, 100% công trình xây mới và ít nhất 50% công trình cũ bảo đảm điều kiện tiếp cận. Ít nhất 50% người khuyết tật được sử dụng phương tiện giao thông tiếp cận…

Đặc biệt, tỷ lệ người khuyết tật tiếp cận, sử dụng dịch vụ công nghệ thông tin-truyền thông đạt tối thiểu bằng 1/3 tỷ lệ chung của Thành phố; 100% người khuyết tật thuộc diện quy định được trợ giúp pháp lý miễn phí.

Nhằm cụ thể hóa các mục tiêu trên, ông Nguyễn Tăng Minh nhấn mạnh, ngành y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu để triển khai. Sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, các tổ chức xã hội và tinh thần vươn lên không ngừng của bản thân người khuyết tật sẽ là động lực quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định hình ảnh một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố, Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện công tác người khuyết tật Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, công tác trợ giúp người khuyết tật là nhiệm vụ đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao, sự kiên trì, bền bỉ và nỗ lực của cả hệ thống chính trị. Hoạt động trợ giúp không chỉ dừng lại ở tinh thần từ thiện hay sự sẻ chia, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để người khuyết tật phát huy năng lực bản thân, tự tin hòa nhập cộng đồng, tiếp cận bình đẳng các dịch vụ và tham gia đầy đủ vào đời sống xã hội.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố cũng cho biết, Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng Thành phố không rào cản, hòa nhập, bình đẳng, tôn trọng quyền con người, từng bước xóa bỏ những rào cản và mặc cảm, tự ti đối với người khuyết tật. Trên tinh thần đó, ông Cường nhấn mạnh các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai các nhiệm vụ của Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026–2030; tăng cường phối hợp liên ngành, thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện và kịp thời phát hiện, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai. Bên cạnh việc thực hiện các chính sách hỗ trợ trực tiếp, các cấp, các ngành cần quan tâm xây dựng môi trường sống thuận tiện, giảm thiểu các rào cản trong sinh hoạt và đi lại; đồng thời mở rộng cơ hội học tập, đào tạo nghề, việc làm và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu cho người khuyết tật.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục nâng cao nhận thức, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhằm thúc đẩy sự thấu hiểu, tôn trọng và bảo đảm quyền của người khuyết tật trong cộng đồng. Cùng với đó, cần rà soát các chính sách trợ giúp người khuyết tật, đánh giá những nội dung còn bất cập để kịp thời đề xuất điều chỉnh, bổ sung phù hợp với tình hình thực tiễn, bảo đảm chính sách được triển khai hiệu quả và đến đúng đối tượng.

VƯƠNG LÊ-CTV