Bảo đảm an sinh xã hội, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững

Mở rộng bao phủ bảo hiểm xã hội, nâng cao chất lượng việc làm

Quan tâm đến lĩnh vực lao động, việc làm và bảo hiểm xã hội, ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) cho biết, trong 9 tháng qua, cả nước có 52,7 triệu người có việc làm, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, tăng ở khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động duy trì ở mức 2,22%, trong đó khu vực thành thị là 2,55%.

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Hồ Hải điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Xuân Quý

Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế, đại biểu nhận định, thị trường lao động vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Tính bền vững của việc làm chưa cao, tỷ lệ lao động phi chính thức còn lớn, trong khi thất nghiệp ở nhóm thanh niên vẫn ở mức đáng quan tâm. Chất lượng nguồn nhân lực cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nhất là nhu cầu về lao động có kỹ năng cao. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của các hình thức việc làm trên nền tảng số đã kéo theo lượng người làm việc trên nền tảng số gia tăng, song phần lớn nhóm đối tượng này chưa được bao phủ bảo hiểm xã hội.

ĐBQH Đặng Bích Ngọc (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Theo kết quả khảo sát thực tế gần 5.000 lao động, trên 90% người lao động làm việc trên nền tảng số xác định đây là nguồn thu nhập chính, song chỉ khoảng 1/5 trong số đó được tham gia bảo hiểm xã hội. Đại biểu Đặng Bích Ngọc cho rằng, thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an sinh xã hội cho lao động nền tảng, nhất là trong bối cảnh lực lượng lao động này ngày càng gia tăng. Vì vậy, cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng và xây dựng lộ trình phù hợp để đưa lao động nền tảng vào diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Từ thực tiễn trên, đại biểu đề nghị Chính phủ đánh giá sâu sát, toàn diện thị trường lao động, chú trọng các giải pháp tạo việc làm ổn định, bảo đảm thu nhập và nâng cao đời sống người dân. Đồng thời, cần rà soát các chỉ tiêu, chính sách nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tăng cường dự báo nhu cầu lao động theo ngành, địa phương và vùng kinh tế để gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp với các cơ sở đào tạo. Công tác đào tạo nghề cần xuất phát từ nhu cầu tuyển dụng thực tế và yêu cầu nhân lực trong từng giai đoạn, bảo đảm đào tạo đúng nhu cầu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực sau đào tạo, từng bước phát triển đội ngũ lao động chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Xuân Quý

Bên cạnh đó, đại biểu nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường các giải pháp xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bởi những vi phạm này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động. Việc xử lý cần căn cứ vào tính chất, nguyên nhân của từng trường hợp để có biện pháp phù hợp, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động trong thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm xã hội và bảo đảm các quyền lợi chính đáng cho người lao động. Theo đại biểu, việc bảo đảm an sinh xã hội, giúp người lao động ổn định việc làm và cuộc sống là nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số gắn với nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Đối với lực lượng thanh niên, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các chính sách hỗ trợ việc làm, đặc biệt là cơ chế thu hút lao động tại các thành phố lớn, nhằm tạo cơ hội việc làm ổn định và bảo đảm thu nhập. Các chính sách cần gắn với nhu cầu thực tế của thị trường và hiệu quả sử dụng nhân lực sau đào tạo, qua đó phát huy nguồn lực lao động trẻ, nâng cao chất lượng việc làm và góp phần thực hiện mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội bền vững.

Hoàn thiện chính sách giảm nghèo, chăm lo nhóm yếu thế

Theo ĐBQH Lê Thị Ngọc Linh (Cà Mau), tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội. Báo cáo của Chính phủ dự kiến có 1 trong 15 chỉ tiêu chủ yếu năm 2026 chưa đạt là giảm nghèo đa chiều. Trong khi đó, lao động phi chính thức còn chiếm tỷ trọng lớn, thất nghiệp thanh niên còn cao và chênh lệch tiếp cận giáo dục, y tế, dịch vụ thiết yếu giữa các vùng còn cao.

ĐBQH Lê Thị Ngọc Linh (Cà Mau) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Đại biểu đề nghị, Chính phủ phân tích rõ nguyên nhân, địa bàn và nhóm đối tượng có nguy cơ không đạt mục tiêu giảm nghèo, từ đó có giải pháp phù hợp. Trọng tâm là hỗ trợ sinh kế bền vững, tạo việc làm ổn định, nâng cao kỹ năng nghề và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Đồng thời, cần quan tâm hơn đến phụ nữ, lao động khu vực phi chính thức, hộ kinh doanh nhỏ và người dân vùng sâu, vùng xa, giúp các đối tượng này nâng cao năng lực tự vươn lên, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Cùng quan tâm đến chính sách giảm nghèo, ĐBQH Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) nhận định, dù các chương trình, chính sách đã được triển khai tích cực trong thời gian qua, kết quả giảm nghèo vẫn chưa đạt kỳ vọng. Một trong những nguyên nhân là tỷ lệ hộ nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn cao. Đáng lưu ý, trong nhóm hộ nghèo có những người không còn khả năng lao động, rất khó tự vươn lên thoát nghèo và hiện đang hưởng chính sách bảo trợ xã hội.

ĐBQH Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) phát biểu. Ảnh: Xuân Quý

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế hỗ trợ hằng tháng phù hợp đối với nhóm đối tượng không còn khả năng lao động, bảo đảm điều kiện sống và an sinh xã hội cho những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Đồng thời, cần xem xét nâng mức trợ cấp trong dài hạn. Theo đại biểu, dù mức hỗ trợ đã được điều chỉnh, nhưng vẫn còn thấp so với biến động giá cả và mức chuẩn nghèo dự kiến áp dụng năm 2027. Vì vậy, chính sách trợ giúp cần được nghiên cứu theo hướng bảo đảm mức sống tối thiểu, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và nhu cầu thiết yếu của người thụ hưởng.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhấn mạnh, xây dựng chính sách riêng cho người nghèo không còn khả năng lao động không chỉ thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với nhóm yếu thế, mà còn góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực giảm nghèo. Qua đó, những người còn khả năng lao động có điều kiện tiếp cận các chương trình hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất, tạo việc làm và từng bước thoát nghèo bền vững.

Trần Tâm