Tạo lực đẩy cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ phát triển

Công ty CP Hunonic Việt Nam (phường Gia Sàng) đẩy mạnh sản xuất thiết bị nhà thông minh, từng bước mở rộng thị trường và khẳng định vị thế doanh nghiệp khoa học và công nghệ.

Dư địa tăng trưởng rộng mở

TFP (viết tắt của Total Factor Productivity) là năng suất các nhân tố tổng hợp, chỉ tiêu đo lường hiệu quả sử dụng đồng thời hai yếu tố vốn và lao động để tạo ra sản phẩm trong một doanh nghiệp hoặc toàn bộ nền kinh tế. TFP phản ánh sự tiến bộ của khoa học, kỹ thuật và công nghệ. Theo đó, sự gia tăng đầu ra không chỉ phụ thuộc vào việc tăng số lượng đầu vào theo phương thức truyền thống mà còn phụ thuộc vào chất lượng của các yếu tố đầu vào là lao động và vốn.

Theo thống kê, tỷ trọng đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế năm 2025 của Thái Nguyên đạt 54,3%. Chỉ số này cho thấy chất lượng tăng trưởng kinh tế của tỉnh đang chuyển dịch mạnh theo chiều sâu, dựa nhiều hơn vào ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực như vốn và lao động.

Bằng việc chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao, lấy nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo làm trụ cột, các doanh nghiệp KHCN từng bước nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường, đồng thời đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Đây là nền tảng để Thái Nguyên duy trì tốc độ phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Công ty CP Tập đoàn VGreen chú trọng nghiên cứu, chuẩn hóa quy trình và kiểm soát vi sinh, từng bước nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và phát triển sản phẩm.

Bà Nguyễn Thị Lê, Phó Giám đốc Công ty CP Công nghệ dược liệu Bắc Hà (phường Bắc Kạn) chia sẻ: Với tư duy phát triển sản phẩm dựa trên nghiên cứu khoa học, doanh nghiệp đã chủ động hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia dược học để chuẩn hóa thành phần hoạt chất, kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn và nghiên cứu công dụng lâm sàng cho từng dòng sản phẩm. Nhờ đó, các sản phẩm như Viên nang giảo cổ lam, Cà gai leo Bắc Hà hay Tinh chất nghệ nano không chỉ có mẫu mã đẹp mà còn có cơ sở khoa học rõ ràng, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người tiêu dùng. Đặc biệt, việc được chứng nhận là doanh nghiệp KHCN đã mang lại những giá trị rõ rệt. Thương hiệu Bắc Hà được khách hàng tin tưởng hơn, các đối tác đánh giá cao hơn, tạo tiền đề thuận lợi để mở rộng hệ thống phân phối và thúc đẩy sản lượng tiêu thụ tăng trưởng so với trước.

Ông Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Công ty CP Hunonic Việt Nam (phường Gia Sàng), chia sẻ: Được thành lập năm 2019 với sứ mệnh mang công nghệ hiện đại đến từng gia đình Việt, Công ty CP Hunonic Việt Nam là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong nghiên cứu, sản xuất và cung cấp các giải pháp nhà thông minh, tự động hóa. Một dấu mốc quan trọng trong hành trình phát triển của Hunonic là việc được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp KHCN năm 2025. Chứng nhận này đánh dấu bước tiến trong công tác nghiên cứu và phát triển của Hunonic, đồng thời mở ra cơ hội để công ty tiếp tục đẩy mạnh hoạt động sáng tạo, khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.

Gỡ điểm nghẽn về vốn và công nghệ

Dù có những đóng góp rõ rệt, các doanh nghiệp KHCN vẫn gặp nhiều khó khăn trong quá trình phát triển. Theo các chuyên gia, đầu tư cho KHCN là khoản đầu tư dài hạn, đòi hỏi nguồn lực lớn và tiềm ẩn rủi ro cao. Quy mô lực lượng doanh nghiệp KHCN của tỉnh hiện chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế nên mức đầu tư cho nghiên cứu và phát triển chưa tương xứng, dẫn đến năng lực hấp thụ, làm chủ và thương mại hóa công nghệ còn gặp nhiều trở ngại.

Bên cạnh đó, những vướng mắc trong hình thành và định giá tài sản trí tuệ, tiếp cận nguồn vốn, mở rộng thị trường, thủ tục công nhận doanh nghiệp KHCN, cùng sự liên kết chưa thực sự bền chặt với các viện nghiên cứu, trường đại học vẫn là những rào cản đối với quá trình phát triển của doanh nghiệp.

Quá trình kiểm tra các thiết bị nhà thông minh tại Công ty cổ phần Hunonic Việt Nam.

Nguyên nhân của những tồn tại này đến từ cả phía doanh nghiệp, cơ chế, chính sách và các điều kiện khách quan. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, trong đó có Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận do chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn cần thiết. Với quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính, công nghệ và kỹ năng quản trị còn hạn chế, doanh nghiệp gặp khó trong việc tự nâng cao năng lực. Mặt khác, quá trình tổ chức thực hiện chính sách nhằm đưa các cơ chế hỗ trợ đến với doanh nghiệp vẫn còn những khó khăn, vướng mắc.

Bà Trần Thanh Việt, Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Vgreen (Hà Nội) cho biết: Là doanh nghiệp khởi nguồn từ sản xuất kombucha, một sản phẩm lên men truyền thống, chúng tôi lựa chọn hướng chuẩn hóa quy trình, kiểm soát vi sinh và từng bước tích lũy năng lực khoa học, công nghệ thay vì phát triển theo hướng thủ công hoặc thương mại hóa nhanh. Từ nền tảng sản xuất, doanh nghiệp từng bước hình thành hoạt động nghiên cứu và phát triển, đáp ứng các tiêu chí để được công nhận là doanh nghiệp KHCN. Nền tảng này giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với đối tác và thị trường, đồng thời mở ra dư địa phát triển dài hạn. Tuy nhiên, theo bà Việt, doanh nghiệp KHCN vẫn gặp nhiều rào cản trong quá trình triển khai, nhất là việc tiếp cận nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển, hoàn thiện hồ sơ khoa học chuyên sâu và chuyển hóa các chính sách hỗ trợ thành cơ chế vận hành cụ thể.

Thêm chính sách, thêm động lực

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 15 doanh nghiệp KHCN được cấp Giấy chứng nhận đang hoạt động, 100% là doanh nghiệp tư nhân. Hoạt động chủ yếu trong các lĩnh vực chế biến nông sản, vật liệu mới, thiết bị điện, điện tử, y dược và môi trường, lực lượng này đóng vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa kết quả khoa học, công nghệ. Qua đó, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, thúc đẩy đổi mới công nghệ và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế, xã hội bền vững của địa phương.

Việc phát triển doanh nghiệp KHCN ngày càng nhận được sự quan tâm, khuyến khích và hỗ trợ từ chính quyền các cấp. Các doanh nghiệp KHCN được hưởng nhiều chính sách ưu đãi như tài trợ, vay vốn với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ lãi suất và bảo lãnh vay vốn; hưởng chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn lệ phí trước bạ khi đăng ký quyền sử dụng đất; ưu tiên thuê đất, sử dụng cơ sở hạ tầng tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao; tiếp cận các chính sách ưu đãi về tín dụng đầu tư từ hệ thống ngân hàng.

Thao tác cấy giống tạo ra sản phẩm Đông trùng hạ thảo được thực hiện trong điều kiện vô trùng tại Công ty CP Khoa học Sự Sống (phường Quyết Thắng).

Ông Hoàng Văn Thiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ cho hay: Sở KHCN Thái Nguyên đang xây dựng dự thảo trình tỉnh ban hành Quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Đối tượng thụ hưởng hướng đến là các doanh nghiệp, tổ chức KHCN, hợp tác xã, tổ chức, cá nhân có liên quan trên địa bàn tỉnh thực hiện các hoạt động thuộc phạm vi lĩnh vực được quy định, cùng các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc tổ chức triển khai thực hiện.

Thời gian tới, Sở KHCN sẽ tập trung rà soát, hướng dẫn doanh nghiệp đáp ứng điều kiện công nhận doanh nghiệp KHCN; triển khai hiệu quả các chính sách ưu đãi, hỗ trợ về nghiên cứu, đổi mới công nghệ, tài sản trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng và chuyển đổi số. Đồng thời, ưu tiên đặt hàng nhiệm vụ xuất phát từ nhu cầu doanh nghiệp, hỗ trợ thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; tăng cường kết nối Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp, hoạt động tư vấn, kết nối cung cầu công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và tiếp cận các nguồn vốn, quỹ đầu tư.

Gắn liền với định hướng phát triển kinh tế tư nhân, đẩy mạnh lực lượng doanh nghiệp KHCN là bước đi quan trọng nhằm củng cố hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trên địa bàn tỉnh. Là lực lượng giàu tiềm năng, khối doanh nghiệp này mở ra cơ hội lớn trong chuyển giao và thương mại hóa các sản phẩm có hàm lượng tri thức cao, qua đó tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng GRDP và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững. Dù số lượng doanh nghiệp KHCN hiện còn khiêm tốn so với tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng, song với các giải pháp đồng bộ, quyết liệt từ cơ quan quản lý cùng sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp, Thái Nguyên có cơ sở để kỳ vọng vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó KHCN và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển nhanh, bền vững.

Các doanh nghiệp khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên: Công ty CP Công nghệ dược liệu Bắc Hà; Công ty TNHH nhiệt công nghiệp HTL; Doanh nghiệp tư nhân Thái Long; Công ty TNHH Y học Bản địa Việt Nam; Công ty CP Hunonic Việt Nam; Công ty TNHH công nghệ Ecomend; Công ty CP Khoa học Sự sống; Công ty CP Con đường Hữu cơ; Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp Thảo Vân; Công ty CP Thương mại và chế biến Nông lâm sản Quyết Thắng; Công ty CP Nông nghiệp HDT; Công ty TNHH Nam Huế; Công ty CP Phát triển Nông lâm nghiệp và Môi trường Việt Nam; Công ty CP Thuốc thú y Đức Hạnh Marphavet; Công ty CP Vật liệu và Xây dựng Phổ Yên.

Minh Anh