Tạo động lực mới cho chương trình Sức khỏe học đường

Gỡ vướng chăm sóc sức khỏe học đường

Phát biểu đề dẫn, ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT), dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: "Một dân tộc muốn khỏe phải bắt đầu từ trẻ em. Một nền thể thao mạnh phải bắt đầu từ trường học".

Ông Hoàng Đức Minh, Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT).

Theo ông Minh, mục tiêu của chương trình là nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác y tế trường học và các hoạt động tuyên truyền, giáo dục, bảo vệ, chăm sóc, quản lý sức khỏe trong các cơ sở giáo dục. Qua đó, bảo đảm điều kiện để người học phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, góp phần thực hiện các mục tiêu về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Ông Minh cho biết giai đoạn 2019-2025, điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ chăm sóc sức khỏe người học đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, tại nhiều nơi, nhân lực và cơ sở vật chất phục vụ công tác y tế trường học còn hạn chế, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Hệ thống chính sách về chăm sóc sức khỏe người học, dinh dưỡng học đường chưa hoàn thiện đầy đủ. Việc tổ chức, quản lý sức khỏe người học, chăm sóc dinh dưỡng và giám sát bữa ăn học đường vì vậy vẫn còn nhiều hạn chế.

Công tác chỉ đạo, điều hành, phối hợp liên ngành ở một số nơi chưa đồng bộ, quyết liệt. Phối hợp giữa gia đình và nhà trường trong thực hiện chế độ ăn khoa học, hợp lý, bảo đảm dinh dưỡng cho người học tại một số cơ sở giáo dục chưa thực sự hiệu quả. Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn hạn chế.

Về giải pháp, ông Minh cho rằng trước hết cần xây dựng và hoàn thiện chính sách, trong đó hướng dẫn sửa đổi các quy định về danh mục thiết bị, kỹ thuật thiết yếu trong công tác y tế trường học, hỗ trợ các đơn vị ở cơ sở xây dựng, hoàn thiện tiêu chuẩn về trường học, cơ sở vật chất và trang thiết bị.

Bên cạnh đó là các quy định về vị trí việc làm, định mức số lượng người làm việc; quy định về dinh dưỡng và tổ chức bữa ăn.

Bộ GD&ĐT sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; tăng cường truyền thông, giáo dục chăm sóc sức khỏe; xây dựng, nhân rộng mô hình; đồng thời tăng cường phối hợp, huy động các nguồn lực xã hội.

Ông Minh tin tưởng sự phối hợp, đồng hành của các bên, cùng thế mạnh của chuyển đổi số và trách nhiệm xã hội sẽ tạo động lực mới, hướng tới một Việt Nam khỏe mạnh trong tương lai.

Nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, phát biểu tại hội thảo.

5 rào cản trong xã hội hóa

Theo nhà báo Triệu Ngọc Lâm, Tổng Biên tập Báo Giáo dục và Thời đại, chăm sóc sức khỏe học đường không còn là câu chuyện riêng của ngành Giáo dục hay Y tế mà là nền tảng đối với sự phát triển toàn diện của học sinh và chất lượng nguồn nhân lực tương lai.

"Chính sách và mục tiêu đã rõ, vấn đề đặt ra là làm thế nào để tạo chuyển biến thực chất tại từng nhà trường, địa phương và với mỗi học sinh", ông Lâm nói.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, nguồn lực ngân sách Nhà nước có giới hạn, việc huy động nguồn lực xã hội là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, theo ông Lâm, vấn đề không chỉ là huy động thêm nguồn lực mà phải đưa nguồn lực đến đúng nơi cần thiết, sử dụng minh bạch, đúng mục tiêu và tạo hiệu quả có thể đo đếm.

Đây là bài toán về cơ chế, dữ liệu, niềm tin và khả năng kết nối. Trong đó, truyền thông, đặc biệt là báo chí chính thống, cần đóng vai trò "đi trước, mở đường".

Từ thực tế triển khai, ông Lâm chỉ ra 5 rào cản chính. Đầu tiên là nhận thức, cần chuyển từ tư duy "tài trợ cho học sinh" sang "đầu tư cho con người và nguồn nhân lực tương lai".

Thứ hai là cơ chế, pháp lý, cần quy định rõ ràng, minh bạch về tiếp nhận, sử dụng tài trợ, vừa kiểm soát xung đột lợi ích, vừa tạo điều kiện để nguồn lực hợp pháp được sử dụng đúng mục tiêu.

Thứ ba là năng lực, nhà trường và y tế cơ sở hiểu nhu cầu nhưng chưa phải nơi nào cũng có khả năng xây dựng đề xuất đủ cụ thể để kết nối nguồn lực.

Thứ tư là niềm tin, đòi hỏi sự minh bạch về nhu cầu, nguồn lực, quá trình sử dụng và kết quả.

Cuối cùng là điều phối, bởi chăm sóc sức khỏe học đường nằm ở giao điểm giữa Giáo dục, Y tế, gia đình, doanh nghiệp và cộng đồng. Thiếu cơ chế điều phối, nguồn lực dễ phân tán hoặc tìm đến nơi có khả năng kết nối tốt hơn thay vì nơi có nhu cầu cấp thiết hơn.

Quang cảnh hội thảo.

Để tháo gỡ, ông Lâm đề xuất thay đổi cách tiếp cận xã hội hóa theo hướng lấy nhu cầu thực tế làm điểm xuất phát, lấy dữ liệu và minh bạch làm nền tảng, xây dựng quan hệ đồng hành dài hạn giữa doanh nghiệp và nhà trường.

Cùng với đó, cần nâng cao năng lực xây dựng đề xuất, trình bày dữ liệu, truyền thông và kết nối đối tác cho đội ngũ y tế trường học, cán bộ phụ trách công tác học sinh.

Ba nhóm kiến nghị được đặt ra gồm xây dựng hướng dẫn thống nhất về xã hội hóa nguồn lực chăm sóc sức khỏe học đường; thí điểm hệ thống dữ liệu về nhu cầu sức khỏe học đường tại một số địa phương để điều phối nguồn lực theo nhu cầu thực tế; đào tạo kỹ năng truyền thông, xây dựng đề xuất và vận động nguồn lực cho đội ngũ y tế trường học, cán bộ phụ trách công tác học sinh.

Theo ông Lâm, xã hội hóa chăm sóc sức khỏe học đường không nên được hiểu đơn giản là kêu gọi thêm tiền cho nhà trường. Mục tiêu là hình thành cơ chế trong đó Nhà nước tạo hành lang, ngành Giáo dục và Y tế xác định nhu cầu, nhà trường tổ chức thực hiện, doanh nghiệp và xã hội đồng hành, còn báo chí góp phần kết nối, giám sát và lan tỏa.

"Giá trị của xã hội hóa không nằm ở số tiền huy động được, mà ở việc mỗi nguồn lực được chuyển hóa thành cơ hội chăm sóc sức khỏe tốt hơn, điều kiện học tập tốt hơn và nền tảng vững chắc hơn cho thế hệ tương lai", ông Lâm nói.

Ông Nguyễn Vinh Thanh, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Bắc Ninh, cho biết địa phương xác định phối hợp liên ngành và huy động nguồn lực xã hội là giải pháp then chốt để triển khai Chương trình Sức khỏe học đường.

Bắc Ninh đã xây dựng cơ chế phối hợp từ tỉnh đến cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe học sinh, lấy phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu làm trọng tâm. Tuy nhiên, địa phương vẫn cần tăng cường truyền thông, bảo đảm dinh dưỡng cho học sinh bán trú và mở rộng nguồn lực an sinh.

Trên tinh thần đó, tỉnh Bắc Ninh đề xuất ba nhiệm vụ ưu tiên trong thời gian tới: tăng cường truyền thông, xây dựng và nhân rộng mô hình "Trường học an toàn, nâng cao sức khỏe, y tế trường học thân thiện"; từng bước xây dựng chính sách hỗ trợ bữa ăn bán trú; hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho học sinh.

Phượng Nguyễn