Tạo động lực cho cán bộ dám đổi mới, sáng tạo

Đảng và Nhà nước cần tiếp tục cụ thể hóa cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám nói, dám đột phá sáng tạo và dám đương đầu với khó khăn, thử thách (6 dám).

“6 dám” vì sự phát triển của đất nước

Chủ trương “6 dám” đã được đề cập tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Thế nào là “6 dám” đã được PGS.TS Đoàn Thế Hanh, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phân tích trong bài viết Khuyến khích, bảo vệ cán bộ “6 dám” vì lợi ích chung, đăng trên Tạp chí Cộng sản, ngày 1-11-2021.

Tổng Bí thư Tô Lâm cùng đoàn công tác của Trung ương và tỉnh Đồng Nai kiểm tra Dự án Sân bay Long Thành ngày 13-11-2025. Ảnh: C.T.C

PGS.TS Đoàn Thế Hanh cho rằng: ““6 dám” là một chỉnh thể cấu thành nhân cách người cán bộ, đảng viên hiện nay. Nếu không có phẩm chất “6 dám” ở mỗi cán bộ, đảng viên thì đất nước không thể phát triển nhanh, bền vững, kịp hội nhập với dòng chảy phát triển của nhân loại”.

Dám nghĩ thể hiện tư duy đổi mới, bứt phá nhằm khai thông, mở lối phát triển để đạt hiệu quả tối ưu trước một vấn đề, một công việc nào đó, nhất là cái mới, việc mới.

Dám nói là thể hiện dũng khí, tính cương trực, thẳng thắn, công tâm khi nhận định, xem xét, phán quyết một vấn đề, một sự việc nào đó.

Dám làm là thái độ và hành động quyết liệt, khẩn trương, chủ động xông pha, tiên phong dấn thân vào những công việc khó, nhiệm vụ phức tạp, những việc chưa có tiền lệ, chưa có trong quy cách, quy định... nhằm làm chuyển biến tình hình theo chiều hướng tích cực, phát triển, vì lợi ích chung; là dám biến ước mơ, dự định thành hiện thực.

Dám chịu trách nhiệm là thể hiện bản lĩnh, tinh thần vững vàng của người “đứng mũi chịu sào” trước mọi “sóng to, gió cả”, không lùi bước và luôn sẵn sàng đón nhận cả thành công và chưa thành công, thậm chí đối mặt với những rủi ro ngoài ý muốn.

Trong dám đổi mới, sáng tạo, đổi mới là thay cái cũ (hay làm cho cái cũ) thành cái mới tốt hơn, đáp ứng yêu cầu của sự phát triển.

Dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung là phẩm chất cấu thành bởi bản lĩnh, nghị lực, quyết tâm chính trị và đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên. Bản lĩnh là khả năng đương đầu với khó khăn, giải quyết những vấn đề mới, khó của cuộc sống một cách bình tĩnh, sáng suốt và tỉnh táo. Bản lĩnh còn là lòng dũng cảm, kiên trì, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; là sự tự khẳng định mình, bày tỏ những quan điểm cá nhân, có chính kiến riêng và dám đương đầu với mọi thử thách để đạt điều mong muốn...

Để thực hiện chủ trương “6 dám”, Bộ Chính trị đã có Kết luận số 14-KL/TW, ngày 22-9-2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung (Kết luận số 14).

Theo PGS.TS Nguyễn Quốc Dũng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị khu vực II, Kết luận số 14 là bước đột phá chiến lược, thể hiện quyết tâm tạo môi trường cho những ý tưởng đột phá, sáng tạo trong quản lý nhà nước nhanh chóng đi vào cuộc sống. Những nội dung trong Kết luận số 14 khẳng định quyết tâm chính trị cao, muốn tiến bộ phải có những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Trên cơ sở Kết luận số 14, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 73/2023/NĐ-CP quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung (Nghị định số 73). Trong nghị định đã định nghĩa rõ: Cán bộ “năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm là cán bộ, công chức lãnh đạo, quản lý, viên chức quản lý, người giữ chức danh, chức vụ và người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định của Chính phủ có tư duy đổi mới, sáng tạo, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong quá trình thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao…”. Định nghĩa rõ “vì lợi ích chung là vì lợi ích của quốc gia, dân tộc, cộng đồng, của ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị mà không vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm, không có động cơ vụ lợi”. Nghị định số 73 cũng nêu nguyên tắc quan trọng: “Cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung phải được khuyến khích, bảo vệ”. Đồng thời thiết lập quy trình để các cơ quan xem xét, phê duyệt và triển khai đề xuất đổi mới sáng tạo cũng như các chính sách khuyến khích và biện pháp bảo vệ đối với cán bộ dám nghĩ, dám làm. Theo đó, cán bộ có đề xuất đổi mới sáng tạo, sáng kiến đóng góp vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước, ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị sẽ được ghi nhận, tôn vinh, khen thưởng xứng đáng. Nếu “đề xuất đổi mới, sáng tạo mà không hoàn thành hoặc chỉ hoàn thành một phần mục tiêu đề ra, gây ra thiệt hại sẽ được cơ quan sử dụng cán bộ xem xét, đánh giá đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung”, đây là yếu tố quan trọng để bảo vệ những cán bộ tiên phong.

Tiếp tục cụ thể hóa chủ trương “6 dám”

Bên cạnh Nghị định số 73, các quy định pháp luật liên quan cũng đang được cập nhật để đồng bộ chủ trương này.

Ghi nhận tại một số nơi, mặc dù khung chính sách đã được xây dựng nhưng việc triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc. Không ít cán bộ, công chức vẫn không dám quyết định những vấn đề trong phạm vi thẩm quyền vì sợ sai, sợ bị kỷ luật.

Mới đây, tại buổi làm việc với Đoàn kiểm tra, giám sát số 22 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy Đồng Nai Thái Bảo đã kiến nghị Trung ương tiếp tục chỉ đạo cụ thể hóa cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đồng chí đặt vấn đề: Nghị định số 73 đã quy định nguyên tắc, điều kiện khuyến khích, bảo vệ cán bộ có đề xuất đổi mới, sáng tạo được cơ quan sử dụng cán bộ xem xét, quyết định cho thực hiện trong phạm vi thẩm quyền quyết định theo quy định của pháp luật. Vậy những đề xuất đổi mới, sáng tạo mà pháp luật chưa quy định, trái quy định thì có áp dụng xử lý cán bộ hay không? việc này Trung ương cần có cơ chế cụ thể cho từng trường hợp.

Trước thực tiễn phát triển nhanh, bền vững, xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, Đồng Nai cũng như các địa phương khác phải có sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế - xã hội thì mới đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số. Để đạt mục tiêu đề ra đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung, liên quan điều này cần có cơ chế bảo vệ cán bộ cụ thể. Vấn đề này phải được cụ thể hóa để các địa phương thực hiện đúng chủ trương của Đảng về khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung nhằm tạo lan tỏa trong cả nước, thúc đẩy sự phát triển.

Cũng tại buổi làm việc với Đoàn với kiểm tra, giám sát số 22 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út kiến nghị: Để Đồng Nai phát triển và khai thác lợi thế từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành, tỉnh rất mong Trung ương xem xét cho hưởng chính sách đặc thù như Thành phố Hồ Chí Minh để phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Bởi có những việc nếu cứ làm theo trình tự thì rất khó đáp ứng cho phát triển nhanh.

Phương Hằng