Tăng trưởng hai con số phải dựa vào năng lực nội sinh

Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Duy Lâm điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Lâm Hiển

Thảo luận tại Tổ 3 (gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, Lạng Sơn và Hà Tĩnh) sáng 18/10 về tình hình kinh tế - xã hội, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn Đoàn Thu Hà đánh giá cao kết quả phát triển năm 2026, với GDP 9 tháng tăng 9,01%, các cân đối lớn cơ bản được bảo đảm, hạ tầng chiến lược và hoàn thiện thể chế có chuyển biến tích cực.

Đại biểu thống nhất mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027, song cho rằng đây phải là bước tăng tốc đi cùng nâng cao chất lượng tăng trưởng, tạo nền tảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030.

Trước sức ép lạm phát, chi phí vốn và những hạn chế về năng lực nội sinh, đại biểu đề nghị Chính phủ lượng hóa các điều kiện bảo đảm tăng trưởng, nhất là vốn, điện và nhân lực; chủ động xây dựng kịch bản ứng phó để giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Không để điểm nghẽn từ cấp trên chuyển xuống cơ sở

Theo ĐBQH Đoàn Thu Hà, dù năm 2026 đã rà soát, sửa đổi khối lượng lớn văn bản pháp luật, điều người dân và doanh nghiệp cần là những vướng mắc được tháo gỡ trên thực tế.

ĐBQH Đoàn Thu Hà (tỉnh Lạng Sơn) phát biểu. Ảnh Lâm Hiển

Đại biểu đề nghị Chính phủ lựa chọn một số điểm nghẽn liên ngành về đất đai, quy hoạch, đầu tư, xây dựng có tác động lớn đến sản xuất, kinh doanh để xử lý dứt điểm trong năm 2027. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ cơ quan chủ trì, thời hạn và kết quả thực hiện. Với những vướng mắc vượt thẩm quyền địa phương, cần có đầu mối tiếp nhận, thời hạn trả lời và cơ chế xử lý khi các bộ, ngành có ý kiến khác nhau.

Từ thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu nhấn mạnh phân cấp phải đi cùng nhân lực, kinh phí, dữ liệu và năng lực chuyên môn, nhất là với các nhiệm vụ về đất đai, xây dựng, tài chính ở cấp xã. "Không nên để điểm nghẽn từ cấp trên chuyển xuống cơ sở", đại biểu lưu ý.

Theo đại biểu, cần rà soát nhiệm vụ giao cho cấp xã, tăng cường hỗ trợ chuyên môn tại những nơi còn thiếu năng lực. Hiệu quả cải cách cũng không nên chỉ được đánh giá bằng số thủ tục cắt giảm hay tỷ lệ hồ sơ đúng hạn, mà chủ yếu bằng thời gian, chi phí thực tế người dân và doanh nghiệp tiết kiệm được. Kết quả giải quyết công việc phải gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Doanh nghiệp Việt giữ lại bao nhiêu giá trị từ tăng trưởng?

Đề cập năng lực của doanh nghiệp trong nước, ĐBQH Đoàn Thu Hà dẫn số liệu 9 tháng năm 2026 cho thấy khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) xuất siêu 14 tỷ USD, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu 33,42 tỷ USD. Tỷ lệ nội địa hóa ở một số ngành công nghiệp chủ lực mới khoảng 40%.

Trong bối cảnh đầu tư và xuất khẩu tăng mạnh, đại biểu đặt câu hỏi: "Doanh nghiệp Việt Nam đang giữ lại bao nhiêu giá trị và tham gia được đến đâu trong chuỗi cung ứng?".

Theo đại biểu, nếu không giảm phụ thuộc vào đầu vào nhập khẩu, tăng trưởng sẽ tiếp tục dựa nhiều vào vốn hơn là năng suất và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Để nâng giá trị gia tăng giữ lại trong nước, đại biểu đề nghị cụ thể hóa Nghị quyết 68 và Nghị quyết 57 thành chương trình phát triển nhà cung ứng Việt Nam trong những ngành có lợi thế. Trọng tâm là kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa với doanh nghiệp đầu chuỗi, doanh nghiệp FDI; hỗ trợ về tiêu chuẩn, công nghệ, quản trị, nhân lực và tiếp cận vốn theo nhu cầu thực tế.

Đáng chú ý, hiệu quả chính sách ưu đãi, hỗ trợ cần được đo bằng số doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng, hợp đồng cung ứng thực tế, năng suất và tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, thay vì chỉ thống kê số doanh nghiệp được tập huấn hay kinh phí đã chi.

Đại biểu cũng đề nghị đưa nguồn lực khoa học, công nghệ vào sản xuất thông qua hoạt động nghiên cứu, đào tạo xuất phát từ nhu cầu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp. Cùng với đó, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận phòng thí nghiệm, chuyên gia và nền tảng số dùng chung, qua đó nâng năng suất, sức cạnh tranh và khả năng tự chủ.

Toàn cảnh phiên thảo luận. Ảnh: Lâm Hiển

Đánh giá đầu tư công bằng hiệu quả công trình

Về sử dụng nguồn lực, ĐBQH Đoàn Thu Hà dẫn báo cáo thẩm tra cho thấy giải ngân đầu tư công 9 tháng năm 2026 đạt 62,9% kế hoạch, song khối lượng tạm ứng chưa thu hồi chiếm khoảng 37% số vốn đã giải ngân.

Theo đại biểu, chỉ nhìn vào tỷ lệ giải ngân chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả đầu tư. Bên cạnh thúc đẩy tiến độ, cần đánh giá bằng khối lượng công việc hoàn thành, khả năng đưa công trình vào vận hành, mức giảm chi phí logistics và nguồn vốn tư nhân huy động thêm.

Đại biểu đề nghị trong năm 2027 tiếp tục phân loại, xác định thời hạn xử lý các dự án tồn đọng, tài sản công dôi dư; ưu tiên tháo gỡ những dự án có khả năng sớm đưa vào khai thác. Đồng thời, phát triển thị trường vốn trung và dài hạn để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng.

Coi an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết để đạt tăng trưởng cao, đại biểu kiến nghị đồng bộ tiến độ phát triển nguồn điện, lưới truyền tải và hạ tầng nhiên liệu; xây dựng phương án cung ứng, dự trữ tương ứng với từng kịch bản tăng trưởng, tránh thiếu điện, xăng dầu làm gián đoạn sản xuất, kinh doanh.

Từ góc nhìn địa phương biên giới, ĐBQH Đoàn Thu Hà đề nghị kết nối cửa khẩu với trung tâm sản xuất, cảng biển và hệ thống logistics thành một chỉnh thể phục vụ xuất nhập khẩu cả nước. Phát triển cửa khẩu thông minh phải đồng bộ giữa hạ tầng, hải quan, kiểm dịch, chia sẻ dữ liệu và phối hợp xuyên biên giới.

Đại biểu kiến nghị giao một đầu mối điều phối liên ngành, đánh giá hiệu quả bằng thời gian thông quan, chi phí logistics và giá trị dịch vụ tạo ra trong nước.

"Đây là cách chuyển lợi thế vị trí thành năng lực cạnh tranh quốc gia", đại biểu nhấn mạnh, đồng thời đề nghị triển khai hiệu quả chủ trương phát triển vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia để phát huy nguồn lực của từng địa phương thông qua liên kết vùng.

Tăng trưởng hai con số phải cải thiện đời sống người dân

Bên cạnh nâng năng lực sản xuất và hiệu quả đầu tư, ĐBQH Đoàn Thu Hà nhấn mạnh yêu cầu chuyển thành quả tăng trưởng thành những cải thiện thực chất trong đời sống người dân.

"Tăng trưởng hai con số sẽ thiếu bền vững nếu sức mua và chất lượng đời sống không được cải thiện tương ứng", đại biểu nhận định.

Dẫn số liệu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng khoảng 13,4%, nhưng loại trừ yếu tố giá chỉ tăng gần 8%, đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm hơn đến thu nhập thực tế, chất lượng việc làm và khả năng tiếp cận nhà ở, giáo dục, y tế, nhất là với lao động thu nhập thấp, người dân vùng sâu, vùng xa, miền núi và biên giới.

Năm 2027, khi chuyển sang chuẩn nghèo mới và triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia hợp nhất, đại biểu đề nghị sớm hướng dẫn chuyển tiếp, giao vốn và xác định lại đối tượng thụ hưởng, tránh gián đoạn hỗ trợ. Chính sách giảm nghèo cần ưu tiên sinh kế gắn với thị trường, đào tạo nghề gắn với việc làm, đồng thời theo dõi thu nhập thực tế, nguy cơ tái nghèo và chênh lệch trong tiếp cận dịch vụ để điều chỉnh kịp thời.

Với khu vực miền núi, biên giới, đại biểu lưu ý đầu tư trường nội trú và y tế cơ sở phải đi đôi với bảo đảm giáo viên, nhân viên y tế, kinh phí vận hành và khả năng tiếp cận của người dân.

Đánh giá kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 được xây dựng cơ bản toàn diện, ĐBQH Đoàn Thu Hà cho rằng cần xác định rõ những nhiệm vụ ưu tiên có tác động lớn, tính đủ nguồn lực và gắn từng nhiệm vụ với cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn, kết quả cụ thể.

Đại biểu đề nghị Chính phủ chú trọng các giải pháp nâng năng lực sản xuất của doanh nghiệp trong nước, giúp người dân hưởng lợi rõ hơn từ tăng trưởng, qua đó "chuyển quyết tâm chính trị thành kết quả phát triển có thể đo lường".

Hà Lan