TĂNG TRƯỞNG CAO, BỀN VỮNG GIAI ĐOẠN 2026-2030: KHÁT VỌNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM, TRỌNG ĐIỂM, KHẢ THI

Mục tiêu tăng trưởng hai con số là chính đáng, rất cần thiết, phản ánh yêu cầu rút ngắn khoảng cách phát triển, hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên - mục tiêu thể hiện khát vọng lớn, bản lĩnh và tầm nhìn dài hạn của Đảng.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều bất định, năng lực nội sinh của nền kinh tế còn những độ trễ đáng kể, để thực hiện khát vọng lớn lao trên, câu hỏi cốt lõi không chỉ là "có nên" mà là "làm thế nào" để tăng trưởng hai con số không trở thành áp lực điều hành, không gây lệch pha phát triển...

Xử lý các vấn đề này đòi hỏi một cách tiếp cận thực sự khoa học, dựa trên năng lực thực tế, đồng thời thiết kế hệ giải pháp thực thi đủ mạnh để biến khát vọng thành hiện thực bền vững.

Khát vọng chính đáng, không thể tách rời năng lực

Không có quốc gia nào vươn lên thành nước phát triển mà không trải qua giai đoạn tăng trưởng cao kéo dài. Vì vậy, mục tiêu tăng trưởng hai con số là chính đáng, rất cần thiết, phản ánh yêu cầu rút ngắn khoảng cách phát triển, hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Tuy nhiên, để đạt được tăng trưởng cao, bền vững thì sự tăng trưởng đó phải được xây dựng trên "nền móng" vững chắc từ năng lực nội sinh của nền kinh tế. Đó là: Năng suất lao động, trình độ công nghệ, sức cạnh tranh của doanh nghiệp, chất lượng thể chế, năng lực điều hành vĩ mô.

Nếu đặt mục tiêu tăng trưởng vượt xa năng lực hiện có mà không đi kèm những cải cách mang tính nền tảng, mục tiêu cao rất dễ chuyển hóa thành áp lực, khiến chính sách bị đẩy vào trạng thái "chạy theo chỉ tiêu". Ở góc độ đó, tăng trưởng hai con số cần được nhìn nhận không chỉ là mục tiêu, mà là phép thử toàn diện về năng lực phát triển và năng lực quản trị quốc gia và chúng ta phải vượt qua.

Bên cạnh đó, để bảo đảm thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, cũng cần phải nhận diện một rủi ro hiện hữu là việc mục tiêu tăng trưởng cao bị hiểu sai thành tăng trưởng bằng mọi giá. Trong thực tiễn điều hành, nếu mục tiêu cao không được "neo" bằng các điều kiện an toàn, dễ dẫn tới những lệch pha trong cơ cấu kinh tế.

Do đó, để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững, các cơ quan có thẩm quyền cần khẳng định nguyên tắc mang tính phòng ngừa hệ thống: Tăng trưởng cao chỉ có ý nghĩa khi dựa trên năng lực thực chất và phải bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô.

Một vấn đề không thể không đề cập, đó là, muốn biến mục tiêu tăng trưởng hai con số thành hiện thực, cần thẳng thắn chỉ ra những điểm nền kinh tế chưa theo kịp yêu cầu phát triển cao, nhất là độ trễ về năng suất và năng suất nhân tố tổng hợp (TFP); độ trễ của khu vực doanh nghiệp trong nước; độ trễ về thể chế; độ trễ về nguồn nhân lực chất lượng cao; độ trễ về năng lực điều hành chính sách vĩ mô.

Tái cơ cấu các động lực tăng trưởng theo hướng hiện đại, xanh, bền vững.

Đề xuất phương hướng, nhiệm vụ chủ yếu thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững

Nhận diện rõ những điểm trễ không nhằm làm giảm khát vọng phát triển, mà để nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động và yêu cầu hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, để bảo đảm tăng trưởng cao đi đôi với ổn định vĩ mô, nâng cao năng lực nội sinh và sức chống chịu của nền kinh tế, cần xác lập mục tiêu tăng trưởng cao gắn với nâng cao năng lực phát triển và chất lượng tăng trưởng.

Lấy nâng cao năng suất lao động, đóng góp của TFP và năng lực doanh nghiệp làm nền tảng chủ yếu của tăng trưởng. Giữ vững ổn định vĩ mô, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ.

Cùng với đó, đột phá cải cách thể chế kinh tế thị trường theo hướng đồng bộ, hiện đại. Tái cơ cấu các động lực tăng trưởng theo hướng hiện đại, xanh, bền vững. Phát huy vai trò chủ thể của doanh nghiệp trong nước, tăng cường liên kết, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Phát triển đồng bộ thị trường vốn, thị trường yếu tố sản xuất, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Nâng cao năng lực điều hành, quản lý và tổ chức thực hiện, chủ động phòng ngừa rủi ro.

Năm nhóm giải pháp trọng tâm, trọng điểm, khả thi, gắn chặt với năng lực tổ chức thực hiện

Để các định hướng nêu trên được cụ thể hóa, đi vào thực tiễn, tạo chuyển biến rõ nét, có năm nhóm giải pháp trọng tâm, trọng điểm, khả thi, gắn chặt với năng lực tổ chức thực hiện.

Thứ nhất, đột phá cải cách thể chế và môi trường phát triển.

Theo đó, cần tiếp tục tập trung hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đồng bộ, minh bạch; bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền tài sản, quyền đổi mới sáng tạo. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, loại bỏ cơ chế xin - cho; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo môi trường ổn định, dự báo được cho đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Thứ hai, nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo.

Ưu tiên tháo gỡ các điểm nghẽn về năng suất thông qua đổi mới giáo dục đào tạo, phát triển kỹ năng phù hợp với nền kinh tế số và công nghiệp hiện đại. Thúc đẩy mạnh mẽ nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong khu vực nhà nước và doanh nghiệp. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới sáng tạo, coi đây là động lực trung tâm của tăng trưởng dài hạn.

Ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại, kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức.

Thứ ba, tái cơ cấu mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, bền vững.

Chủ động tái cơ cấu các động lực tăng trưởng theo chiều sâu, giảm phụ thuộc vào lao động giá rẻ, đầu tư dàn trải. Ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại, kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức. Nâng cao chất lượng đầu tư công, tập trung vào hạ tầng chiến lược, hạ tầng số, hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu; kiểm soát chặt chẽ rủi ro từ phát triển nóng.

Thứ tư, phát triển doanh nghiệp trong nước và các thị trường yếu tố sản xuất.

Xây dựng, thực thi chính sách nhất quán để nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI; hình thành các doanh nghiệp dân tộc có vai trò dẫn dắt. Phát triển đồng bộ thị trường vốn, đất đai, lao động, khoa học công nghệ theo nguyên tắc thị trường, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Thứ năm, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng lực điều hành.

Kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính tiền tệ. Điều hành linh hoạt, hiệu quả, phối hợp đồng bộ chính sách tài khóa và tiền tệ. Nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm, quản trị rủi ro; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi chính sách, bảo đảm thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Tăng trưởng cao chỉ bền vững khi được xây dựng trên nền tảng thể chế hiện đại, năng suất cao, cơ cấu hợp lý, doanh nghiệp mạnh và điều hành vĩ mô tỉnh táo, hiệu quả.

Tăng trưởng cao chỉ bền vững khi được xây dựng trên nền tảng thể chế hiện đại, năng suất cao, cơ cấu hợp lý, doanh nghiệp mạnh và điều hành vĩ mô tỉnh táo, hiệu quả. Tăng trưởng hai con số là khát vọng chính đáng, song chỉ có thể hiện thực hóa, duy trì bền vững khi được xây dựng trên nền tảng năng lực thực chất của nền kinh tế.

Theo đó, việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi cách tiếp cận nhất quán, khoa học và hành động quyết liệt, tập trung khắc phục các độ trễ năng lực, đẩy mạnh cải cách thể chế, nâng cao năng suất và đổi mới sáng tạo, tái cơ cấu mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, phát triển doanh nghiệp trong nước làm chủ thể trung tâm, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm tăng trưởng nhanh đi đôi với bền vững.

Với đổi mới tư duy và quan điểm phát triển kinh tế của Đảng; với đột phá, cải cách trong tạo dựng nền thể chế bao trùm của Quốc hội; với sự linh hoạt, kịp thời, hiệu quả trong chỉ đạo điều hành của Chính phủ và các địa phương; với phương châm hành động: "Nghĩ thật - Làm thật - Chịu trách nhiệm thật - Kết quả thật" của cả hệ thống chính trị, đất nước ta sẽ thực hiện thành công các mục tiêu phát triển đến năm 2030, hiện thực hóa tầm nhìn trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045./.

Nguyễn Bích Lâm

Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê