Tăng khả năng ứng phó với thiên tai từ những mô hình sinh kế bền vững

Một trong những kết quả nổi bật của dự án là mô hình trồng cây bản địa xen keo nhằm phục hồi rừng và giảm nguy cơ sạt lở đất. Trước đây, gia đình chị Lục Thị Hoa, thôn Chiềng, xã Thắng Lộc trồng 2,1 ha keo. Qua nhiều chu kỳ khai thác, mặc dù mang lại nguồn thu nhập ổn định nhưng việc trồng thuần loài khiến đất bạc màu, gia tăng nguy cơ xói mòn và suy giảm chất lượng rừng. Sau khi tham gia dự án, gia đình chị được hỗ trợ 1.700 cây dổi để trồng xen trên diện tích 2 ha rừng keo. Nhờ được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc bài bản, đến nay toàn bộ diện tích cây dổi sinh trưởng tốt, mở ra hướng phát triển kinh tế lâu dài, đồng thời góp phần bảo vệ đất, giữ nước và nâng cao độ che phủ rừng.

Mô hình trồng cây keo xen cây dổi của gia đình chị Lục Thị Hoa.

Cùng với gia đình chị Hoa, nhiều hộ dân khác cũng mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất. Gia đình bà Vi Thị Chiến, thôn Xem Đót, xã Thắng Lộc đã trồng hơn 1 ha cây dổi từ tháng 9/2025. Theo bà Chiến, cây dổi không chỉ có giá trị kinh tế cao mà còn góp phần hạn chế xói mòn đất, bảo vệ môi trường và tạo sinh kế bền vững hơn so với trồng keo thuần loài.

Đến nay, dự án đã hoàn thành trồng hơn 97.000 cây dổi và quế trên 120 ha rừng, với tỷ lệ cây dổi sống đạt trên 98%, cây quế đạt khoảng 90%. Ngoài ra, dự án còn hỗ trợ 40.000 cây cỏ Vetiver để chống sạt lở và thí điểm trồng 5.000 cây chuối tại các khu vực phù hợp nhằm đa dạng hóa sinh kế cho người dân.

Song song với công tác phục hồi rừng, dự án chú trọng xây dựng các mô hình sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu như nuôi ong bản địa, nuôi vịt bầu, canh tác lúa thuần cải tiến và phát triển cây ăn quả.

Gia đình ông Lò Anh Dũng, thôn Xuân Thắng, xã Thắng Lộc là một trong những hộ tiêu biểu trong triển khai mô hình nuôi ong. Từ 2 thùng ong được dự án hỗ trợ ban đầu, nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật, gia đình đã phát triển lên 8 thùng ong, mỗi năm thu khoảng 100 kg mật, mang lại thu nhập khoảng 30 triệu đồng.

Dự án hỗ trợ mô hình nuôi ong cho Nhân dân trên địa bàn xã Thắng Lộc.

Không chỉ riêng mô hình nuôi ong, nhiều mô hình sinh kế khác cũng phát huy hiệu quả. Đến nay, dự án đã hỗ trợ trên 11.000 con gà cho 176 hộ dân; 65 hộ tham gia mô hình nuôi vịt bầu bản địa; 75 hộ triển khai mô hình lúa thuần cải tiến.

Đặc biệt, dự án còn đầu tư 1.830 m đường ống dẫn nước đầu nguồn, phục vụ tưới tiêu cho 41 ha lúa thường xuyên bị thiếu nước trong mùa khô. Công trình không chỉ góp phần nâng cao năng suất cây trồng mà còn giúp người dân chủ động hơn trong sản xuất nông nghiệp trước diễn biến bất thường của thời tiết.

Cán bộ kỹ thuật hướng dẫn Nhân dân xã Thắng Lộc chăm sóc lúa Hạt vàng 36.

Theo ông Lục Văn Huê (Phòng Kinh tế xã Thắng Lộc), vụ mùa năm nay trên địa bàn xã có 75 hộ dân tham gia mô hình lúa thuần cải tiến với giống lúa Hạt vàng 36. Trong quá trình triển khai, người dân được hướng dẫn áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, sử dụng phân bón vi sinh và giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật. Đến thời điểm hiện tại, diện tích lúa sinh trưởng tốt, chưa xuất hiện sâu bệnh, hứa hẹn mang lại năng suất và chất lượng cao.

Không chỉ hỗ trợ sinh kế, dự án còn chú trọng nâng cao năng lực của cộng đồng trong ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu. Dự án đã tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai tại thôn Pà Cầu, xã Thắng Lộc với hơn 100 người tham gia

Theo ông Nguyễn Viết Nghị, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Tư vấn quản lý Tài nguyên thiên nhiên và Thích ứng biến đổi khí hậu (CORENACCA), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thanh Hóa, thông qua dự án, người dân từng bước thay đổi nhận thức, mạnh dạn áp dụng các phương thức sản xuất thân thiện với môi trường, giảm phát thải và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đây không chỉ là những kết quả trước mắt mà còn là tiền đề để địa phương tiếp tục nhân rộng các mô hình sinh kế bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển xanh, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân miền núi trong giai đoạn mới.

Hoàng Mai