Tăng cường trách nhiệm cơ quan chủ quản trong quản lý hoạt động báo chí

Nâng cao trách nhiệm của cơ quan chủ quản

Theo Cục Báo chí, qua công tác quản lý nhà nước về báo chí thời gian qua, cơ quan quản lý đã phát hiện một số cơ quan báo chí đăng, phát thông tin có nội dung vi phạm quy định của pháp luật và quy định của Đảng. Trong đó có những thông tin liên quan đến đề tài lịch sử, lãnh tụ và các vấn đề nhạy cảm, phức tạp, gây ảnh hưởng không tốt đến chất lượng, uy tín của hoạt động báo chí.

Qua các vụ việc cho thấy, bên cạnh trách nhiệm trực tiếp của cơ quan báo chí và người làm báo, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát của một số cơ quan chủ quản. Quy trình thẩm định nguồn tin, biên tập, kiểm duyệt và xuất bản nội dung tại một số cơ quan báo chí chưa thực sự chặt chẽ; việc nhận diện, đánh giá mức độ nhạy cảm của thông tin, nhất là đối với các vấn đề liên quan đến lịch sử, lãnh tụ, chính trị, tư tưởng còn có thời điểm chưa đầy đủ.

Hình minh họa do AI tạo.

Để khắc phục những tồn tại này, Cục Báo chí đề nghị các cơ quan chủ quản báo chí nâng cao vai trò, trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý hoạt động của cơ quan báo chí trực thuộc; thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định của Đảng, pháp luật về báo chí và các quy định có liên quan; tăng cường kiểm tra, giám sát, không khoán trắng việc quản lý nội dung cho cơ quan báo chí.

Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản, người đứng đầu cơ quan chủ quản và người đứng đầu cơ quan báo chí trong việc bảo đảm hoạt động báo chí đúng tôn chỉ, mục đích, đúng định hướng chính trị, tuân thủ pháp luật, giữ vững tính tư tưởng, tính chính xác và trách nhiệm xã hội của báo chí.

Đối với những vụ việc vi phạm nghiêm trọng, có tính chất phức tạp hoặc gây ảnh hưởng lớn, cơ quan chủ quản phải trực tiếp chỉ đạo kiểm tra, xác minh, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan để có hình thức xử lý tương xứng.

Cục Báo chí cũng yêu cầu các cơ quan chủ quản tổ chức rút kinh nghiệm nghiêm túc từ vụ việc một số báo ca ngợi cuốn sách có nội dung sai sự thật lịch sử; coi đây là bài học chung về trách nhiệm chính trị, trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp trong quá trình sản xuất, biên tập và xuất bản thông tin.

Siết chặt quy trình kiểm chứng nguồn tin

Một trong những nội dung trọng tâm được Cục Báo chí nhấn mạnh là rà soát, hoàn thiện quy trình thẩm định và kiểm chứng nguồn tin. Theo đó, các cơ quan báo chí phải rà soát toàn bộ quy trình tiếp nhận, khai thác, kiểm chứng và sử dụng nguồn tin; quy định rõ trách nhiệm của phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn, lãnh đạo ban chuyên môn và người có thẩm quyền quyết định xuất bản.

Đối với thông tin khai thác từ mạng xã hội, nền tảng số, nguồn tin thứ cấp, cộng tác viên hoặc từ các cơ quan báo chí khác, bắt buộc phải được kiểm chứng về nguồn gốc, tính xác thực, bối cảnh và căn cứ pháp lý trước khi sử dụng. Việc một thông tin đã được cơ quan báo chí khác đăng tải không được xem là căn cứ mặc nhiên để đăng lại. Mỗi cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm độc lập đối với nội dung do mình đăng, phát theo quy định của pháp luật.

Đối với những thông tin chưa xác định rõ nguồn gốc, chưa đủ căn cứ kiểm chứng hoặc có dấu hiệu nhạy cảm, phức tạp, các cơ quan báo chí phải thực hiện nguyên tắc thận trọng, xác minh từ nguồn chính thống trước khi quyết định đăng, phát.

Cục Báo chí cũng yêu cầu siết chặt quy trình biên tập, duyệt và xuất bản nội dung theo hướng xác định rõ trách nhiệm cá nhân ở từng khâu, bảo đảm có cơ chế kiểm soát nhiều cấp đối với các nội dung có nguy cơ cao. Người đứng đầu cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm tổ chức hệ thống kiểm soát nội dung phù hợp với quy mô và phương thức hoạt động; thường xuyên kiểm tra việc thực hiện quy trình để kịp thời chấn chỉnh những sơ hở có nguy cơ dẫn đến sai phạm.

Đối với các nội dung liên quan đến lịch sử, lãnh tụ và những vấn đề chính trị, tư tưởng, dân tộc, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, quốc phòng, an ninh hoặc các vấn đề phức tạp, nhạy cảm có khả năng tác động lớn đến dư luận xã hội, Cục Báo chí yêu cầu các cơ quan báo chí xây dựng hoặc hoàn thiện quy trình thẩm định, biên tập và phê duyệt ở mức độ cao hơn; đồng thời tuân thủ nghiêm Quyết định số 157-QĐ/TW ngày 29/4/2008 của Ban Bí thư Trung ương và các quy định của Đảng, pháp luật về báo chí.

Bên cạnh đó, Cục Báo chí đề nghị tăng cường trách nhiệm của Tổng Biên tập, người đứng đầu cơ quan báo chí trong tổ chức và thực hiện quy trình kiểm soát nội dung; định kỳ đánh giá việc thực hiện trách nhiệm quản lý; tăng cường quản lý phóng viên, cộng tác viên; không giao khoán nội dung, chuyên trang, chuyên mục hoặc hoạt động tác nghiệp cho cộng tác viên dưới bất kỳ hình thức nào làm suy giảm trách nhiệm quản lý, biên tập và kiểm soát nội dung của cơ quan báo chí.

Lê Bảo