Tại sao Phó Tổng thống Philippines phải đối mặt với phiên tòa luận tội?

Theo báo The Guardian, phiên tòa luận tội diễn ra trong bối cảnh làn sóng bất bình của công chúng gia tăng về các cáo buộc tham nhũng trong chính phủ.

Bà Sara Duterte là con gái của cựu Tổng thống Rodrigo Duterte, người đang chờ xét xử về tội ác chống nhân loại ở The Hague. Bà phải đối mặt với cáo buộc lạm dụng công quỹ, tích lũy tài sản bất chính, hối lộ quan chức và đe dọa tính mạng Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. cùng phu nhân. Bà Sara Duterte trước đó đã phủ nhận toàn bộ các cáo buộc.

Năm ngoái, bà Sara Duterte bị luận tội vì lý do tương tự nhưng đã tránh được việc phải ra tòa sau khi đệ đơn thành công lên tòa án tối cao, lập luận rằng hành động đó là vi hiến. Hồi tháng 5, bà lại bị Hạ viện Philippines luận tội một lần nữa.

Thượng viện giờ đây sẽ phán quyết xem vụ án có đủ cơ sở hay không.

Bà Sara Duterte. Ảnh: EPA

Tại sao phiên tòa lần này vô cùng quan trọng?

Hơn 6.000 sĩ quan cảnh sát, bao gồm cả các đội chống bạo động, đã được triển khai để bảo vệ Thượng viện vào ngày 6/7 khi phiên tòa diễn ra. Nhiều nhà quan sát dự báo sẽ có nhiều người biểu tình ủng hộ và phản đối tập trung tại khu vực này, cho thấy mức độ nhạy cảm chính trị của phiên tòa.

Kết quả của phiên tòa luận tội có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc bầu cử tiếp theo ở Philippines. Một phán quyết có tội sẽ ngăn chặn bà Sara Duterte giữ chức vụ công và làm chệch hướng tham vọng tranh cử tổng thống năm 2028 của bà. Hiện bà đang được xem là ứng cử viên hàng đầu trong cuộc đua này.

Nhiều người cho rằng vụ luận tội bà Sara Duterte cần được nhìn nhận trong bối cảnh cuộc đối đầu chính trị đang diễn ra giữa hai gia tộc Duterte và Marcos. Một số nhà phân tích nhận định Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đang tìm cách ngăn cản tham vọng tranh cử tổng thống của bà Duterte.

Hai gia tộc từng liên minh trong cuộc bầu cử năm 2022, khi bà Sara Duterte trở thành ứng cử viên Phó Tổng thống liên danh với ông Marcos. Liên danh này đã giành chiến thắng áp đảo nhưng kể từ đó những rạn nứt sâu sắc dần xuất hiện. Việc cựu Tổng thống Rodrigo Duterte bị bắt và đang chờ xét xử tại Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) được xem là một trong những điểm nóng khiến mâu thuẫn giữa hai bên leo thang.

Hạ viện Philippines, nơi đa số nghị sĩ là đồng minh của Tổng thống Marcos, đã bỏ phiếu với tỷ lệ áp đảo để đưa vụ luận tội bà Sara Duterte ra xét xử.

Phó Tổng thống Philippines đang đối mặt với những cáo buộc gì?

Bà Sarah Duterte hiện bị cáo buộc lạm dụng công quỹ khi giữ chức Phó Tổng thống, sai lệch trong báo cáo tài chính, hối lộ và trả tiền mặt cho các quan chức.

Các cáo buộc khác gồm đe dọa tính mạng của Tổng thống Philippines đương nhiệm và phu nhân, dựa trên một cuộc họp báo vào tháng 11/2024. Bà Sara Duterte sau đó cho biết những bình luận đó đã bị hiểu sai.

Phó Tổng thống Philippines đã phủ nhận các cáo buộc nhưng từ chối trả lời công khai các cáo buộc trước thềm phiên tòa. Những người ủng hộ bà buộc tội ông Marcos cùng các phụ tá chủ chốt là đàn áp chính trị bà Sara Duterte.

Quyết định được đưa ra thế nào?

Để kết tội, 2/3 số thượng nghị sĩ phải bỏ phiếu đồng ý. Maria Ela L Atienza, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Philippines (UP) cho biết với thành phần hiện tại của Thượng viện, khả năng ông Duterte bị kết tội là 50/50. Tuy nhiên, bà cho rằng tất cả bằng chứng vẫn chưa được đưa ra và dư luận cũng sẽ là một yếu tố mạnh mẽ ảnh hưởng đến phiếu bầu của các thượng nghị sĩ.

Phiên tòa xét xử bà Sara Duterte dự kiến sẽ kéo dài nhiều tháng. Sau khi cả hai bên hoàn tất việc trình bày bằng chứng, tòa án luận tội sẽ thảo luận và bỏ phiếu về từng cáo buộc.

Mặc dù các đơn kiện luận tội chống lại các quan chức cấp cao là phổ biến ở Philippines nhưng cho đến nay chưa có chính trị gia nào bị kết tội.

Hoài Linh