Tại sao Mỹ và Australia chọn tàu đổ bộ há mồm LST-100 cho chiến trường Thái Bình Dương?

Trong bối cảnh công nghệ quân sự phát triển vượt bậc, Mỹ và Australia đang có xu hướng quay lại với thiết kế tàu đổ bộ truyền thống từ thế kỷ trước. Việc cả hai quốc gia cùng lựa chọn mẫu tàu đổ bộ “há mồm” LST-100 của tập đoàn Damen (Hà Lan) phản ánh sự thay đổi quan trọng trong tư duy tác chiến tại khu vực Thái Bình Dương, nơi địa hình chia cắt và các đảo nhỏ đóng vai trò chiến lược.

Thách thức của các tàu đổ bộ cỡ lớn

Nhiều thập kỷ qua, Hải quân Mỹ tập trung vào các tàu đổ bộ viễn dương cỡ lớn với trọng tải hàng chục nghìn tấn. Tuy nhiên, các “căn cứ nổi” này bộc lộ nhược điểm lớn khi đối mặt với tên lửa chống hạm hiện đại. Kích thước đồ sộ khiến chúng trở thành mục tiêu dễ bị phát hiện và chỉ có thể hoạt động tại các vùng nước sâu, cách xa bờ biển.

Trước thực tế đó, Thủy quân Lục chiến Mỹ đã chuyển hướng sang học thuyết Force Design 2030 (FD2030) và Căn cứ tiền phương viễn chinh (EABO). Trọng tâm của các chiến thuật này là phân tán lực lượng thành các đơn vị nhỏ, cơ động nhanh giữa các đảo để triển khai vũ khí tầm xa. Điều này đòi hỏi một loại phương tiện vận tải có khả năng tiếp cận các bãi biển dã chiến, nơi không có cầu cảng hay hạ tầng hậu cần.

Thủy quân Lục chiến Mỹ rất tích cực sử dụng tàu đổ bộ cỡ nhỏ. Ảnh: USMC

Phương tiện hỏa lực của Thủy quân Lục chiến Mỹ cần tàu đổ bộ dã chiến để cơ động qua lại các đảo. Ảnh: USMC

Ưu thế kỹ thuật của thiết kế LST-100

Mẫu tàu LST-100 (Landing Ship Tank) của Hà Lan được đánh giá là lời giải phù hợp cho bài toán tác chiến tại Thái Bình Dương. Với chiều dài 100 mét và mớn nước nông, tàu có thể trực tiếp “ủi bãi” để bốc dỡ hàng hóa. Đặc điểm nhận diện của loại tàu này là cửa mũi dạng vỏ sò (thường được gọi là tàu há mồm) tích hợp dốc lên xuống chịu tải tối đa 70 tấn.

Khả năng này cho phép các loại xe tăng, xe thiết giáp hoặc xe tải quân sự di chuyển thẳng từ hầm tàu rộng hơn 1.000 mét vuông xuống bãi biển mà không cần thiết bị hỗ trợ. Với tầm hoạt động trên 3.400 hải lý, LST-100 có thể tự hành giữa các quần đảo mà không cần tàu tiếp liệu đi kèm, tăng tính bí mật và độc lập tác chiến.

Tàu NNS Kada trong diễn tập năm 2024. Ảnh: Hải quân Nigeria

Kinh nghiệm vận hành thực tế của tàu NNS Kada (thuộc lớp LST-100) trong biên chế Hải quân Nigeria đã cung cấp dữ liệu quan trọng cho Mỹ và Australia. Dù thiết kế này trông có vẻ lạc hậu so với các tàu đổ bộ hiện đại, nhưng tính hữu dụng của nó tại các khu vực có hạ tầng hạn chế là không thể phủ nhận.

Mô hình đóng tàu linh hoạt và tính kinh tế

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, tính kinh tế và khả năng sản xuất nội địa là lý do khiến thiết kế của Damen được ưa chuộng. Thay vì đóng tàu tại Hà Lan rồi xuất khẩu, Damen cung cấp gói thiết kế và giấy phép sản xuất tại nước sở tại. Mô hình này giúp giảm chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời tạo việc làm cho ngành công nghiệp đóng tàu địa phương.

Ảnh đồ họa tàu đổ bộ mới của Thủy quân Lục chiến Mỹ. Ảnh: U.S. Marine Corps

Tại Mỹ, dự án này được triển khai dưới tên gọi lớp McClung thông qua mô hình Quản lý xây dựng tàu (VCM). Bản vẽ thiết kế sẽ được giao cho các nhà máy đóng tàu nội địa như Bollinger và Fincantieri Marine thực hiện dưới sự giám sát kỹ thuật từ phía Damen. Tương tự, Australia dự kiến sẽ đóng các tàu này tại xưởng Austal ở khu vực Henderson (Tây Australia).

Việc hồi sinh dòng tàu đổ bộ "há mồm" cho thấy một thực tế trong quân sự: không phải lúc nào công nghệ hiện đại nhất cũng là tối ưu nhất. Trong điều kiện địa lý đặc thù của Thái Bình Dương, những giá trị cốt lõi của thiết kế LST truyền thống vẫn giữ nguyên sức mạnh chiến thuật.

Tuệ Nhân