Tác nghiệp ở Trường Sa mùa biển động

Từ "tiêu chuẩn nhịp tim"…

Khác với trên đất liền, tác nghiệp ở Trường Sa là hành trình của tốc độ, sức bền và khả năng thích nghi. Nắng gió khắc nghiệt, lịch trình dày đặc cùng quỹ thời gian ngắn ngủi ở mỗi điểm đảo khiến phóng viên phải tranh thủ từng phút.

Các nhà báo được kiểm tra sức khỏe để chuẩn bị cho chuyến hải trình dài ngày.

Trên tàu hay khi đặt chân lên đảo, cảm giác bồng bềnh theo sóng biển gần như luôn hiện hữu. Nhưng cũng chính trong nhịp chòng chành ấy, những người làm báo vẫn miệt mài chạy đua với thời gian để ghi lại từng khoảnh khắc, từng câu chuyện của quân và dân nơi đầu sóng.

Thế nhưng, trước khi đối mặt với sóng gió và guồng quay tác nghiệp trên biển, các thành viên trong đoàn gặp một thử thách khá bất ngờ ngay từ đất liền - bài kiểm tra sức khỏe với "tiêu chuẩn nhịp tim".

Sáng hôm ấy, đoàn công tác khoảng 60 thành viên ăn sáng tại căn cứ Long Sơn (Vũng Tàu) trước khi làm thủ tục khám sức khỏe lên tàu.

Qua vòng đo huyết áp và tim mạch, các y bác sĩ khá ngạc nhiên khi có tới hai phần ba thành viên chưa đạt tiêu chuẩn. Người huyết áp chưa ổn định, người nhịp tim vượt ngưỡng cho phép, trong đó số trường hợp tim đập nhanh chiếm đa số.

Đo lại lần hai, bác sĩ bệnh xá trưởng hỏi vui: "Các anh chị sáng nay có dùng chất kích thích gì không?". Cả đoàn chợt nhớ ra: sau bữa sáng, gần như ai cũng thưởng thức cà phê của nhà khách. Cà phê ngon đến mức có người uống tới hai ly. Bác sĩ bật cười: "Thảo nào mà nhiều người tim nhanh giống nhau như vậy".

Đoàn được nghỉ ngơi để ổn định trước khi khám lại. Cuối cùng, các phóng viên đều đủ điều kiện lên tàu. Nhưng lời dặn của các y bác sĩ vẫn khiến mọi người nhớ mãi: Trước mỗi lần khám sức khỏe, nên hạn chế cà phê, trà đặc hay các loại đồ uống kích thích. Một chi tiết nhỏ nhưng trở thành kỷ niệm đáng nhớ trên hành trình đến với Trường Sa.

Đến "bài kiểm tra" đặc biệt

Nếu khám sức khỏe là bài kiểm tra đầu tiên thì say sóng là bài kiểm tra thực sự của ý chí. Tác nghiệp nhiều ngày trên biển trong điều kiện sóng cấp 5 - 7, thậm chí cao hơn, là trải nghiệm hoàn toàn khác với đất liền.

Những ai được lựa chọn tham gia các chuyến công tác cuối năm đều hiểu rằng: Muốn làm việc hiệu quả, trước hết phải học cách thích nghi với biển.

Các phóng viên phải thực hiện nghiêm kỷ luật quân đội mỗi lần cập nhà giàn.

Trước đây, tôi đã từng hai lần ra Trường Sa, nhưng đi trên tàu lớn, biển khá êm nên sóng gió chưa để lại nhiều dấu ấn. Lần này khác hẳn.

Chuyến công tác giáp tết Âm lịch 2026 diễn ra đúng mùa gió chướng trên vùng biển phía Nam. Khi tàu Trường Sa 01 hú ba hồi còi rời cầu cảng của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng Trường Sa, trong lúc nhiều đồng nghiệp còn háo hức ngắm bờ xa và vẻ đẹp của con tàu vượt sóng, tôi đã chọn "án binh bất động" trong góc nhỏ của phòng nghỉ.

Chiếc giường tầng được Thuyền phó nhường cho phóng viên nữ trở thành "trợ thủ" đắc lực nhất. Kinh nghiệm đơn giản nhưng hiệu quả: Nằm yên để cơ thể làm quen với nhịp sóng, còn việc ngắm biển để sau.

Kiên trì gần nửa ngày đầu không rời vị trí, cơ thể dần thích nghi. Sau đó, việc đi lại trên tàu đã nhẹ nhàng hơn, không còn cảm giác nôn nao, trong khi nhiều đồng nghiệp nữ vẫn phải vật lộn với những cơn say sóng dữ dội.

Kinh nghiệm chống say được truyền tay nhau rất chân thành. Người dặn mang bánh gạo để ăn khi thấy khó chịu, người chia sẻ mẹo uống trà đặc hay nhai một ít chè khô để cắt cơn buồn nôn.

Không phải ai cũng vượt qua được sức mạnh của sóng biển, nhưng chính trong những khoảnh khắc ấy, sự sẻ chia của đồng nghiệp trở nên ấm áp hơn bao giờ hết.

Gom "chất liệu sống" giữa trùng khơi

Đoàn phóng viên theo tàu Trường Sa 01 quy tụ nhiều loại hình báo chí: Truyền hình, báo in, báo điện tử, phát thanh… Mỗi cơ quan có cách tiếp cận và khai thác đề tài khác nhau, nhưng điểm chung là đều cố gắng tận dụng tối đa từng cơ hội ít ỏi trên hành trình.

Phóng viên Báo Xây dựng tác nghiệp, ghi lại cuộc sống nơi đầu sóng của các nhân viên trạm hải đăng trên nhà giàn DK1.

Bên cạnh các hoạt động thời sự chung, người làm báo luôn tìm cho mình những góc riêng. Đó có thể là câu chuyện về nguồn nước trên nhà giàn DK1, những người canh giữ hải đăng giữa trùng khơi hay người lái tàu mang trong mình ký ức về liệt sĩ Gạc Ma.

Giữa con tàu lắc lư, việc đứng vững đã khó, nhưng mỗi khi sóng dịu hơn, các phóng viên lại tranh thủ ghi chép, lưu tư liệu vào máy tính, ghi âm phỏng vấn và hệ thống lại thông tin do cán bộ, chiến sĩ cung cấp.

Kinh nghiệm được chia sẻ rất thực tế: Chụp nhiều góc ảnh, ghi nhiều lớp hình, lưu đầy đủ âm thanh và nội dung phỏng vấn bởi khi tàu rời đảo hay nhà giàn, cơ hội gần như không thể lặp lại. Các nhóm quay phim còn phối hợp với nhau, chia người tác nghiệp để dùng chung dữ liệu sau khi trở lại tàu.

Trong đoàn công tác, mỗi người đều có cách riêng để giữ thể lực. Có đồng nghiệp duy trì chạy bộ và phơi nắng từ sáng sớm để làm quen với điều kiện ngoài biển.

Với phóng viên nữ, những bài khởi động nhẹ và tắm nước lạnh trở thành phương pháp rèn sức bền hữu ích để leo nhà giàn, di chuyển liên tục trong lịch trình dày đặc.

Những câu chuyện cùng tổ bếp trên tàu, ký ức vượt sóng mang nhu yếu phẩm tiếp sức cho chiến sĩ nhà giàn hay những tâm sự giản dị của người lính biển… tất cả đều được lưu giữ cẩn thận, là chất liệu quý cho các tác phẩm báo chí khi trở về đất liền.

Giữa trùng khơi, người làm báo hiểu sâu sắc hơn sự hy sinh thầm lặng của những người ngày đêm bám biển, giữ biển. Đồng thời, cũng nhận ra giá trị của tinh thần kỷ luật, sự đoàn kết và trách nhiệm trong từng hành động.

Lê Mỹ Phượng