Sức trẻ trên hành trình xây dựng cộng đồng số

Những "cầu nối số" từ cơ sở

Khi nhiều bạn trẻ kết thúc một ngày học tập, làm việc để trở về nhà, Trần Thúy Hiền, Bí thư Chi đoàn thôn Kim Sen, xã Thuận An lại mang theo chiếc máy tính đến nhà văn hóa thôn. Những buổi tối ấy, Hiền cùng các thành viên tổ công tác miệt mài nhập từng thông tin từ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người dân lên hệ thống dữ liệu quốc gia.

Trong gần một tuần tham gia đợt cao điểm 45 ngày hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn xã, công việc của Hiền lặp đi lặp lại với những thao tác tưởng chừng khô khan. Thế nhưng, với cô gái trẻ, mỗi dòng dữ liệu được cập nhật chính xác đều góp phần để người dân sau này thuận lợi hơn khi tra cứu thông tin đất đai, thực hiện các thủ tục hành chính mà không phải đi lại nhiều lần.

Đoàn viên, thanh niên xã Thuận An hỗ trợ chiến dịch 45 ngày làm sạch dữ liệu đất đai trên địa bàn xã. Ảnh: Viết Nam

Hiền chia sẻ: "Mỗi tổ công tác có khoảng 5 thành viên gồm tổ trưởng tổ dân phố, hội viên cựu chiến binh, cán bộ phòng kinh tế, địa chính và đoàn thanh niên. Tùy từng buổi, lực lượng thanh niên tham gia từ 3 đến 6 bạn. Lợi thế của tuổi trẻ là nhanh nhạy về công nghệ nên có thể hỗ trợ các bác lớn tuổi nhập liệu để tiến độ công việc nhanh hơn".

Không chỉ riêng Thúy Hiền, nhiều đoàn viên ở xã Thuận An cũng tranh thủ thời gian ngoài giờ học, ngoài giờ làm để tham gia các tổ công tác. Họ không chỉ hỗ trợ hoàn thiện dữ liệu mà còn trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ, giúp những người còn bỡ ngỡ từng bước tiếp cận các nền tảng số.

Tinh thần ấy cũng đang lan tỏa ở nhiều địa phương khác của Hà Nội. Nếu ở Thuận An, người trẻ góp phần hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý và giải quyết thủ tục hành chính thì tại phường Ba Đình, họ lại đóng vai trò những "gia sư công nghệ" trong chương trình "Bình dân học vụ số lưu động". Với phương châm "một kèm một", đoàn viên, thanh niên trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, bảo mật thông tin cá nhân và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Lớp học "Bình dân học vụ số lưu động" tại phường Ba Đình. Ảnh: Đức Phúc

Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, Bí thư Đoàn phường Ba Đình Phạm Thu Phương cho biết: "Chương trình hướng tới việc đưa kiến thức và kỹ năng số đến gần hơn với người dân, giúp người dân sử dụng hiệu quả các ứng dụng và nền tảng số trong công việc, học tập cũng như cuộc sống hằng ngày". Đồng hành cùng tuổi trẻ địa phương còn có đội ngũ chuyên gia, giảng viên và sinh viên tình nguyện, góp phần tạo nên những lớp học công nghệ ngay tại cơ sở.

Ở phường Ngọc Hà, các bạn trẻ lại kiên nhẫn hướng dẫn cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đảng viên cao tuổi, cài đặt và sử dụng ứng dụng Sổ tay Đảng viên. Từng thao tác đăng nhập, cập nhật thông tin cá nhân hay khai thác các tính năng của ứng dụng đều được hướng dẫn tỉ mỉ, góp phần đưa công nghệ vào hoạt động của các chi bộ theo hướng hiện đại.

Trong khi đó, tại phường Hoàng Mai, màu áo xanh có mặt trong các tổ chuyển đổi số thanh niên, hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng eTax Mobile, VNeID, iHanoi, chuẩn hóa dữ liệu đảng viên và tham gia rà soát, làm sạch dữ liệu đất đai. Trong 6 tháng đầu năm 2026 đã có hơn 500 lượt đoàn viên tham gia các hoạt động chuyển đổi số; riêng đợt cao điểm về chuẩn hóa dữ liệu đất đai, Đoàn Thanh niên phường cử 100 đoàn viên phối hợp cùng 41 tổ dân phố thực hiện nhiệm vụ.

Tuổi trẻ phường Hoàng Mai hỗ trợ người dân kê khai nộp thuế. Ảnh: Trần Oanh

Ở mỗi địa phương, người trẻ đảm nhận những phần việc khác nhau nhưng đều gặp nhau ở tinh thần xung kích và trách nhiệm với cộng đồng. Họ không chỉ phát huy lợi thế về công nghệ để hỗ trợ các nhiệm vụ chuyển đổi số mà còn kiên nhẫn đồng hành cùng từng người dân. Chính sự gần gũi ấy đã rút ngắn khoảng cách giữa công nghệ và cuộc sống, để những khái niệm như dữ liệu số, dịch vụ công trực tuyến hay AI trở thành những công cụ thiết thực phục vụ đời sống hằng ngày.

Để chuyển đổi số bắt đầu từ mỗi người dân

Những câu chuyện ở Thuận An, Ba Đình, Ngọc Hà hay Hoàng Mai tuy khác nhau về cách làm nhưng đều hướng đến một mục tiêu chung: giúp người dân vượt qua rào cản về kỹ năng số để tự tin tham gia môi trường số. Đó cũng là tinh thần của phong trào "Bình dân học vụ số" mà Hà Nội đang triển khai. Thành phố xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong xây dựng công dân số, xã hội số và chính quyền số, với quan điểm xuyên suốt là lấy người dân làm trung tâm của quá trình chuyển đổi số.

Tuổi trẻ phường Ngọc Hà hỗ trợ đảng viên sử dụng Sổ tay Đảng viên điện tử. Ảnh: Đức Phúc

Theo ông Dương Văn Thắng, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số thành phố Hà Nội (Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội), dù thành phố có hạ tầng hiện đại nhưng nếu người dân chưa biết sử dụng thì các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến và tiện ích số thì hạ tầng ấy cũng không thể phát huy hết hiệu quả. Vì vậy, Hà Nội xác định lấy người dân làm trung tâm, coi phổ cập kỹ năng số là nền tảng của quá trình chuyển đổi số, để người dân có thể sử dụng các ứng dụng, dịch vụ công trực tuyến và tiện ích số phục vụ đời sống hằng ngày.

"Chỉ khi người dân có đủ kỹ năng tham gia môi trường số thì chuyển đổi số mới có thể thành công", ông Dương Văn Thắng nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, để biến mục tiêu ấy thành hiện thực không thể chỉ dựa vào hạ tầng hay các nền tảng công nghệ mà cần những người trực tiếp đưa công nghệ đến với cộng đồng. Với lợi thế về công nghệ, sự nhiệt huyết và tinh thần tình nguyện, lực lượng đoàn viên thanh niên đang trở thành cầu nối giữa chính quyền với người dân. Từ những buổi hướng dẫn cài đặt ứng dụng trên điện thoại, các lớp học "một kèm một" đến việc hỗ trợ rà soát dữ liệu, họ góp phần đưa các chủ trương chuyển đổi số đi vào cuộc sống bằng những việc làm thiết thực.

Các bạn trẻ luôn kiên trì hỗ trợ người dân trong chuyển đổi số. Ảnh: Đức Phúc

Cùng nhìn nhận từ góc độ này, TS Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ VINASA cho rằng, thách thức lớn nhất là nâng cao nhận thức của người dân để việc tham gia môi trường số trở thành một nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống hằng ngày. Khi mỗi người dân chủ động tìm kiếm thông tin, học tập, giao dịch và tương tác trên môi trường số một cách tự tin, phong trào "Bình dân học vụ số" sẽ không còn là một phong trào vận động mà trở thành một "bình thường mới" trong xã hội. Đây cũng chính là đích đến của phong trào.

Có thể thấy, xây dựng cộng đồng số không chỉ là câu chuyện của hạ tầng công nghệ hay những phần mềm hiện đại, mà trước hết là hành trình giúp mỗi người dân tự tin bước vào môi trường số. Trên hành trình ấy, người trẻ đang phát huy vai trò của một lực lượng tiên phong và cũng là những "cầu nối số" bền bỉ. Họ từng ngày đưa công nghệ đến gần cuộc sống, góp phần giúp chuyển đổi số thực sự bắt đầu từ con người, vì con người và hướng tới một cộng đồng số không ai bị bỏ lại phía sau.

Nguyễn Dũng - Hương Thị