Sức hấp dẫn mới của du lịch chùa Hương

Sự chuyển mình này không chỉ đến từ quyết tâm của chính quyền mà còn từ sự chung tay của người dân Hương Sơn, hướng tới mục tiêu đưa quần thể di tích trở thành điểm đến hút khách bốn mùa của Thủ đô.

Du khách trải nghiệm, tham quan chùa Hương trên tuyến hành trình Thanh Sơn - Hương Đài.

Đổi mới từ Lễ hội chùa Hương 2026

Quần thể di tích - danh thắng Hương Sơn, thường gọi là chùa Hương, thuộc xã Hương Sơn, thành phố Hà Nội, được đánh giá là một trong những danh lam thắng cảnh đặc sắc bậc nhất Việt Nam. Nơi đây hội tụ hệ thống núi non hùng vĩ, rừng Hương Sơn với ba tầng thực vật, cùng dòng suối Yến trong xanh uốn lượn đưa du khách vào miền linh thiêng.

Ngay từ những ngày đầu năm 2026, nhiều du khách đã cảm nhận rõ sự đổi mới tại chùa Hương. Diện mạo cảnh quan được chỉnh trang gọn gàng, sạch đẹp. Dọc tuyến từ bến đò suối Yến đến chùa Thiên Trù, động Hương Tích, nhiều hàng quán đã được dỡ bỏ, trả lại không gian thoáng rộng cho cảnh quan thiên nhiên. Những khoảng trống mở ra giúp du khách dễ dàng ngắm cảnh, chụp ảnh và tận hưởng vẻ đẹp nguyên sơ của vùng non nước. Tại lối lên chùa Thiên Trù, công nhân tất bật dọn dẹp, lát lại nền, trồng thêm cây xanh, bồn hoa. Các hạng mục chỉnh trang không chỉ giúp không gian trở nên gọn gàng mà còn tạo điểm nhấn thẩm mỹ, thân thiện với du khách.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã xác định việc tổ chức lại không gian văn hóa, du lịch chùa Hương là nhiệm vụ trọng tâm. Mục tiêu là khôi phục diện mạo của danh thắng từng được mệnh danh là “Biệt chiếm nhất Nam thiên” (đẹp nhất trời Nam). Và một trong những việc đầu tiên là rà soát, chỉnh trang lại 135 hàng quán. Những điểm lấn chiếm, hoạt động sai quy định sẽ bị dỡ bỏ; những khu vực được quy hoạch làm dịch vụ sẽ được xây dựng lại đồng bộ, theo tiêu chuẩn mới. Các tuyến đường lên chùa được mở rộng, tăng diện tích cây xanh, cải thiện cảnh quan. Đặc biệt, lối lên động Hương Tích từng bị che khuất bởi hàng quán thì nay đã thông thoáng, sạch, đẹp.

“Có được sự thay đổi này là nhờ sự đồng thuận của người dân. Khi họ hiểu được lợi ích lâu dài của việc chỉnh đốn không gian, họ sẵn sàng chung tay thực hiện. Tôi tin rằng, với sự vào cuộc của cả chính quyền và người dân, du lịch chùa Hương sẽ mang đến nhiều trải nghiệm mới mẻ trong thời gian tới. Đây cũng là điểm nhấn quan trọng của Lễ hội chùa Hương 2026” - ông Trần Đức Hải nhấn mạnh.

Theo UBND xã Hương Sơn, Lễ hội chùa Hương 2026 diễn ra từ ngày 18-2 đến 11-5-2026 (tức từ mùng 2 tháng Giêng đến 25-3 năm Bính Ngọ). Lễ khai hội tổ chức vào ngày 22-2-2026 (mùng 6 tháng Giêng). Lễ hội tiếp tục được tổ chức trên tinh thần bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của quần thể Hương Sơn.

Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn Vương Trọng Đạo cho biết, bên cạnh chỉnh trang không gian, địa phương tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý và điều hành lễ hội. Du khách sẽ sử dụng vé điện tử, xe điện để di chuyển trong khu di tích. “Lễ hội năm nay hạn chế các hoạt động phô trương, thương mại hóa, từng bước đưa lễ hội trở về giá trị cốt lõi, đồng thời nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách” - ông Vương Trọng Đạo nói.

Hướng tới điểm đến bốn mùa

Mỗi năm, quần thể Hương Sơn đón khoảng 1 triệu lượt khách. Sau ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, lượng khách sụt giảm, đặt ra bài toán phục hồi cho chính quyền và người dân địa phương.

Hiện nay, khu di tích có 4 tuyến du lịch chính. Ngoài tuyến truyền thống Thiên Trù - Hương Tích, còn có tuyến Thanh Sơn - Hương Đài, tuyến Long Vân và tuyến Tuyết Sơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn du khách vẫn tập trung ở tuyến chính để lễ Phật và du ngoạn ngắm cảnh non nước, trong khi các tuyến còn lại trong quần thể di tích chưa được khai thác hiệu quả.

Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích và danh thắng Hương Sơn Bùi Văn Triều cho biết, mỗi tuyến đều mang đến những trải nghiệm riêng biệt. Với tuyến Thanh Sơn - Hương Đài, du khách có thể dạo thuyền trên suối Yến, ghé thăm chùa Thanh Sơn, ngắm cảnh sông nước hữu tình. Tuyến này đặc biệt đẹp vào mùa thu, khi hoa súng nở rộ. Tuyến Long Vân phù hợp với du khách yêu thích trekking, khám phá thiên nhiên và các di tích cổ như động Người Xưa, chùa Cây Khế. Trên hành trình, du khách được hòa mình vào hệ sinh thái rừng Hương Sơn với nhiều cây cổ thụ quý hiếm. Tuyến Tuyết Sơn lại nổi bật với rừng mơ đặc trưng, tạo nên không gian thơ mộng.

Hiện UBND xã Hương Sơn đang đẩy mạnh khai thác đồng bộ cả bốn tuyến, hướng tới mục tiêu đưa chùa Hương trở thành điểm đến bốn mùa. Theo Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội Trương Quốc Hùng, Hương Sơn còn nhiều dư địa để phát triển các loại hình du lịch như tâm linh, trekking, tour thiền - chữa lành, team building. Để thu hút khách, địa phương cần tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lữ hành, xây dựng sản phẩm phù hợp với từng phân khúc khách. Còn Giám đốc MTV Travel Đoàn Ngọc Tùng góp ý, Hương Sơn cần đổi mới mạnh mẽ công tác quảng bá, chủ động xây dựng kế hoạch truyền thông ngay từ đầu năm để kết nối với các đơn vị lữ hành và cộng đồng du lịch.

Nhận thấy tiềm năng lớn của chùa Hương trong việc định vị thương hiệu du lịch Thủ đô, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu cho biết, thời gian tới, Sở sẽ triển khai nhiều chương trình quảng bá quy mô lớn, trong đó chùa Hương là điểm đến ưu tiên nhằm nâng cao vị thế trong bức tranh chung của du lịch Hà Nội.

Bài và ảnh: Hoàng Lân