Sửa Luật Chứng khoán: Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục nhưng không hạ chuẩn an toàn

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành Phiên họp. Ảnh: VPQH

Đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với lĩnh vực chứng khoán

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, chiều 03/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Trình bày tóm tắt nội dung cơ bản của Dự thảo Luật, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán; tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia thị trường; đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, giao dịch điện tử trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Đồng thời, bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với một số vấn đề mới, mô hình mới và yêu cầu thực tiễn phát sinh từ sự phát triển của thị trường, phù hợp với thông lệ quốc tế; hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Bố cục của Dự thảo Luật gồm 3 điều. So với Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15), Dự thảo Luật sửa đổi 23 điều, bổ sung 1 điều, giữ nguyên 112 điều.

Theo đó, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; thực hiện tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường giao dịch chứng khoán; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; nâng cao năng lực thị trường, thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn trình bày Tờ trình Dự thảo Luật. Ảnh: VPQH

Cụ thể, Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của tổ chức kinh doanh chứng khoán; hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán và chi nhánh, văn phòng đại diện công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam; hành nghề chứng khoán; quỹ đầu tư chứng khoán; chính sách phát triển thị trường.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là Dự thảo bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, trong giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian. Dự thảo quy định các nguyên tắc về an toàn, điều kiện tham gia, cấp và xử lý giấy chứng nhận, giám sát trách nhiệm và giao dịch trong quá trình thử nghiệm.

Bên cạnh đó, Dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về các dịch vụ công ty chứng khoán được phép cung cấp khi được cấp phép nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán; tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán; việc cấp chứng chỉ, quản lý, giám sát người hành nghề chứng khoán và hoạt động của quỹ đầu tư chứng khoán.

Chính sách phát triển thị trường chứng khoán cũng được hoàn thiện, trong đó có quy định về phát triển, thu hút nguồn nhân lực trong ngành chứng khoán. 

Dự thảo luật cũng hoàn thiện quy định nhằm bảo đảm yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, bảo đảm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, điển hình như quy định về hoạt động lưu ký chứng khoán, ngân hàng thanh toán; điều kiện cấp Giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán…

Bảo đảm việc cắt giảm không làm giảm chuẩn an toàn

Trình bày tóm tắt Báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành chủ trương giảm giấy tờ, điều kiện không còn cần thiết, nhưng đề nghị thuyết minh rõ hơn về cơ sở cắt giảm, đơn giản thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, công cụ hậu kiểm sau khi cắt giảm điều kiện, bảo đảm việc cắt giảm các điều kiện không làm giảm chuẩn an toàn và không chuyển rủi ro từ khâu tiền kiểm sang nhà đầu tư và thị trường.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra. Ảnh: VPQH

Liên quan đến hoạt động lưu ký chứng khoán, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ cơ chế quản lý thay thế các điều kiện bị bãi bỏ, tiêu chí lựa chọn tổ chức lưu ký, cơ chế phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, phương án xử lý, chuyển giao tài sản khi tổ chức lưu ký không còn đáp ứng yêu cầu.

Nhiều ý kiến đề nghị tiếp tục duy trì yêu cầu về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và hạ tầng; trường hợp cắt giảm phải có cơ chế giám sát thường xuyên, không làm giảm chuẩn an toàn.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ mới, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, do chính sách có thể tác động trực tiếp đến tài sản nhà đầu tư và an toàn thị trường, đề nghị Luật quy định rõ các nguyên tắc cốt lõi về thẩm quyền, đối tượng và phạm vi thử nghiệm; giới hạn quy mô, thời gian, rủi ro; công bố, cảnh báo rủi ro; bảo vệ dữ liệu và tài sản khách hàng; giám sát, tạm dừng, chấm dứt, bồi thường và giải quyết tranh chấp. 

Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải được quy định chặt chẽ, bảo đảm thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, không làm giảm trách nhiệm của tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ.

Đối với giao dịch điện tử, các ý kiến tán thành hướng sửa đổi nhưng đề nghị xác định cụ thể nội dung chuyên ngành giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định, bảo đảm đúng thẩm quyền và thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử, dữ liệu, an ninh mạng; làm rõ trách nhiệm lưu vết, truy xuất, bảo đảm tính liên tục của hệ thống và xử lý sự cố.

Các quy định về công nghệ mới cần bảo đảm tính mở, trung lập về công nghệ; đối với trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán, tư vấn tự động cần có cơ chế kiểm soát mô hình, can thiệp của con người và xác định trách nhiệm…

Phát biểu tại Phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, Cơ quan soạn thảo sẽ rà soát kỹ các nội dung liên quan đến cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính, đảm bảo thực chất, khả thi, đi đôi với tăng cường hậu kiểm, giám sát, không tạo khoảng trống trong quản lý nhà nước.

N. HỒNG