Sửa đổi, tháo gỡ rào cản để phát triển bền vững kinh tế biển

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại Hội nghị tham vấn Chính sách của Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) diễn ra sáng 11/3, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, trong những năm gần đây, thế giới đang chứng kiến những biến chuyển sâu sắc liên quan đến không gian đại dương.

Đại dương ngày càng được nhìn nhận là động lực tăng trưởng mới của kinh tế toàn cầu với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành kinh tế biển truyền thống như vận tải biển, thủy sản, du lịch, dầu khí, cùng với các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo ngoài khơi, nuôi biển công nghệ cao và công nghệ sinh học biển.

Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển là những thách thức lớn như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, ô nhiễm môi trường biển, suy thoái đa dạng sinh học và rác thải nhựa đại dương. Trước bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế đang thúc đẩy mạnh mẽ các cơ chế quản trị đại dương nhằm bảo đảm khai thác bền vững tài nguyên biển.

Đối với Việt Nam, biển và hải đảo có vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Việt Nam có bờ biển dài hơn 3.260 km, vùng biển rộng trên 1 triệu km² với hệ sinh thái biển phong phú và tiềm năng lớn cho phát triển kinh tế biển. Tuy nhiên, không gian biển nước ta cũng đang chịu sức ép ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy giảm hệ sinh thái và xung đột trong khai thác, sử dụng tài nguyên biển.

Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo được Quốc hội thông qua năm 2015 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển. Tuy nhiên, sau gần 10 năm thực hiện, trước yêu cầu phát triển mới của đất nước và sự thay đổi của hệ thống pháp luật, một số quy định của Luật đã bộc lộ hạn chế, chưa theo kịp thực tiễn. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực kinh tế biển mới đang phát triển nhanh như năng lượng tái tạo ngoài khơi, nuôi biển công nghiệp, kinh tế biển xanh; các vấn đề môi trường mới nổi như rác thải nhựa đại dương, suy thoái hệ sinh thái ven biển, tác động của biến đổi khí hậu… cũng đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, dựa trên khoa học – công nghệ và dữ liệu.

Việc xây dựng chính sách của dự án Luật được thực hiện trên cơ sở quán triệt các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam; Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; Nghị quyết 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về Hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước ngày 06/01/2026, cũng như các định hướng lớn của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp khẳng định, hội nghị là dịp quan trọng để các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành, địa phương, các nhà khoa học, chuyên gia, hiệp hội và doanh nghiệp cùng trao đổi, thảo luận và đóng góp ý kiến đối với các nhóm chính sách lớn của dự án Luật. Bộ Nông nghiệp và Môi trường rất mong nhận được các ý kiến trao đổi, góp ý sâu sắc của các đại biểu đối với 5 nhóm chính sách lớn của dự án Luật, bao gồm quản lý, sử dụng không gian biển; bảo vệ tài nguyên, môi trường vùng bờ; kiểm soát ô nhiễm môi trường biển; thúc đẩy khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; và phát triển bền vững kinh tế biển. Đồng thời, đề nghị các đại biểu tập trung cho ý kiến về phạm vi sửa đổi của Luật, tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, tính khả thi của các cơ chế, công cụ quản lý và việc hài hòa giữa phát triển kinh tế biển với bảo vệ môi trường, hệ sinh thái.

“Bộ Nông nghiệp và Môi trường cam kết sẽ nghiêm túc tiếp thu, tổng hợp đầy đủ các ý kiến đóng góp tại Hội nghị để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ chính sách, làm cơ sở xây dựng dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) bảo đảm chất lượng, khả thi và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp khẳng định.

Tại Hội nghị, các ý kiến góp ý tập trung góp ý trực tiếp vào 5 nhóm chính sách lớn của dự án Luật là hoàn thiện cơ chế quản lý và sử dụng không gian biển theo hướng thống nhất, minh bạch, gắn với Quy hoạch không gian biển quốc gia; tăng cường điều phối và kiểm soát xung đột trong khai thác, sử dụng biển. Cùng với đó, tăng cường bảo vệ tài nguyên, môi trường vùng bờ và các hệ sinh thái biển; nâng cao khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Các đại biểu cũng góp ý việc hoàn thiện các quy định về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển và hải đảo, đặc biệt là ô nhiễm từ đất liền, rác thải nhựa đại dương và các nguồn gây ô nhiễm mới. Đặc biệt là vấn đề thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên, môi trường biển; xây dựng hệ thống dữ liệu biển đồng bộ phục vụ công tác điều tra, giám sát và quản lý biển được quan tâm. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến góp ý về hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển theo hướng xanh và hiện đại; tạo điều kiện cho các ngành kinh tế biển mới phát triển, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và giữ vững quốc phòng, an ninh trên biển.

Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25/6/2015 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016. Luật Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của 37 Luật có liên quan đến quy hoạch ngày 20/11/2018, Luật Phòng thủ dân sự ngày 20/6/2023, Luật Điện lực ngày 30/11/2024 và Luật sửa đổi 15 Luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường ngày 11/12/2025. Để phục vụ việc xây dựng dự án Luật Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) và thực hiện quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiến hành tổng kết việc thi hành Luật Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Thu Trang/Báo Tin tức và Dân tộc