Sự cố 'nhầm cờ lê' khiến tên lửa hạt nhân Titan II phát nổ trong giếng phóng Mỹ

Tối 18/9/1980, một sự cố tưởng như rất nhỏ đã dẫn đến thảm họa tại giếng phóng tên lửa đạn đạo xuyên lục địa LGM-25C Titan II ở căn cứ không quân Little Rock, gần thị trấn Damascus, bang Arkansas của Mỹ.

Trong quá trình kiểm tra áp suất khoang nhiên liệu, binh nhất David Powell mang nhầm cờ lê bánh cóc thay vì cờ lê lực theo đúng quy định của Không quân Mỹ.

Dù nhận ra sai sót sau khi mặc đồ bảo hộ, ông vẫn quyết định tiếp tục nhiệm vụ.

Khi di chuyển xuống giếng phóng, đầu khẩu tuýp nặng 3,5 kg bất ngờ tuột khỏi cờ lê, rơi xuống giếng sâu 20 m.

Sau khi va vào khung đỡ, vật thể này xuyên thủng lớp vỏ dày hơn 3 mm của tên lửa Titan II, khiến nhiên liệu lỏng rò rỉ và nhanh chóng bốc hơi, bao trùm toàn bộ giếng phóng.

Các điều tra viên sau này đánh giá đây là tình huống có xác suất xảy ra cực thấp. Nhiều cuộc thử nghiệm tái hiện hiện trường đều không thể tạo ra quỹ đạo va chạm tương tự.

Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Titan II được Mỹ đưa vào biên chế từ năm 1962. Loại tên lửa này sử dụng nhiên liệu gốc hydrazine và chất oxy hóa nitrogen tetroxide, luôn được nạp sẵn để duy trì trạng thái trực chiến.

Hai loại hóa chất này có thể tự bốc cháy khi tiếp xúc với nhau, khiến mọi sự cố rò rỉ đều đặc biệt nguy hiểm.

Sau khi nhiên liệu bắt đầu thoát ra ngoài, nhiều nhóm cứu hộ được điều động tiếp cận hiện trường.

Đến rạng sáng 19/9/1980, khi lực lượng xử lý sự cố bật hệ thống quạt thông gió theo lệnh, vụ nổ cực lớn bất ngờ xảy ra.

Sức ép từ vụ nổ thổi bay cửa chống nổ của giếng phóng, hất đầu đạn hạt nhân W-53 có sức công phá tương đương 9 triệu tấn thuốc nổ TNT ra cách hiện trường 180 m.

Rất may, cơ chế an toàn của đầu đạn hoạt động đúng thiết kế nên không xảy ra vụ nổ hạt nhân hay rò rỉ phóng xạ.

Tai nạn khiến quân nhân David Livingston tử vong vì vết thương quá nặng, 21 người khác bị thương. Không quân Mỹ sau đó phải thu gom mảnh vỡ trên khu vực rộng 160 ha, đồng thời xử lý 378.000 lít nước nhiễm hóa chất trong giếng phóng.

Chi phí khắc phục thiệt hại lên tới hơn 225 triệu USD, chưa kể khoảng 20 triệu USD dành cho công tác tháo dỡ và dọn dẹp. Cuối cùng, giếng phóng bị lấp bỏ hoàn toàn.

Cuộc điều tra của Quốc hội Mỹ kết luận tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Titan II vẫn là hệ thống vũ khí đáng tin cậy, song hàng loạt quy trình an toàn đã được sửa đổi nhằm ngăn chặn những sai sót tương tự.

Không quân Mỹ cũng cải thiện cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương và tăng cường minh bạch thông tin trong các sự cố liên quan đến lực lượng hạt nhân.

Sau vụ nổ, tên lửa đạn đạo xuyên lục địa Titan II vẫn tiếp tục phục vụ thêm vài năm trước khi Mỹ bắt đầu loại biên từ năm 1982 và hoàn tất vào năm 1987 để nhường chỗ cho tên lửa đạn đạo xuyên lục địa LGM-118 Peacekeeper hiện đại hơn.

Việt Hùng