Số hóa sản xuất, nâng tầm giá trị nông sản đặc trưng

Kiểm tra chất lượng giấm mơ trà xanh tại HTX Thanh niên Bách Cốc, phường Trường Thi (Ninh Bình).

Đẩy mạnh số hóa

Làng Bách Cốc, phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình nổi tiếng với sản phẩm giấm mơ trà xanh được làm thủ công. Sản phẩm được khách hàng đánh giá cao về độ thơm ngon, nhưng do chưa có thương hiệu nên chủ yếu tiêu thụ nhỏ lẻ, hiệu quả chưa cao. Nhận thấy tiềm năng của sản phẩm giấm mơ trà xanh, anh Vũ Minh Ngọc, Giám đốc Hợp tác xã thanh niên Bách Cốc (phường Trường Thi, tỉnh Ninh Bình) đã chuẩn hóa quy trình làm giấm, bảo đảm chất lượng và từng bước xây dựng thương hiệu, qua đó đã được đông đảo khách hàng biết đến.

Anh Ngọc chia sẻ đã dành nhiều thời gian tìm đọc tài liệu về quy trình lên men giấm, tham khảo và kết hợp phương pháp ủ giấm truyền thống và cách ủ men bia Đức, một phần phương pháp ủ giấm Balsamic của Ý và cách làm trà kompucha sử dụng nấm scubi, cho ra công thức phù hợp, chuẩn khoa học để sản xuất giấm...

Sau khi đã hoàn thiện công thức, anh đem mẫu sản phẩm đi thẩm định, đánh giá chất lượng, xin tư vấn của chuyên gia tại các viện thực phẩm, trường đại học, nhà máy bia… để chuẩn hóa quy trình và hoàn thiện nhãn mác “giấm mơ trà xanh Cô Tâm” cho sản phẩm truyền thống.

Hiện hợp tác xã sản xuất từ 2.000 - 3.000 lít giấm các loại/tháng gồm giấm mơ trà xanh truyền thống, giấm mơ detox, dấm tỏi ớt, nước mơ muối tía tô… trong đó, nhiều sản phẩm được đánh giá, công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao (Chương trình mỗi xã một sản phẩm); doanh thu đạt từ 1,2 đến 1,7 tỷ đồng/năm. Đến nay, các sản phẩm giấm của Hợp tác xã đã có mặt tại chuỗi cửa hàng của Hiệp hội Nông nghiệp sạch của tỉnh Ninh Bình, các chợ đầu mối, chợ truyền thống, nhà hàng, quán ăn ở nhiều tỉnh, thành trên toàn quốc.

Theo anh Ngọc, để sản phẩm truyền thống có thể đứng vững và phát triển lâu dài, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất là yếu tố quan trọng. Sản phẩm được kiểm soát về chất lượng, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và giữ được hương vị đặc trưng vốn có. Bên cạnh đó, việc xây dựng bao bì, nhãn mác chuẩn, rõ nguồn gốc xuất xứ là yếu tố tạo niềm tin cho người tiêu dùng, giúp sản phẩm truyền thống tự tin cạnh tranh trên thị trường.

Tại Công ty TNHH Cường Là, xã Hải Thịnh (Ninh Bình) mỗi năm sản xuất khoảng 70.000 lít nước mắm, 50 tấn mắm tôm và 5 tấn mắm tép theo phương pháp truyền thống; trong đó có 2 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP (Chương trình Mỗi xã Một sản phẩm) là nước mắm (4 sao) và mắm tôm (3 sao).

Nhận thấy xu hướng mua hàng trên các nền tảng số ngày càng được đông đảo khách hàng quan tâm, công ty chủ động đưa nhân viên tham gia các lớp đào tạo về livestream bán hàng và kỹ năng kinh doanh trực tuyến, từng bước nắm bắt cách xây dựng nội dung, giới thiệu sản phẩm, tương tác với khách hàng và vận hành các kênh bán hàng trên nền tảng số nhằm tăng độ nhận diện cho sản phẩm và tiếp cận thị trường số...

Hiện mỗi ngày, công ty thực hiện 2 phiên livestream trên sàn thương mại điện tử Shopee và mạng xã hội Tiktok vào các khung giờ 8 - 10 giờ và từ 14 - 17 giờ. Trung bình mỗi phiên livestream có khoảng 400 - 500 lượt xem, có những phiên có cả nghìn người xem, giúp sản phẩm ghi dấu ấn với khách hàng.

Chị Nguyễn Thị Thúy, Phó Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Cường Là cho biết, trong thời đại số, công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, không những quy trình sản xuất phải đổi mới, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao về chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm, doanh nghiệp phải đa dạng hóa các kênh bán hàng để tiếp cận người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.

“Từ thực tế kinh doanh cho thấy rằng, dù bán hàng trực tiếp qua hệ thống cửa hàng phân phối hay trên giới thiệu, bán hàng trên các sàn thương mại điện tử, một trong những yếu tố để xây dựng niềm tin và giữ chân khách hàng đó là sản phẩm hàng hóa phải đảm bảo chất lượng, mang tính đặc trưng bản địa, có thể truy xuất nguồn gốc xuất xứ rõ ràng...”, chị Thúy khẳng định.

Hỗ trợ doanh nghiệp

Tỉnh Ninh Bình đã chuẩn hóa hệ thống thông tin dùng chung, tạo tiền đề xây dựng nền tảng nông nghiệp số cấp vùng. Trên cơ sở đó, ngành nông nghiệp tỉnh tập trung triển khai các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị, tiếp tục khẳng định vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế.

Tỉnh đã xây dựng, cập nhật và chuẩn hóa hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung về đất đai, cây trồng, vật nuôi, vùng sản xuất tập trung, mã số vùng trồng, mã cơ sở nuôi, tạo nền tảng cho việc quản lý và điều hành trên môi trường số. Địa phương cũng đẩy mạnh mô hình ứng dụng công nghệ cao như hệ thống tưới tiêu thông minh, quan trắc tự động trong chăn nuôi, nhật ký điện tử… nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giảm chi phí đầu vào. Cùng với đó, tỉnh từng bước áp dụng tem điện tử, tem truy xuất QR-Code tại các mô hình sản xuất, giúp minh bạch quy trình, tăng niềm tin và tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ.

Hiện toàn tỉnh có 5.100 cơ sở, doanh nghiệp, hợp tác xã thu gom, sơ chế, chế biến nông sản, thủy sản thực phẩm; 230 cơ sở, doanh nghiệp xây dựng và áp dụng các chương trình quản lý chất lượng tiên tiến như: HACCP; GMP; VietGAP; ISO… Tỉnh có 279 vùng nguyên liệu được cấp mã vùng trồng; 2 vùng ngao của tỉnh đủ điều kiện thu hoạch cung cấp cho chế biến xuất khẩu, trong đó vùng nuôi ngao 500 ha tại xã Rạng Đông được chứng nhận áp dụng nuôi ngao bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế ASC; 980 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 3 sản phẩm đạt 5 sao, 153 sản phẩm 4 sao và 824 sản phẩm 3 sao.

Phiên livestream bán hàng trên sàn thương mại điện tử của HTX Thanh niên Bách Cốc, phường Trường Thi (Ninh Bình).

Nhằm thúc đẩy thương mại điện tử và kinh tế số trong nông nghiệp, năm 2025, tỉnh tổ chức 9 lớp tập huấn về xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu, ứng dụng AI cho 610 học viên là các chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản, hỗ trợ người dân đăng ký tài khoản và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử: Shopee, Lazada, Tiktok shop… Cơ quan chuyên môn địa phương hỗ trợ cấp tem truy xuất nguồn gốc, xây dựng hồ sơ sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng để các hộ, hợp tác xã đưa nông sản lên các hệ thống phân phối hiện đại.

Ninh Bình đã xây dựng và vận hành website Xúc tiến thương mại Phát triển thị trường Nông nghiệp; triển khai sử dụng và hỗ trợ 525 cơ sở với 828 sản phẩm tham gia hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý nguồn gốc, chất lượng an toàn thực phẩm và kết nối cung cầu nông sản thực phẩm trên địa bàn; hỗ trợ truy suất 20 sản phẩm chủ lực của tỉnh (lúa, gạo, lạc, thịt lợn, trứng); hỗ trợ 260.000 tem QRcode truy xuất nguồn gốc của 252 tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh nông sản.

Nhờ sự đồng hành, phối hợp hiệu quả giữa cơ quan có thẩm quyền của tỉnh và doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, chế biến... nhiều sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh đã vươn ra thị trường trong và ngoài nước, được người tiêu dùng tin tưởng, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới bền vững. Các sản phẩm như: Gạo sạch Toản Xuân, Ngao sạch Lenger, Thịt lợn Meat DeLi, Xúc xích MaVin, Dứa Đồng Giao, Nước mắm Ninh Cơ, Nông sản sấy Minh Dương, HTX Sinh Dược, Muối sạch Nam Định, Cơm cháy Ninh Bình... đã khẳng định được vị trí trên thị trường trong và ngoài nước.

Ông Nguyễn Hải Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình thông tin, để hỗ trợ doanh nghiệp, hộ dân, tỉnh sẽ tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo, hướng dẫn sử dụng thiết bị điện tử, phần mềm quản lý sản xuất, nhật ký số, thương mại điện tử; tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ xây dựng website, gian hàng số; tăng khả năng tiếp cận thông tin thị trường, giá cả và chính sách.

Ninh Bình thúc đẩy phát triển thương mại điện tử và chuỗi giá trị số; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như: Shopee, Lazada... Tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông sản, kho lạnh, logistics, hệ thống bảo quản sau thu hoạch gắn với nền tảng số quản lý chuỗi cung ứng...

Bài và ảnh: Nguyễn Lành (TTXVN)