Sinh viên tìm việc từ khi còn ở giảng đường: Đi sớm để không lỡ nhịp thị trường

Sinh viên tìm hiểu cơ hội việc làm tại "Ngày hội việc làm - Job Fair HLU 2026" ở khuôn viên Trường Đại học Luật Hà Nội

Chủ động đi tìm cơ hội từ khi chưa ra trường

Giữa không khí nhộn nhịp của "Ngày hội việc làm - Job Fair HLU 2026" tại Trường Đại học Luật Hà Nội, Nguyễn Tuấn Công, sinh viên năm ba Khoa Luật, cẩn thận mang theo hồ sơ, đi qua từng gian tư vấn để tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng. Với Công, đến ngày hội việc làm trước hết để hiểu thị trường lao động đang cần gì.

Nam sinh cho biết, điều mình quan tâm nhất là tiếp cận yêu cầu thực tế của nhà tuyển dụng, từ đó tìm đơn vị phù hợp để có thể gắn bó lâu dài. Nhưng càng tìm hiểu, Công càng nhận ra con đường từ giảng đường đến công việc không hoàn toàn bằng phẳng.

Khó khăn đầu tiên, theo Công, là rào cản bằng cấp. Nhiều đơn vị tuyển thực tập hoặc thử việc nhưng vẫn yêu cầu ứng viên phải có bằng tốt nghiệp hoặc hoàn thành đầy đủ điều kiện học tập. Trong khi đó, không ít sinh viên dù đã học gần xong chương trình vẫn chưa thể đáp ứng ngay các tiêu chí này.

"Có những vị trí sinh viên rất muốn thử sức nhưng lại vướng điều kiện đầu vào. Có nơi muốn ký thử việc nhưng yêu cầu bảng điểm, bằng cấp đầy đủ, trong khi sinh viên chưa tốt nghiệp chính thức", Công chia sẻ.

Nguyễn Tuấn Công, sinh viên năm ba Khoa Luật, cẩn thận mang theo hồ sơ, đi qua từng gian tư vấn để tìm hiểu yêu cầu tuyển dụng

Bên cạnh đó, mức hỗ trợ dành cho thực tập sinh cũng là băn khoăn lớn. Theo nam sinh, nhiều đơn vị chưa công khai rõ chế độ trợ cấp, trong khi với không ít sinh viên, đặc biệt những bạn điều kiện kinh tế khó khăn, khoản thù lao này có ý nghĩa thiết thực để duy trì quá trình thực tập.

Cùng mang tâm thế chủ động nhưng lựa chọn cách tiếp cận khác, Bùi Ngọc Bích, sinh viên năm ba Khoa Luật Kinh tế, đến ngày hội việc làm với một bộ hồ sơ được chuẩn bị sẵn, mong muốn nghe góp ý trực tiếp từ nhà tuyển dụng.

Thay vì chỉ tìm chỗ thực tập, Bích coi đây là dịp để "kiểm tra" chính mình: CV đã đủ thuyết phục chưa, kỹ năng nào còn thiếu và bản thân phù hợp với mảng nghề nghiệp nào. Với Bích, kinh nghiệm thực tế không phải đợi đến năm cuối mới bắt đầu, mà cần được tích lũy từng bước.

Sự dịch chuyển này cũng cho thấy thay đổi trong tư duy nghề nghiệp của người học. Nếu trước đây nhiều sinh viên coi thực tập chỉ là điều kiện bắt buộc của chương trình đào tạo, thì nay thực tập được nhìn như bước thử nghiệm nghề nghiệp, nơi sinh viên kiểm chứng năng lực, hiểu yêu cầu doanh nghiệp và xây dựng hồ sơ nghề nghiệp ngay từ sớm.

Bạn Bùi Ngọc Bích (bìa phải), tìm hiểu thông tin từ nhà tuyển dụng

Cơ hội rộng mở nhưng thị trường cũng thay đổi tiêu chuẩn tuyển dụng

Nhìn từ phía đơn vị sử dụng lao động, nhu cầu tuyển sinh viên, đặc biệt thực tập sinh ngành luật, không hề nhỏ. Nhưng điều doanh nghiệp tìm kiếm không chỉ là kiến thức chuyên môn.

Luật sư Nguyễn Thị Ngọc Anh, Công ty Luật TNHH Liên minh Quốc tế BNA, cho biết, doanh nghiệp tham gia ngày hội việc làm không đơn thuần để tuyển người mà muốn đồng hành cùng sinh viên trong định hướng nghề nghiệp.

Theo bà, nhiều sinh viên có nền tảng học thuật tốt nhưng thiếu hình dung cụ thể về môi trường làm việc thực tế, kỹ năng nghề nghiệp và những chuẩn bị cần có trước khi gia nhập thị trường lao động. Điều doanh nghiệp đánh giá cao không chỉ là điểm số hay thành tích, mà còn là thái độ học hỏi, kỹ năng giao tiếp, tư duy xử lý tình huống và khả năng thích ứng.

"Chuẩn bị sớm không phải là nộp hồ sơ nhiều hơn. Một bản CV tốt ngoài liệt kê thành tích học tập phải kể được câu chuyện năng lực", luật sư Ngọc Anh cho biết.

Ông Trần Văn Trí, Giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông LuatVietnam

Từ góc nhìn của LuatVietnam.vn, xu hướng doanh nghiệp chủ động "săn" sinh viên từ năm ba, năm tư vừa phản ánh thực tế cạnh tranh nhân sự, vừa cho thấy cách tiếp cận mới trong xây dựng nguồn nhân lực pháp lý.

Ông Trần Văn Trí, Giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông LuatVietnam (LuatVietnam.vn), cho rằng, trong bối cảnh hành lang pháp lý liên tục cập nhật và công nghệ pháp lý phát triển mạnh, doanh nghiệp không thể chờ ứng viên tự hoàn thiện sau khi ra trường. Việc tiếp cận sớm giúp rút ngắn thời gian đào tạo hội nhập, định hình văn hóa doanh nghiệp từ đầu vào, đồng thời nhận diện những ứng viên có sức bật học hỏi và khả năng thích nghi tốt.

Đặc biệt, những sinh viên chủ động làm quen từ sớm với các hệ thống tra cứu văn bản pháp luật chuyên sâu thường sở hữu tư duy pháp lý thực chiến khá nhạy bén. Doanh nghiệp tiếp cận sớm cũng là cách "bắt sóng" những nhân tố có sẵn tính chủ động, giúp họ chuyển từ tư duy học thuật sang xử lý bài toán pháp lý thực tiễn một cách hiệu quả hơn.

Theo ông Trí, doanh nghiệp hiện đang cạnh tranh thu hút nhân lực trẻ bằng lương và bằng môi trường phát triển, hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, từ lộ trình nghề nghiệp, chương trình cố vấn đến môi trường làm việc được trao quyền bởi công nghệ.

Thay vì để nhân sự trẻ mất nhiều thời gian với thao tác thủ công, các công cụ AI Luật, trợ lý ảo tra cứu và phân tích dữ liệu pháp lý đang giúp người trẻ giảm tải công việc định tuyến, tập trung hơn vào phân tích logic và tư duy chiến lược. Theo doanh nghiệp, đây mới là những năng lực cốt lõi tạo nên giá trị của một chuyên gia pháp lý trong tương lai.

"Khát" nhân sự biết làm nghề và biết dùng AI

Ở góc nhìn thị trường, ông Trí cho rằng, vấn đề hiện nay không nằm ở thiếu cử nhân luật, mà thiếu ứng viên có thể hội nhập ngay vào luồng công việc doanh nghiệp. Điểm thiếu hụt lớn nhất là tư duy gắn rủi ro pháp lý với bài toán kinh doanh thực tiễn và khả năng thích ứng với chuyển đổi số.

Chân dung ứng viên lý tưởng hiện nay phải là "nhân sự thời đại mới phù hợp với AI". Đó là người hiểu công nghệ không thay thế chuyên gia pháp lý, nhưng chuyên gia biết dùng công nghệ sẽ thay thế người không biết dùng.

Ứng viên được thị trường tìm kiếm là người kết hợp được nền tảng chuyên môn vững với kỹ năng làm chủ công cụ số, biết tương tác với AI, dùng AI để trích xuất, tóm tắt nhanh lượng lớn tài liệu, từ đó đưa ra khuyến nghị chính xác và kịp thời. Đây cũng là định hướng doanh nghiệp định hình nhu cầu tuyển dụng trong giai đoạn tới.

Giữa hàng chục gian tư vấn tại ngày hội việc làm, hình ảnh những sinh viên năm ba cầm hồ sơ đi hỏi từng doanh nghiệp có thể chỉ là chi tiết nhỏ. Nhưng phía sau đó là một thay đổi lớn trong tư duy: thay vì chờ thị trường chọn mình, người trẻ đang học cách bước ra để tự tìm vị trí cho mình. Và trong cuộc đua nhân lực pháp lý, sự chủ động ấy đang trở thành lợi thế đầu tiên.

Trường Lê