Siêu El Ninõ sẽ tác động thế nào đến cà phê, ca cao và đường?

Theo tổng hợp của Reuters từ các cơ quan khí tượng và chuyên gia thị trường, El Ninõ thường khiến nhiệt độ toàn cầu tăng cao, làm thay đổi quy luật mưa tại nhiều khu vực sản xuất nông nghiệp trọng điểm. Trong khi một số nơi đối mặt với hạn hán kéo dài, những khu vực khác lại chịu mưa lớn bất thường, tạo ra rủi ro đáng kể cho các loại nông sản nhiệt đới như cà phê, ca cao và đường.

El Ninõ là hiện tượng nhiệt độ bề mặt nước biển ở phía đông Thái Bình Dương tăng lên do gió tín phong suy yếu. Hiện tượng này thường xuất hiện theo chu kỳ từ 2-7 năm và kéo dài khoảng 9-12 tháng. Những đợt El Ninõ mạnh trong quá khứ thường đi kèm các biến động lớn trên thị trường nông sản toàn cầu.

Đối với ca cao, rủi ro được đánh giá đặc biệt đáng chú ý. Theo dữ liệu được Reuters dẫn từ công ty đầu tư Wisdom Tree, tất cả các đợt El Ninõ mạnh trong vòng 55 năm qua đều đi kèm với sự sụt giảm sản lượng ca cao toàn cầu.

Bài học gần nhất đến từ giai đoạn 2023-2024. Ban đầu, Tây Phi - khu vực sản xuất ca cao lớn nhất thế giới - hứng chịu lượng mưa cao bất thường, tạo điều kiện cho bệnh nấm phát triển trên cây ca cao. Sau đó, thời tiết chuyển sang khô nóng cực đoan, khiến nhiều vườn cây bị rụng hoa và giảm năng suất. Theo chuyên gia thời tiết Jim Roemer của Best Weather, điều đáng lo hiện nay không chỉ là hạn hán mà còn là nguy cơ mưa quá nhiều trong giai đoạn đầu, làm gia tăng áp lực dịch bệnh đối với cây trồng.

Tây Phi hiện đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với thị trường khi Bờ Biển Ngà và Ghana chiếm khoảng một nửa sản lượng ca cao toàn cầu. Trong năm 2024, tình trạng mất mùa tại khu vực này đã đẩy giá ca cao lên mức kỷ lục, có thời điểm vượt 12.000 USD/tấn.

Với cà phê, tác động của El Ninõ có sự khác biệt giữa robusta và arabica.

Theo phân tích của Citigroup (Citi) được Reuters dẫn lại, thời tiết khô hạn tại Việt Nam và Indonesia có thể làm giảm đáng kể năng suất robusta. Đây là vấn đề đáng chú ý bởi 2 quốc gia này hiện đóng góp khoảng một nửa sản lượng robusta toàn cầu.

El Ninõ thường khiến Việt Nam và Indonesia đối mặt với nhiệt độ cao hơn cùng lượng mưa thấp hơn trong nửa cuối năm, đúng vào giai đoạn quan trọng của quá trình sinh trưởng cây cà phê. Nếu điều kiện thời tiết bất lợi kéo dài, tác động có thể bắt đầu phản ánh vào nguồn cung từ quý IV trở đi.

Đối với arabica, bức tranh phức tạp hơn do Brazil - quốc gia sản xuất gần một nửa sản lượng arabica thế giới - có thể vừa hưởng lợi vừa chịu tác động tiêu cực từ El Ninõ.

Theo ông Carlos Santana, Giám đốc thương mại của EISA, công ty thuộc tập đoàn nông sản ECOM, thời tiết ấm hơn có thể giúp Brazil giảm nguy cơ sương giá trong mùa đông. Tuy nhiên, về dài hạn, El Ninõ thường kéo theo thời tiết khô nóng trong giai đoạn cây ra hoa và phát triển quả, làm gia tăng rủi ro đối với vụ mùa năm sau.

Thị trường đường cũng không nằm ngoài vùng ảnh hưởng.

Theo Reuters, El Ninõ thường khiến lượng mưa tại Brazil - quốc gia xuất khẩu đường lớn nhất thế giới - tăng cao trong nửa cuối năm. Điều này có thể gây gián đoạn thu hoạch và ảnh hưởng đến chất lượng mía.

Ngược lại, tại Ấn Độ và Thái Lan, El Ninõ thường đi kèm lượng mưa thấp hơn trong mùa gió mùa. Ông Carlos de Mello, Giám đốc bộ phận đường của công ty môi giới Hedgepoint, ước tính ngay cả một đợt El Ninõ ở mức trung bình cũng có thể làm sản lượng đường của Ấn Độ giảm khoảng 1 triệu tấn.

Dù vậy, vị chuyên gia này cũng lưu ý rằng tác động của El Ninõ đối với thị trường đường không hoàn toàn theo hướng tăng giá, bởi lượng mưa cao hơn tại Brazil có thể hỗ trợ vụ mía của những năm tiếp theo.

Nhìn chung, theo đánh giá của Reuters, một đợt El Ninõ mạnh không đồng nghĩa tất cả nông sản đều giảm sản lượng, nhưng lịch sử cho thấy hiện tượng thời tiết này thường tạo ra những biến động đáng kể đối với các mặt hàng nông sản nhiệt đới. Trong bối cảnh nguồn cung nhiều loại nông sản vẫn nhạy cảm với thời tiết, diễn biến của El Ninõ trong những tháng tới sẽ tiếp tục là một trong những yếu tố được giới đầu tư theo dõi sát sao.

Quang Trung