Siết điều kiện sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu hóa chất

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 26/2026/NĐ-CP ngày 17/1/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa. Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định là siết chặt điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất nhằm bảo đảm an toàn và kiểm soát rủi ro.

Sản xuất phân bón tại Công ty cổ phần Supe phốt phát và Hóa chất Lâm Thao. Ảnh: Trung Kiên

Nghị định gồm 5 chương, 31 điều, quy định cụ thể các nội dung liên quan đến điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất; quản lý hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt, hóa chất cấm; dịch vụ tồn trữ hóa chất; miễn trừ, thu hồi giấy phép; quản lý thông tin hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa.

Đối với hoạt động sản xuất hóa chất, Nghị định yêu cầu tổ chức sản xuất phải được thành lập hợp pháp; nhà xưởng, kho chứa đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, phù hợp với tính chất, quy mô và công nghệ sản xuất, lưu trữ hóa chất. Cơ sở sản xuất phải có nội quy, biển báo an toàn hóa chất thể hiện đầy đủ các đặc tính nguy hiểm; đồng thời xây dựng và được phê duyệt kế hoạch hoặc biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất theo quy định.

Ngoài ra, cơ sở sản xuất phải được trang bị đầy đủ phương tiện, thiết bị ứng cứu sự cố phù hợp với đặc tính và khối lượng hóa chất tồn trữ; công nghệ sản xuất phải bảo đảm giảm thiểu nguy cơ sự cố, ô nhiễm môi trường, phòng, chống cháy nổ. Hóa chất trong kho phải được bảo quản đúng quy chuẩn kỹ thuật, thuận lợi cho công tác ứng phó sự cố. Người chịu trách nhiệm chuyên môn về an toàn hóa chất phải có trình độ phù hợp, nắm vững công nghệ và biện pháp an toàn; người lao động thuộc diện quy định bắt buộc phải được huấn luyện an toàn hóa chất.

Đối với hoạt động kinh doanh hóa chất, Nghị định quy định tổ chức kinh doanh phải được thành lập theo pháp luật; có kho tồn trữ đạt yêu cầu hoặc thuê kho của đơn vị đủ điều kiện hoạt động dịch vụ tồn trữ hóa chất. Việc bảo quản, tồn trữ hóa chất phải tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; người phụ trách an toàn hóa chất phải có trình độ chuyên môn phù hợp và người lao động phải được huấn luyện an toàn hóa chất theo quy định.

Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm khai báo hóa chất nhập khẩu. Theo đó, tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất thuộc các chương 28 và 29 của Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam phải thực hiện khai báo trước khi thông quan qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Hồ sơ khai báo bao gồm thông tin về tổ chức, cá nhân nhập khẩu; hóa đơn thương mại; phiếu an toàn hóa chất và các giấy tờ liên quan. Thông tin phản hồi khai báo có giá trị pháp lý để làm thủ tục thông quan và là căn cứ xử lý vi phạm nếu khai báo không chính xác.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan trong việc xây dựng hệ thống quản lý, tiếp nhận thông tin khai báo và kiểm tra hoạt động khai báo hóa chất. Dữ liệu nhập khẩu hóa chất được chia sẻ với các cơ quan quản lý chuyên ngành ở địa phương thông qua Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất.

Một số trường hợp được miễn trừ khai báo hóa chất nhập khẩu, như hóa chất đã được cấp giấy phép nhập khẩu; nhập khẩu với khối lượng nhỏ theo quy định; nhập khẩu hóa chất mới để thử nghiệm hoặc hỗn hợp chất không thuộc danh mục quản lý.

Nghị định số 26/2026/NĐ-CP có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành (17/1/2026) được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn trong sản xuất, kinh doanh và lưu thông hóa chất trên thị trường.

Nguyễn Hạnh