Siết chặt quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú

Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định việc thi hành biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú.

Bộ Công an đề xuất quy trình chi tiết từ tiếp nhận, giám sát đến xử lý vi phạm đối với người bị cấm đi khỏi nơi cư trú. Ảnh minh họa AI.

Quy trình tiếp nhận khi trình diện

Theo dự thảo, khi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú đến trình diện, trưởng công an cấp xã phải kiểm tra, đối chiếu thông tin giữa lệnh cấm và giấy tờ cá nhân hoặc thông tin trong CSDL quốc gia về dân cư, VNeID. Trường hợp phát hiện có nhầm lẫn, sai sót thì báo cáo người đã ra lệnh cấm.

Đồng thời, cơ quan công an lập biên bản trình diện; hướng dẫn người bị cấm đi khỏi nơi cư trú viết bản tự khai lý lịch; yêu cầu viết bản cam đoan chấp hành nghiêm các quy định.

Trường hợp là người dưới 18 tuổi hoặc có nhược điểm về tâm thần, thể chất phải có biên bản xác nhận của người đại diện, giấy cam đoan phải có xác nhận của người đại diện hoặc người đại diện viết hộ (có dấu vân tay của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú).

Sau đó, công an cấp xã phổ biến quy định về điểm danh, kiểm diện, triệu tập; đồng thời lập hồ sơ quản lý, cập nhật dữ liệu, phân công cán bộ theo dõi và thông báo rõ người chịu trách nhiệm quản lý cho người bị áp dụng biện pháp. Biên bản trình diện được gửi UBND cấp xã để phối hợp. Việc tiếp nhận thực hiện tất cả các ngày, kể cả lễ, Tết.

Cán bộ được giao nhiệm vụ phải xây dựng kế hoạch quản lý, theo dõi cụ thể để báo cáo lãnh đạo.

Nếu sau 3 ngày kể từ khi nhận lệnh mà người bị áp dụng biện pháp không đến trình diện mà không có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì trưởng công an cấp xã sẽ triệu tập.

Kiểm tra định kỳ, điểm danh hằng tháng

Dự thảo quy định trong 10 ngày đầu mỗi tháng, trưởng công an cấp xã tổ chức kiểm tra cư trú, kết hợp điểm danh, kiểm diện người bị cấm đi khỏi nơi cư trú và cập nhật vào hệ thống quản lý. Khi cần thiết hoặc có dấu hiệu vi phạm, cán bộ phụ trách được kiểm tra, xác minh đột xuất.

Việc triệu tập phải thực hiện bằng giấy triệu tập, nêu rõ thời gian, địa điểm, nội dung làm việc. Buổi làm việc do trưởng công an cấp xã chủ trì, có cán bộ theo dõi và người đại diện (nếu thuộc trường hợp cần thiết), đồng thời lập biên bản đầy đủ.

Nếu người bị triệu tập vắng mặt có lý do chính đáng sẽ được triệu tập lại; trường hợp không có lý do sẽ bị lập biên bản vi phạm để xử lý theo quy định.

Định kỳ hằng tháng hoặc khi hết thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú hoặc khi giải quyết vắng mặt, được thay đổi nơi cư trú thì cán bộ quản lý phải nhận xét việc chấp hành nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.

Quy định vắng mặt, thay đổi nơi cư trú

Dự thảo cho phép người bị cấm đi khỏi nơi cư trú được rời khỏi địa bàn trong trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà không cần xin phép, nhưng phải báo cáo và trình diện ngay sau khi lý do chấm dứt; nếu không thực hiện sẽ bị xử lý theo quy định.

Trường hợp được được thông báo đồng ý của cơ quan, người có thẩm quyền tố tụng cho phép vắng mặt, trưởng công an cấp xã ra quyết định và thông báo cho VKS cùng công an nơi tạm trú, lưu trú để phối hợp quản lý.

Khi đến nơi cư trú mới, người bị áp dụng biện pháp phải trình báo để được trưởng công an cấp xã nơi cư trú mới thực hiện đầy đủ các thủ tục về tiếp nhận người bị cấm đi khỏi nơi cư trú, đăng ký tạm trú, lưu trú; hết thời hạn phải có xác nhận và nhận xét việc chấp hành nghĩa vụ.

Trường hợp người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không đến công an cấp xã nơi cư trú mới trình báo thì trưởng công an cấp xã nơi cư trú mới thông báo cho trưởng công an cấp xã được giao quản lý, để tiến hành xác minh, xử lý vi phạm.

3 lần vi phạm có thể bị đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn

Trường hợp người bị cấm đi khỏi nơi cư trú thay đổi nơi ở trong cùng cấp xã nhưng khác địa bàn quản lý, trưởng công an cấp xã sẽ phân công cán bộ mới phụ trách; đồng thời thực hiện bàn giao hồ sơ, tài liệu và tiếp tục xây dựng kế hoạch quản lý phù hợp.

Nếu thay đổi nơi cư trú ra ngoài địa bàn cấp xã, trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận lệnh mới, công an nơi quản lý ban đầu phải nhận xét việc chấp hành, bàn giao hồ sơ cho nơi đến, đồng thời báo cáo cơ quan liên quan và cập nhật hệ thống quản lý.

Trường hợp người bị áp dụng biện pháp được phép thay đổi nơi làm việc, lao động hoặc học tập ngoài địa bàn, công an nơi cư trú sẽ thông báo cho công an nơi đến để phối hợp theo dõi; nếu có vi phạm, sẽ thông tin ngược lại để xử lý theo quy định.

Dự thảo quy định rõ lộ trình xử lý khi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú tự ý rời khỏi địa bàn không phép. Cụ thể, nếu vi phạm lần đầu, trưởng công an cấp xã lập biên bản, có đại diện khu dân cư và gia đình (hoặc người đại diện hợp pháp) cùng ký xác nhận.

Sau 3 ngày, nếu vẫn tiếp tục vắng mặt không lý do chính đáng, sẽ lập biên bản vi phạm lần hai và thông báo cho người đã ra lệnh cấm. Nếu tái diễn thêm 3 ngày sau đó, cơ quan công an lập biên bản lần ba, đồng thời đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn theo hướng nghiêm khắc hơn.

Đối với các vi phạm nghĩa vụ khác, việc xử lý được thực hiện theo quy định của Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú.

Dự thảo cũng quy định trước khi hết thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú 10 ngày, công an cấp xã phải thông báo bằng văn bản cho người đã ra lệnh để xem xét, giải quyết, đồng thời gửi VKS cùng cấp để giám sát.

Nếu quá thời hạn mà chưa được xử lý, công an cấp xã phải báo ngay cho VKS có thẩm quyền kiểm sát để kiến nghị theo thẩm quyền; đồng thời báo cáo UBND cấp xã, cơ quan quản lý tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú công an cấp tỉnh biết.

HUỲNH THƠ