Sẽ có Tổ công tác phát hiện, ứng phó với UAV tại các sân bay

Một vật thể nhỏ có thể gây hậu quả lớn

Chỉ trong hai ngày 11 và 13/8, hoạt động khai thác tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất liên tiếp bị gián đoạn do phát hiện thiết bị bay không người lái (UAV), diều gắn đèn xuất hiện trái phép tại khu vực cận sân bay.

Diều gắn đèn được phát hiện tại khu vực lân cận Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất (ảnh:VATM).

Sự việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng thiết bị bay không người lái xâm nhập khu vực hàng không, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa trực tiếp đến an ninh, an toàn bay.

Trao đổi với PV Báo Xây dựng, ông Mai Mạnh Hùng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động bay, Cục Hàng không Việt Nam khẳng định drone/UAV, diều và các vật thể bay khác xâm nhập khu vực sân bay là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng.

Theo ông Hùng, một vật thể có kích thước nhỏ nhưng nếu xảy ra va chạm với tàu bay có thể gây hậu quả rất lớn, thậm chí dẫn đến tai nạn thảm khốc.

Mức độ nguy hiểm càng đáng lưu ý tại những sân bay có mật độ khai thác cao như Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.

Ông Hùng cho biết, Tân Sơn Nhất là một trong những sân bay tấp nập nhất Việt Nam, với trung bình khoảng 42 chuyến cất, hạ cánh mỗi giờ và trong các khung giờ cao điểm, mật độ còn có thể cao hơn.

"Trong điều kiện khai thác với tần suất dày đặc như vậy, chỉ một vật thể bay xuất hiện trong khu vực hoạt động của sân bay cũng có thể tác động dây chuyền đến hàng loạt chuyến bay", ông Hùng nói.

Đáng chú ý, việc xuất hiện UAV gần khu vực Tân Sơn Nhất tỏng tối 11/8 đã ảnh hưởng đến hàng loạt chuyến bay. Trong đó, tình huống kéo dài, liên tiếp khiến 3 tàu bay phải bay chờ dẫn đến gần hết nhiên liệu và phải hạ cánh khẩn cấp.

Đây là minh chứng rõ ràng cho việc một vật thể bay tưởng như nhỏ bé nhưng có thể tạo ra rủi ro rất lớn đối với hoạt động hàng không, đặc biệt tại các sân bay có mật độ khai thác cao.

Kíp trực Đài Kiểm soát không lưu Tân Sơn Nhất tổ chức điều hành hoạt động bay (ảnh: VATM).

Cần phát hiện UAV, vật thể bay từ sớm

Trước thực tế trên, một trong những vấn đề được Cục Hàng không Việt Nam đặt ra hiện nay là phải nâng cao năng lực phát hiện, nhận dạng và ứng phó với UAV, vật thể bay từ sớm.

Ông Hùng cho biết, trước đây trong nhiều trường hợp, cơ quan chức năng chủ yếu tiếp nhận thông tin từ tổ bay. Tuy nhiên, phương thức này có hạn chế do thông tin về vị trí, hướng di chuyển của vật thể bay đôi khi chưa đủ chính xác.

Do đó, theo ông Hùng cần tăng cường năng lực phát hiện, nhận dạng và ứng phó nhanh. Khi xác định được vật thể bay sớm, cơ quan chức năng sẽ chủ động trong đánh giá tình huống, đưa ra quyết định phù hợp và qua đó giảm thời gian phải dừng hoặc hạn chế hoạt động bay.

Đặc biệt, hệ thống phát hiện sớm sẽ hỗ trợ trực tiếp Tổ an toàn đường cất, hạ cánh trong quá trình đánh giá nguy cơ và quyết định cho phép hoạt động bay trở lại khi điều kiện an toàn được bảo đảm.

Thực tế trong tối 13/8 là một minh chứng rõ cho hiệu quả của việc phát hiện vật thể bay sớm. Theo ông Hùng, nhờ phát hiện sớm, hoạt động bay chỉ bị gián đoạn trong thời gian ngắn.

Trong tình huống này, Sư đoàn 367 đã sử dụng radar phát hiện vật thể bay, sau đó thông báo cho các đơn vị hàng không và công an địa phương. Việc có công cụ phát hiện nhanh giúp các cơ quan chức năng có thêm thông tin để đánh giá và ra quyết định, qua đó hạn chế thời gian ảnh hưởng đến khai thác bay.

Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam cũng đang thúc đẩy việc hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng.

Cụ thể, cơ quan này đã làm việc với Cục Quản lý xuất nhập cảnh (Bộ Công an) về quy chế phối hợp, trước mắt hướng tới thành lập Tổ công tác phát hiện, ứng phó với UAV tại các sân bay trên cả nước.

Tổ công tác này sẽ hỗ trợ Tổ an toàn đường cất, hạ cánh trong việc đánh giá và đưa ra quyết định xử lý sớm. Theo định hướng, lực lượng này sẽ được trang bị các thiết bị cần thiết, đồng thời phối hợp nhanh với chính quyền và công an địa phương để xử lý tình huống.

Mục tiêu quan trọng nhất là rút ngắn thời gian từ khi phát hiện vật thể bay đến khi đưa ra quyết định xử lý, từ đó giảm thiểu thời gian phải dừng hoặc hạn chế hoạt động bay.

Sau bước đầu triển khai, hai Nhà chức trách sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hướng dẫn phối hợp nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả của cơ chế hiện có.

Theo ông Hùng, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cũng đang nghiên cứu trang bị các phương tiện, thiết bị phục vụ việc phát hiện vật thể bay từ sớm.

Tuy nhiên, giải pháp công nghệ chỉ là một phần của bài toán. Một yếu tố quan trọng khác là nâng cao nhận thức của người dân và xây dựng chế tài đủ mạnh để ngăn chặn hành vi vi phạm.

Công tác tuyên truyền cần giúp người dân hiểu rõ rằng việc điều khiển UAV, thả diều không đúng quy định gần sân bay không phải là hành vi đơn thuần mang tính giải trí, mà có thể trực tiếp đe dọa an toàn của hàng trăm hành khách và tổ bay.

"Cùng với tuyên truyền, cần có chế tài phù hợp, đủ sức răn đe; đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và ngành hàng không", ông Hùng nhấn mạnh.

Quy định của pháp luật nêu rõ, tổ chức, cá nhân sở hữu và sử dụng UAV phải thực hiện đầy đủ việc đăng ký phương tiện, đồng thời xin cấp phép bay trước khi tổ chức hoạt động. Người có hành vi điều khiển UAV xâm nhập khu vực cấm bay hoặc khu vực hạn chế bay của cảng hàng không, sân bay có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự.

Tạ Hải