Sáu 'thủ phạm' phía sau nguy cơ ung thư vú

Nhiều ca tử vong do ung thư vú có thể phòng tránh được nếu kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống. Ảnh: iStock

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí The Lancet Oncology cho thấy, nhiều ca tử vong do ung thư vú có thể phòng tránh được nếu kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống. Đáng chú ý, sáu yếu tố có thể thay đổi hiện chiếm tới 28% tổng số năm sống khỏe mạnh bị mất do căn bệnh này trên toàn cầu.

Theo nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Lisa Force thuộc Đại học Washington (Mỹ) dẫn đầu, trong năm 2023 thế giới ghi nhận khoảng 2,3 triệu ca ung thư vú mới và 764.000 ca tử vong. Tổng cộng, căn bệnh này gây ra khoảng 24 triệu năm sống khỏe mạnh bị mất do bệnh tật hoặc tử vong sớm.

Tiêu thụ nhiều thịt đỏ là yếu tố nguy cơ hàng đầu liên quan đến ung thư vú. Ảnh: iStock

Phân tích cho thấy sáu yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh đóng góp đáng kể vào gánh nặng bệnh tật, bao gồm:

• Tiêu thụ nhiều thịt đỏ (bò, lợn, dê, cừu) chiếm tỷ lệ cao nhất, 11%;

• Hút thuốc, kể cả hút thuốc thụ động, chiếm 8%;

• Đường huyết cao chiếm 6%;

• Thừa cân, béo phì (chỉ số BMI cao) chiếm 4%;

• Uống rượu bia ở mức cao chiếm 2%;

• Ít vận động thể chất cũng chiếm 2%.

Kết quả này cho thấy việc duy trì lối sống lành mạnh - không hút thuốc, tăng cường vận động, kiểm soát cân nặng và các chỉ số chuyển hóa - có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mất đi những năm sống khỏe mạnh do ung thư vú.

Uống rượu bia là yếu tố nguy cơ gây ung thư vú có thể phòng tránh được. Ảnh: iStock

Dù vậy, các nhà khoa học cũng lưu ý rằng ung thư vú còn chịu tác động từ yếu tố di truyền và những nguyên nhân không thể thay đổi khác.

Ung thư vú hiện là loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn cầu và dự báo xu hướng gia tăng vẫn tiếp diễn. Nhóm nghiên cứu ước tính đến năm 2050, số ca mắc mới hàng năm có thể tăng thêm một phần ba, lên khoảng 3,5 triệu ca, trong khi số ca tử vong có thể đạt gần 1,4 triệu mỗi năm.

Theo bà Kayleigh Bhangdia, tác giả chính của nghiên cứu, gánh nặng ung thư vú đang có xu hướng dịch chuyển từ các quốc gia thu nhập cao sang các nước thu nhập thấp và trung bình thấp. Tại những khu vực này, người bệnh thường được chẩn đoán muộn hơn, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng còn hạn chế và tỷ lệ tử vong cao hơn, đe dọa làm suy giảm những tiến bộ đạt được trong chăm sóc sức khỏe phụ nữ.

Hút thuốc, kể cả hút thuốc thụ động, là nguyên nhân thứ hai gây ung thư vú có thể phòng tránh được. Ảnh: iStock

Trong khi đó, bà Marie Ng, nhà khoa học dữ liệu tại Đại học Quốc gia Singapore và đồng tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh tiềm năng lớn của các biện pháp phòng ngừa. Theo bà, với hơn một phần tư gánh nặng bệnh tật liên quan đến các yếu tố lối sống có thể thay đổi, các chính sách y tế công cộng có thể được thiết kế hiệu quả hơn, đồng thời người dân cũng có thể được tư vấn cụ thể để điều chỉnh hành vi, như giảm cân nặng dư thừa hoặc kiểm soát đường huyết.

Những phát hiện này một lần nữa khẳng định vai trò then chốt của dự phòng và thay đổi lối sống trong chiến lược giảm thiểu gánh nặng ung thư vú toàn cầu trong những thập niên tới.

Hồng Nhung