Sau chu kỳ thấp kỷ lục, lãi suất 2026 sẽ dịch chuyển thế nào?

Trong báo cáo ngành ngân hàng vừa công bố, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) đưa ra nhiều dự báo đáng chú ý liên quan đến diễn biến lãi suất huy động và lãi suất cho vay trong năm 2026.

Theo VCBS, trong nửa đầu năm 2026, mặt bằng lãi suất huy động được dự báo tiếp tục nhích lên khoảng 0,3 – 0,5 điểm phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu chuẩn bị nguồn vốn của các ngân hàng nhằm đáp ứng tăng trưởng tín dụng phục vụ hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Bên cạnh đó, chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn trên toàn hệ thống vẫn duy trì ở mức cao, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng tăng mạnh xuyên suốt năm 2025, qua đó tiếp tục tạo áp lực lên lãi suất huy động, nhất là tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô trung bình và nhỏ.

Sang nửa cuối năm 2026, VCBS cho rằng mặt bằng lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,4 – 0,5 điểm phần trăm, đồng thời sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng sẽ ngày càng rõ nét.

Đối với nhóm ngân hàng quốc doanh, nhiều ngân hàng đã chủ động điều chỉnh tăng lãi suất huy động khoảng 0,3 – 0,6 điểm phần trăm trong tháng 12/2025 nhằm chuẩn bị thanh khoản cho nhu cầu tín dụng cuối năm 2025 và năm 2026, trong bối cảnh Thông tư 26 chính thức hết hiệu lực.

Tuy nhiên, trong năm 2026, lãi suất huy động tại nhóm này được kỳ vọng sẽ duy trì trạng thái đi ngang, phù hợp với định hướng hỗ trợ nền kinh tế của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.

Ngoài ra, nhờ lợi thế về nguồn tiền gửi ổn định cùng vị thế trên thị trường trái phiếu, áp lực thanh khoản cũng như chi phí huy động vốn của các ngân hàng quốc doanh được đánh giá là không quá lớn.

Ở chiều ngược lại, nhóm ngân hàng tư nhân được dự báo sẽ chịu áp lực tăng lãi suất huy động lớn hơn nhằm thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Áp lực này thể hiện rõ tại các ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tiền gửi khách hàng, có cơ cấu nguồn vốn kém linh hoạt; các ngân hàng có tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tăng nhanh, buộc phải đẩy mạnh huy động vốn trung – dài hạn để cân đối nguồn vốn; cũng như các ngân hàng quy mô nhỏ có thanh khoản phụ thuộc lớn vào nguồn vốn ngắn hạn và thị trường liên ngân hàng.

Theo VCBS, áp lực tăng lãi suất huy động sẽ nhẹ hơn đối với những ngân hàng sở hữu lợi thế CASA cao, linh hoạt trong việc đa dạng hóa cơ cấu huy động và có khả năng tiếp cận nguồn vốn ngoại tệ thông qua các khoản vay hợp vốn quốc tế.

Đối với lãi suất cho vay, VCBS dự báo mặt bằng lãi suất cho vay trong năm 2026 nhìn chung vẫn được duy trì ở mức thấp, dù có thể tăng nhẹ khoảng 0,5 – 0,7 điểm phần trăm so với năm trước và tiếp tục có sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng.

Động lực chính đến từ xu hướng gia tăng tỷ trọng cho vay khách hàng cá nhân – phân khúc có mức lãi suất cao hơn so với cho vay doanh nghiệp, đặc biệt là việc đẩy mạnh cho vay mua nhà với kỳ hạn dài, qua đó góp phần cải thiện lãi suất cho vay bình quân của toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh biên lãi thuần (NIM) của các ngân hàng đã thu hẹp xuống mức thấp nhất kể từ cuối năm 2018 đến nay, cùng với áp lực gia tăng chi phí vốn, nhiều ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng tư nhân quy mô vừa, có thể cân nhắc điều chỉnh tăng lãi suất cho vay nhằm bù đắp chi phí và duy trì biên lợi nhuận.

Riêng đối với nhóm ngân hàng quốc doanh, VCBS kỳ vọng các ngân hàng này sẽ tiếp tục xu hướng giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ khách hàng theo định hướng của Chính phủ. Theo đó, lãi suất cho vay mới tại nhóm ngân hàng quốc doanh có thể giảm thêm khoảng 0,2 – 0,3 điểm phần trăm trong năm 2026.

Ngược lại, tại nhóm ngân hàng tư nhân, mặt bằng lãi suất cho vay mới được dự báo có thể tăng trong biên độ 0,3 – 1 điểm phần trăm, tùy thuộc vào từng ngành nghề và phân khúc khách hàng.

Về tăng trưởng tín dụng, VCBS dự báo dư nợ toàn hệ thống trong năm 2026 có thể đạt mức tăng khoảng 16% – 18%, cao hơn mục tiêu điều hành của Ngân hàng Nhà nước. Động lực tăng trưởng đến từ việc chính sách tiền tệ tiếp tục được duy trì theo hướng nới lỏng với lãi suất điều hành ở mức thấp, qua đó kích thích nhu cầu tín dụng, với các động lực chính đến từ đầu tư công, bất động sản và khu vực kinh tế tư nhân.

Bên cạnh đó, cầu tín dụng được kỳ vọng phục hồi rõ nét hơn, đặc biệt tại phân khúc tiêu dùng và cho vay mua nhà với kỳ hạn dài. Thị trường bất động sản cùng hoạt động sản xuất, xuất khẩu và đầu tư công được dự báo tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực trong giai đoạn cuối năm 2025 và năm 2026.

Trong đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng kinh tế, trong khi các vướng mắc pháp lý của thị trường bất động sản từng bước được tháo gỡ, qua đó tạo hiệu ứng lan tỏa đối với các nhóm ngành xây dựng và vật liệu xây dựng.

Bảo Châu