Sản xuất lúa gạo phát thải thấp - hướng đi nào cho Lai Châu?

Đề xuất này nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng vùng nguyên liệu lúa gạo để phục vụ xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu.

Công ty Nông sản Bảo Minh là doanh nghiệp có truyền thống với 4 thế hệ gắn bó với ngành lúa gạo, hiện đã và đang phát triển hệ thống liên kết chuỗi ngành hàng lúa gạo (sản xuất, chế biến, tiêu thụ, xuất khẩu).

Cánh đồng lúa ở Than Uyên, tỉnh Lai Châu. Ảnh: Báo Nông nghiệp và Môi trường

Theo bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, tỉnh Lai Châu sở hữu điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp để phát triển các dòng gạo đặc sản, nhất là những cánh đồng ở khu vực Than Uyên.

Các loại gạo đặc sản như: Séng Cù, tẻ tròn, tẻ râu Lai Châu, tẻ râu Phong Thổ, tẻ râu, gạo lức Huyết rồng, Japonica, nếp Tan Pỏm... Doanh nghiệp đã nghiên cứu vùng nguyên liệu tại địa phương trong nhiều năm và đánh giá đây là “địa điểm vàng” và hiện nay chính là "thời điểm vàng" để phát triển lúa hữu cơ, lúa phát thải thấp kết hợp bán tín chỉ carbon (khí metan, CO2).

Sản phẩm gạo lức Huyết Rồng (tên gọi khác là gạo lứt - mới bỏ vỏ trấu, còn nguyên cám và hạt mầm) - một đặc sản của Lai Châu - sản phẩm của Công ty Nông sản Bảo Minh.

Trong giai đoạn 2026-2030, Nhật Bản và Hàn Quốc đang có nhu cầu lớn về nguồn gạo chất lượng cao, giảm phát thải khí nhà kính (khí metan, CO2). Lúa gạo chất lượng cao, giảm phát thải khí nhà kính hiện được xem “giấy thông hành” xuất khẩu vào các thị trường khó tính: Nhật Bản, Hàn Quốc, EU... Lai Châu hoàn toàn có thể trở thành vùng nguyên liệu chiến lược nếu được quy hoạch bài bản.

Đồng tình quan điểm này, ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng: Đây là một hướng mới để chúng ta tăng cường khẳng định nông sản Việt Nam ngày càng hướng tới giá trị xanh, xu hướng của thế giới hiện nay. Người tiêu dùng Nhật Bản rất nhạy cảm với vấn đề môi trường và vấn đề phát triển bền vững. Vì thế, người tiêu dùng ở thị trường này sẵn sàng chi trả giá cao hơn cho sản phẩm gạo từ việc giảm phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất, canh tác, trong đó có Đề án "Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030" đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đang triển khai thực hiện.

Để thực hiện việc trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp, Công ty Bảo Minh đề xuất tỉnh Lai Châu xây dựng cơ chế đầu mối thống nhất để hỗ trợ xúc tiến đầu tư, đồng thời quy hoạch các vùng sản xuất tập trung quy mô từ hàng trăm ha đối với lúa đặc sản và các nông sản bản địa. Bà Bùi Thị Hạnh Hiếu cho rằng, ngoài lợi thế về khí hậu, canh tác tại vùng núi dù khó khăn hơn đồng bằng, nhưng lại tạo ra sản phẩm sạch hơn, có giá trị cao. Lúa gạo được trồng trọt đạt tiêu chuẩn hữu cơ, giảm phát thải khí nhà kính, giá bán gạo có thể cao gần gấp đôi hiện nay.

Đại diện công ty Bảo Minh cũng cho biết, doanh nghiệp đặt mục tiêu phát triển 8.000ha vùng nguyên liệu lúa gạo và đưa sản phẩm lên 8.000 điểm bán trên toàn quốc. Ngoài kênh truyền thống, công ty sẽ đẩy mạnh thương mại điện tử, livestream bán hàng và mô hình “farm to customer” (từ cánh đồng tới khách hàng), đưa nông sản trực tiếp từ nông dân tới người tiêu dùng trong thời gian ngắn. Với mong muốn doanh nghiệp đầu tư dài hạn vào tỉnh Lai Châu, bà Bùi Thị Hạnh Hiếu, Tổng giám đốc Công ty Nông sản Bảo Minh đề nghị địa phương tiếp tục cải thiện hạ tầng logistics, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư xây dựng kho sấy, bảo quản sau thu hoạch, chế biến, nhằm hạn chế tình trạng nông sản phải vận chuyển quá xa tới nơi chế biến, ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm.

Chia sẻ thêm về định hướng sản xuất xanh, hữu cơ của địa phương, ông Nguyễn Thành Đồng, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu cho hay: Trong giai đoạn 2026-2030, Lai Châu đề ra mục tiêu phấn đấu có 1.500ha lúa hàng hóa áp dụng kỹ thuật canh tác cải tiến và quy trình sản xuất an toàn, hữu cơ, thu gom, xử lý và tái sử dụng 65% lượng rơm rạ sau thu hoạch.

Hy vọng với những chủ trương, chính sách tỉnh Lai Châu đã, đang sẽ triển khai thực hiện để xây dựng, phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh, việc sản xuất lúa gạo phát thải thấp sẽ hoàn toàn khả thi và sẽ trở thành hiện thực. Qua đó, không chỉ giúp nông sản, trong đó có sản phẩm gạo Lai Châu nâng cao giá trị kinh tế, mà còn góp phần xây dựng hình ảnh Lai Châu phát triển bền vững, gắn với bảo vệ môi trường xanh.

NGUYỄN KIỂM