Sản lượng cà phê Việt Nam dự báo đi ngang, rủi ro El Niño gia tăng

Theo Reuters, sản lượng cà phê Việt Nam, nước sản xuất robusta lớn nhất thế giới, nhiều khả năng không thay đổi đáng kể trong niên vụ 2026/2027. Sản lượng tăng tại những vườn cà phê trẻ được tái canh có thể bù đắp phần thiệt hại do mưa lớn và dịch hại hồi đầu năm.

Triển vọng ổn định này có ý nghĩa đối với thị trường cà phê toàn cầu, bởi Việt Nam cung cấp khoảng 40% sản lượng robusta thế giới. Loại cà phê này được sử dụng rộng rãi trong sản xuất cà phê hòa tan và các hỗn hợp cà phê.

Tuy nhiên, tình hình sản xuất không đồng đều giữa các khu vực thuộc Tây Nguyên, vùng trồng cà phê chủ lực của Việt Nam. Sản lượng giảm ở một số nơi được bù đắp bởi kết quả khả quan hơn tại những khu vực khác.

Ông Trịnh Đức Minh, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, cho biết, sản lượng niên vụ hiện tại nhìn chung có thể tương đương vụ trước. Theo ông, những vườn cà phê trẻ tại một số địa phương đang cho năng suất cao hơn, góp phần bù đắp phần sản lượng bị mất.

Một nhà giao dịch cà phê tại Đắk Lắk cũng dự báo sản lượng cả nước tương đối ổn định. Người này cho biết mưa quá nhiều và dịch hại bùng phát hồi đầu năm đã ảnh hưởng đến cây cà phê tại một số khu vực, nhưng mức độ thiệt hại khác nhau giữa các vùng trồng.

Nhận định này thận trọng hơn so với dự báo được Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) đưa ra hồi tháng 5. Khi đó, USDA dự báo sản lượng cà phê Việt Nam trong niên vụ 2026/2027 tăng 2,5% so với vụ trước, lên 32,5 triệu bao loại 60 kg. Trong đó, sản lượng robusta được dự báo tăng 3%, đạt 31,4 triệu bao.

Theo USDA, những diện tích cà phê được tái canh hoặc trồng mới sẽ bước vào giai đoạn cho thu hoạch ổn định trong niên vụ 2026/27, với tiềm năng đạt năng suất cao hơn. Bên cạnh đó, giá cà phê ở mức cao trong niên vụ 2024/25 đã khuyến khích mở rộng diện tích trồng, trong đó có sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân lớn.

El Niño làm gia tăng rủi ro cho vụ mùa tiếp theo

Mối quan tâm của ngành cà phê đang chuyển dần sang niên vụ 2027/2028, khi nguy cơ El Niño gây thời tiết bất lợi làm dấy lên lo ngại về sản lượng. Dù vậy, hiện vẫn còn quá sớm để xác định chính xác mức độ ảnh hưởng của hiện tượng này.

El Niño xảy ra khi nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo cao hơn mức trung bình, qua đó làm thay đổi mô hình thời tiết tại nhiều nơi trên thế giới. Tại Đông Nam Á, hiện tượng này thường gắn với nguy cơ nắng nóng và thiếu mưa, làm gia tăng áp lực lên nguồn nước phục vụ tưới tiêu.

Ngày 9/10, các nhà khí tượng học Nhật Bản cho biết mức biến động nhiệt độ nước biển ghi nhận trong đợt El Niño hiện tại là cao nhất kể từ khi chuỗi số liệu bắt đầu vào năm 1949.

Ông Trịnh Đức Minh nhận định El Niño có thể diễn biến nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sản lượng cà phê Việt Nam trong niên vụ 2027/2028. Theo ông, nguồn nước phục vụ tưới tiêu có nguy cơ không đáp ứng đủ nhu cầu của cây trồng.

Nông dân tại các vùng trồng cà phê cũng lo ngại về khả năng thiếu nước. Reuters dẫn lời bà Trần Thị Mai, người trồng cà phê trên diện tích 2 ha tại Gia Lai, cho biết bà từng trải qua một đợt El Niño cách đây khoảng một thập kỷ, khi hiện tượng này gây thiệt hại cho cả sản lượng và giá cà phê. Tình trạng thiếu nước và hạn hán có thể bắt đầu ảnh hưởng đến hoạt động tưới tiêu từ tháng 2. Vì vậy, sản lượng vụ tới có nguy cơ thấp hơn.

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), cơ quan chuyên môn của Liên hợp quốc về khí tượng và khí hậu, cũng cảnh báo El Niño có thể tiếp tục mạnh lên, đạt đỉnh vào tháng 12 và kéo dài đến đầu mùa hè năm 2027. Hiện tượng này có thể làm nhiệt độ tăng tại nhiều khu vực, đồng thời khiến những tác động của biến đổi khí hậu trở nên nghiêm trọng hơn.

WMO cũng dự báo mô hình mưa sẽ thay đổi đáng kể, làm tăng nguy cơ hạn hán ở một số nơi và lũ lụt tại những khu vực khác. Với ngành cà phê, sự thay đổi về lượng mưa và nhiệt độ có thể ảnh hưởng đến quá trình ra hoa, hình thành quả và phát triển của cây.

Thời tiết gây thêm sức ép lên nguồn cung cà phê Brazil

Những rủi ro thời tiết không chỉ được quan tâm tại Việt Nam. Tại Brazil, mưa lớn trong vụ thu hoạch vừa kết thúc đã làm chậm tiến độ thu hái và ảnh hưởng đến chất lượng cà phê.

Theo Comunicaffe, dẫn nội dung phỏng vấn trên Notícias Agrícolas, ông Gil Barabach, nhà phân tích tại Safras & Mercado, cho biết mưa làm tăng tỷ lệ cà phê café de chão - những quả hoặc hạt cà phê rơi xuống đất trong quá trình chín hay thu hoạch. Điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng và mức giá của cà phê.

Đối với niên vụ 2027/28, lượng mưa tại Brazil trong tuần kết thúc ngày 4/10 cao hơn mức trung bình. Tại một số khu vực thuộc bang Minas Gerais, nơi tập trung phần lớn sản lượng arabica của Brazil, lượng mưa cao hơn gấp đôi mức trung bình lịch sử.

Tuy nhiên, lượng mưa phân bố không đồng đều giữa các khu vực. Một số vùng vẫn cần thêm mưa trong những tuần tới để hỗ trợ các giai đoạn quan trọng của cây cà phê, đặc biệt là ra hoa và hình thành quả non.

Theo ông Barabach, rủi ro thời tiết tập trung đáng chú ý tại các khu vực phía bắc của vành đai trồng cà phê, như Cerrado, Espírito Santo và Bahia. Tại những nơi này, hạn hán cùng các đợt nắng nóng với nhiệt độ cao hơn nhiều so với trung bình có thể làm giảm tiềm năng sản xuất của vụ thu hoạch tiếp theo.

Trong khi đó, các nhà sản xuất Brazil đang có điều kiện tương đối thuận lợi để điều chỉnh hoạt động bán hàng của niên vụ 2026/2027. Ông Barabach cho biết đợt tăng giá trong tháng 7 và tháng 8 đã giúp người trồng trang trải chi phí và tích lũy nguồn lực tài chính.

Nhờ vậy, các nhà sản xuất có thể chủ động hơn về thời điểm bán hàng, đồng thời tận dụng những đợt tăng giá nếu thị trường chịu tác động từ biến động tỷ giá hoặc các diễn biến thời tiết bất ngờ.

Trong những tháng tới, nguồn cung từ Việt Nam và Trung Mỹ dự kiến tiếp tục được đưa ra thị trường, tạo thêm yếu tố cần theo dõi đối với diễn biến giá cà phê toàn cầu. Tuy nhiên, triển vọng nguồn cung trong các niên vụ tiếp theo sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến thời tiết, đặc biệt là mức độ ảnh hưởng của El Niño tại những vùng sản xuất chủ chốt.

Quang Trung