Sân khấu trên sóng - nghệ thuật trong đời sống

Hình ảnh trong vở kịch nói “Người gieo hạt” do Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn dàn dựng.

Tiếng nhạc vang lên trong khán phòng Nhà hát Lam Sơn, trên sân khấu các diễn viên đang tập các phân cảnh trong vở kịch “Tìm nhau trong tổ ấm”, dự kiến phát đúng dịp Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 trên sóng của Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa.

Với những người làm nghề, đây không chỉ là vở diễn mở màn của năm 2026, mà còn là dấu mốc cho sự trở lại của chương trình “Sân khấu truyền hình” sau một thời gian tạm dừng để xây dựng đề án mới.

Là một trong những nghệ sĩ gắn bó với chương trình từ những ngày đầu, NSƯT Vương Huỳnh, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn, không giấu được sự bồi hồi: “Thời gian qua anh em nghệ sĩ vẫn bận rộn làm nghề, biểu diễn và sáng tạo. Nhưng “Sân khấu truyền hình” là một chương trình có dấu ấn rất riêng. Vì vậy, khi triển khai trở lại, ai cũng háo hức. Điều khiến tôi vui nhất là sau nhiều năm, chương trình vẫn giữ được khán giả của mình. Nhưng nếu muốn sân khấu tiếp tục sống khỏe trong đời sống hôm nay thì bản thân chương trình cũng phải thay đổi”.

Sự trở lại ấy diễn ra ngay sau khi UBND tỉnh phê duyệt Đề án tổ chức chương trình “Sân khấu truyền hình” và “Sân khấu học đường” giai đoạn 2026-2030. Được xem là bước tiếp nối sau hơn 15 năm triển khai các đề án sân khấu trên địa bàn tỉnh, đề án mới không chỉ duy trì chương trình “Sân khấu truyền hình” mà còn mở ra những hướng đi mới nhằm đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng trong bối cảnh chuyển đổi số và sự thay đổi thói quen tiếp nhận văn hóa của khán giả.

Hình ảnh trong vở chèo “Những người lính biển” do Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn dàn dựng.

Dù thói quen thưởng thức nghệ thuật đã có nhiều thay đổi, chương trình vẫn giữ được những khán giả trung thành.

Bà Lê Thị Tính (70 tuổi) ở phường Hạc Thành là một trong số đó. Bà chia sẻ: “Tôi xem chương trình nhiều năm nay rồi nên thành quen. Có những vở nói về tình cảm gia đình, có vở phản ánh chuyện học hành của con trẻ, có vở kể về người tốt, việc tốt trong cuộc sống. Lâu rồi tôi không còn xem trực tiếp các vở diễn sân khấu. Xem trên truyền hình vừa thuận tiện, vừa có thể xem lại nhiều lần. Có hôm tôi còn gọi mấy người bạn sang nhà cùng xem rồi ngồi trò chuyện về những câu chuyện trong vở diễn”.

Những khán giả như bà Tính cho thấy nhu cầu thưởng thức nghệ thuật sân khấu chưa hề mất đi. Điều thay đổi là cách công chúng tiếp cận nghệ thuật. Đó cũng là lý do những người làm nghề lựa chọn đổi mới.

Theo đề án, giai đoạn 2026-2030, chương trình mở rộng cả về quy mô, nội dung và phương thức triển khai. Nếu giai đoạn trước thực hiện 30 chương trình thì giai đoạn mới dự kiến nâng lên 45 chương trình, đồng thời mở rộng từ kịch nói sang nhiều loại hình nghệ thuật khác.

Với những người làm nghề, việc đưa chèo, tuồng, cải lương vào chương trình “Sân khấu truyền hình” là điều đã được mong đợi từ nhiều năm nay. NSƯT Vương Huỳnh cho biết: “Thanh Hóa có lực lượng nghệ sĩ ở nhiều loại hình sân khấu khác nhau. Chúng tôi mong muốn khán giả không chỉ biết đến kịch nói, mà còn có cơ hội tiếp cận với chèo, tuồng, cải lương thông qua chương trình “Sân khấu truyền hình”. Đây cũng là một cách để góp phần bảo tồn và lan tỏa các giá trị nghệ thuật truyền thống”.

Hình ảnh trong vở kịch nói “Những người lính giữa thời bình” do Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn dàn dựng.

Nếu trước đây phần lớn các chương trình được ghi hình trong không gian sân khấu truyền thống thì giai đoạn mới hướng tới việc kết hợp giữa sân khấu và các bối cảnh thực tế tại công trường, khu kinh tế, khu du lịch hay những địa bàn sản xuất, sinh hoạt của người dân.

Sự kết hợp này không chỉ làm phong phú ngôn ngữ thể hiện, mà còn giúp các tác phẩm đến gần hơn với đời sống đương đại. Những câu chuyện về xây dựng quê hương, phát triển kinh tế hay các vấn đề xã hội sẽ được đặt trong chính những không gian mà chúng đang diễn ra, qua đó tăng tính chân thực và sức hấp dẫn của tác phẩm.

Đề án cũng hướng tới xây dựng lực lượng khán giả trẻ thông qua việc đa dạng hóa nội dung và kết nối với hoạt động sân khấu học đường, đồng thời hướng tới việc kéo dài vòng đời của mỗi tác phẩm trên môi trường số.

Theo những người thực hiện chương trình, mỗi vở diễn sẽ không chỉ xuất hiện trong một buổi phát sóng, mà còn được xây dựng thành chuỗi nội dung đồng hành gồm trailer giới thiệu, các trích đoạn nổi bật, phóng sự hậu trường, câu chuyện về nghệ sĩ và quá trình dàn dựng. Lần đầu tiên chương trình sẽ xây dựng hệ sinh thái truyền thông số riêng thông qua việc phối kết hợp với Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa thực hiện trang “Nghệ thuật xứ Thanh”. Cùng với sóng truyền hình, các tác phẩm sẽ tiếp tục được phát hành trên Youtube, TikTok, Fanpage và nhiều nền tảng số khác của TTV.

Xa hơn, hệ sinh thái số còn góp phần hình thành một kho tư liệu nghệ thuật của địa phương. Mỗi vở diễn, mỗi trích đoạn, mỗi câu chuyện về nghệ sĩ sau khi phát sóng sẽ tiếp tục được lưu giữ, lan tỏa và có cơ hội tiếp cận những lớp khán giả mới trong tương lai.

Hình ảnh trong vở kịch nói "Ánh sáng sau chiến tranh” do Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn dàn dựng.

Với chị Lê Thị Hằng ở phường Đông Quang, đây là hướng đi phù hợp với xu thế tiếp nhận thông tin hiện nay: “Tôi nghĩ nhiều người trẻ không phải không thích nghệ thuật truyền thống mà đơn giản là chưa có cơ hội tiếp cận. Nếu có những đoạn giới thiệu ngắn hay những trích đoạn hấp dẫn xuất hiện trên mạng xã hội thì sẽ dễ thu hút người xem hơn. Bản thân tôi cũng thường biết đến một chương trình nào đó từ những đoạn clip ngắn rồi mới tìm xem toàn bộ”. Chia sẻ ấy cũng phần nào phản ánh thách thức mà sân khấu đang đối diện.

Trước đây, sân khấu tìm cách đưa khán giả đến với nhà hát. Hôm nay, sân khấu đang đi tìm khán giả ở bất cứ nơi đâu họ hiện diện. Có lẽ, đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa nhất của sự trở lại lần này, không chỉ giữ gìn một chương trình nghệ thuật đã gắn bó với công chúng nhiều năm, mà còn mở ra những con đường mới để ánh đèn sân khấu tiếp tục tỏa sáng trong đời sống.

Trần Linh