Sân bay Gia Bình: Mở rộng năng lực kết nối cho vùng kinh tế phía Bắc

Khi sân bay không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại

Quang cảnh tại Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình. (ảnh minh họa)

Thị trường hàng không Việt Nam tiếp tục tăng trưởng cùng với sự phát triển của sản xuất, thương mại và nhu cầu kết nối quốc tế. Năm 2025, thị trường đạt khoảng 83,5 triệu lượt hành khách và 1,5 triệu tấn hàng hóa.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Phước Thắng, Giảng viên Khoa Kinh doanh và Logistics, Trường Đại học Hòa Bình, nguyên Chánh Văn phòng, Trưởng phòng Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Cục Hàng không Việt Nam, nhu cầu vận tải hàng không, đặc biệt đối với hàng hóa, ngày càng gắn chặt với sự phát triển của sản xuất, xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Xu hướng này thể hiện rõ tại miền Bắc - khu vực tập trung nhiều trung tâm sản xuất công nghiệp. Riêng Bắc Ninh, tổng giá trị xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 106,4 tỉ USD; điện thoại và linh kiện vẫn là nhóm hàng chủ lực, đồng thời địa phương đẩy mạnh các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, vi mạch và AI. Đây đều là những ngành có giá trị cao, đòi hỏi tốc độ vận chuyển nhanh và độ tin cậy lớn trong chuỗi logistics.

Theo Tiến sĩ Phan Lê Bình, giảng viên chương trình Kỹ thuật Hạ tầng, Trường Đại học Việt Nhật (ĐHQG Hà Nội), sân bay ngày nay không chỉ là đầu mối vận tải hành khách mà còn là cửa ngõ thương mại, logistics, kết nối đầu tư và chuỗi cung ứng quốc tế. Vì vậy, hiệu quả của một sân bay phụ thuộc nhiều vào khả năng kết nối với giao thông, khu công nghiệp, trung tâm logistics và đô thị xung quanh.

Gia Bình trong mạng lưới sản xuất và logistics

Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được định hướng phát triển theo mô hình Trung tâm Kinh tế Hàng không thế hệ mới (Airport Economic Hub 2.0), tích hợp hàng không với logistics, thương mại và dịch vụ. Theo quy hoạch, sân bay đạt cấp 4F theo tiêu chuẩn ICAO, với công suất đến năm 2030 khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Dự án Cảng Hàng không Quốc tế Gia Bình (GBIA).

Theo các chuyên gia, giá trị dài hạn của Gia Bình không chỉ nằm ở quy mô khai thác mà còn ở vị trí kết nối với vùng sản xuất và xuất khẩu năng động của miền Bắc, đồng thời liên kết Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và nhiều trung tâm công nghiệp lân cận.

Tiến sĩ Nguyễn Phước Thắng nhận định, với các ngành điện tử, bán dẫn và linh kiện chính xác, một cửa ngõ hàng không mới có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế và nâng cao độ tin cậy của chuỗi cung ứng. Tiến sĩ Phan Lê Bình cũng cho rằng Gia Bình có thể bổ sung một điểm kết nối cho mạng lưới hàng không phía Bắc, trong đó logistics, vận tải hàng hóa và các dịch vụ giá trị gia tăng là những lợi thế đáng chú ý.

Giá trị nằm ở mạng lưới kết nối

Các chuyên gia cho rằng một sân bay quy mô lớn chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong hệ thống hạ tầng đồng bộ. Với Gia Bình, yếu tố then chốt là kết nối với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các trung tâm công nghiệp thông qua cao tốc, các tuyến vành đai, đồng thời dành dư địa cho kết nối đường sắt trong dài hạn.

Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình được định hướng phát triển theo mô hình trung tâm kinh tế hàng không, kết nối hàng không với logistics, thương mại và dịch vụ.

Song song với hạ tầng giao thông là hệ thống logistics gồm trung tâm phân phối, ICD, kho ngoại quan và các khu dịch vụ gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất. Khi sân bay, cảng biển, đường bộ, logistics và các khu công nghiệp được đặt trong cùng một mạng lưới, thời gian vận chuyển được rút ngắn, khả năng tiếp cận thị trường quốc tế của doanh nghiệp được mở rộng và sức hấp dẫn của khu vực đối với dòng vốn đầu tư mới cũng được cải thiện, đặc biệt ở các ngành công nghệ cao. Theo Tiến sĩ Phan Lê Bình, đây mới là yếu tố quyết định tác động kinh tế của một hạ tầng hàng không quy mô lớn.

Bài toán của Gia Bình trong chiến lược vùng

Kinh nghiệm từ các trung tâm hàng không như Chubu Centrair hay Kansai (Nhật Bản) cho thấy sân bay đạt hiệu quả cao nhất khi được phát triển như một phần của chiến lược kinh tế vùng, với sự đồng bộ giữa đường sắt, cao tốc, logistics, đô thị và khu công nghiệp. Tuy nhiên, Tiến sĩ Nguyễn Phước Thắng cho rằng Gia Bình không nên sao chép mô hình quốc tế mà cần xuất phát từ cấu trúc kinh tế miền Bắc, nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và vai trò của sân bay trong tổng thể hệ thống cảng hàng không quốc gia.

Hệ thống cảng biển, logistics và vận tải hàng hóa là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của các trung tâm sản xuất phía Bắc.

Một trung tâm kinh tế hàng không chỉ hình thành khi hãng hàng không, doanh nghiệp logistics, nhà sản xuất, tổ chức tài chính, công nghệ và các ngành dịch vụ cùng tham gia vào một chuỗi vận hành liên kết. Khi được kết nối đồng bộ với mạng lưới sản xuất, logistics, đô thị và hạ tầng giao thông, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có thể tạo thêm một cửa ngõ quốc tế cho hàng hóa, doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư của miền Bắc, góp phần hình thành không gian kinh tế mới ở khu vực Đông Bắc Hà Nội và tạo thêm dư địa tăng trưởng cho vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Theo Lao động