Sa trực tràng ở trẻ em có nguy hiểm?

1. Sa trực tràng ở trẻ em là gì?

Sa trực tràng ở trẻ em là tình trạng niêm mạc hoặc toàn bộ thành trực tràng sa ra ngoài qua cơ thắt hậu môn. Tình trạng này thường gặp ở trẻ từ 1 tháng đến 4 tuổi.

Bệnh sa trực tràng ở trẻ em có thể được phân làm hai loại gồm sa niêm mạc và sa toàn bộ.

Sa niêm mạc là tình trạng khối sa tạo các nếp gấp hình tia ở chỗ nối với da hậu môn, thường dài dưới 2cm và chỉ có niêm mạc bị sa.

Sa toàn bộ đặc trưng bởi sự trồi ra của toàn bộ độ dày của thành trực tràng, các nếp gấp đồng tâm có thể dễ dàng thấy được trên niêm mạc bị sa. Trong loại sa này, dựa vào mức độ sa và khả năng co lại, bệnh thường được phân loại theo 3 cấp độ:

Độ 1: Khối sa nhô ra hơn 5cm từ rìa hậu môn, bao gồm cả chỗ nối niêm mạc da.

Độ 2: Khối sa chỉ nhô ra từ 2-5cm từ rìa hậu môn.

Độ 3: Sa trực tràng kín, không lồi ra ngoài mép hậu môn.

Sa trực tràng ở trẻ em thường gây lo lắng cho phụ huynh, nhưng phần lớn các trường hợp là lành tính và không đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ.

2. Nguyên nhân thường gặp khiến trẻ em bị sa trực tràng

Nguyên nhân thường gặp dẫn đến sa trực tràng trẻ em là táo bón mãn tính, đặc biệt trong giai đoạn tập đi vệ sinh. Khi trẻ bị táo bón, rặn quá mức khi đi đại tiện gây tăng áp lực ổ bụng, dẫn đến sa.

Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến bệnh như rối loạn nhu động ruột, tiêu chảy do nhiễm trùng, bệnh ký sinh trùng ruột, suy dinh dưỡng, ho mãn tính, nôn, bệnh xơ nang, dị tật bẩm sinh đường ruột – hậu môn và rối loạn hành vi.

3. Biểu hiện sa trực tràng ở trẻ em

Trẻ em bị sa trực tràng thường sẽ có các triệu chứng:

Có khối đỏ sẫm lồi ra hậu môn khi rặn đại tiện, kèm nhầy/máu.
Trẻ thường không đau hoặc đau nhẹ, có thể khó chịu, cảm giác đầy hậu môn.
Đại tiện không tự chủ hoặc rò phân.
Ngứa/rát hậu môn.
Có thể thấy dịch nhầy thấm trên đồ lót, quần áo của trẻ.
Chảy máu khi trẻ vận động nhiều.
Sa trực tràng khiến trẻ sợ hãi, khó chịu mỗi khi đi đại tiện.

4. Sa trực tràng ở trẻ em có phải là bệnh nguy hiểm?

Sa trực tràng ở trẻ em thường gây lo lắng cho phụ huynh, nhưng phần lớn các trường hợp là lành tính và không đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, sa trực tràng có thể trở nên nguy hiểm khi kèm theo các biến chứng như chảy máu, viêm loét trực tràng, tắc ruột, hoặc vỡ trực tràng.

Dù lành tính, tình trạng này vẫn gây ra nhiều khó chịu và bất tiện cho trẻ trong sinh hoạt hàng ngày, có thể ảnh hưởng đến sự phát triển và sinh hoạt bình thường của trẻ.

5. Trẻ bị sa trực tràng có cần phẫu thuật?

Tình trạng sa trực tràng ở trẻ thường có thể tự cải thiện mà không cần can thiệp thủ thuật hay phẫu thuật, nếu áp dụng chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý. Phụ huynh nên cho trẻ ngâm hậu môn vào nước ấm khoảng 10 phút để giảm khó chịu và dễ dàng đưa khối sa trở lại bên trong. Sau đó, cha mẹ có thể nhẹ nhàng dùng tay ấn khối sa vào lại hậu môn, có thể hướng dẫn trẻ tự ấn hoặc người lớn hỗ trợ nếu cần. Sau khi khối sa được đưa vào, cho trẻ nằm nghỉ, tránh vận động mạnh hoặc chạy nhảy ngay sau đó để ngăn ngừa bệnh tái phát.

Đa số các trường hợp sa trực tràng ở trẻ em có thể điều trị bằng phương pháp nội khoa bảo tồn, chờ sự phát triển của cơ thể để điều chỉnh cấu trúc giải phẫu vùng đáy chậu. Trẻ cần được điều trị tích cực các yếu tố gây ra sa trực tràng như táo bón, lỵ, tiêu chảy và suy dinh dưỡng.

Phương pháp phẫu thuật chỉ được cân nhắc chỉ định khi: trẻ trên 4 tuổi vẫn còn sa trực tràng và khối sa có chiều dài trên 3cm; có các triệu chứng như đau, chảy máu, xuất tiết chất nhầy hoặc viêm quanh hậu môn; không tự cải thiện trong thời gian theo dõi từ 12 đến 18 tháng...

BS Hương Giang